Rak in situ o innym i nieokreślonym umiejscowieniu (D09): zachorowania w Polsce

Grupa D00–D09: Nowotwory in situ · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 2 354 zachorowania z kodem D09 (rak in situ o innym i nieokreślonym umiejscowieniu) — 6,25 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 55 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 2 616 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 75-79: 28,48 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

To kod z zakresu D00–D09, czyli nowotwór in situ, a nie złośliwy. Tych dziewięciu kodów nie wolno dodawać do sumy nowotworów złośliwych.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 2 354 zachorowań — 18. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D09 ma 18. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (2 354 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 6,25 na 100 tys. mieszkańców — 18. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D09 ma 18. najwyższą zapadalność surową (6,25 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 2 616 % — 1. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem D09 wzrosła o 2 616 proc. To 1. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 25,4 % zgłoszeń — 86. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D09 ma 13. najniższy udział kobiet (25,4 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 76,2 % zgłoszeń — 16. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D09 ma 16. najwyższy udział osób po 65. roku życia (76,2 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 364 z 380 powiatów — 37. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D09 ma 37. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (364 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	2 354 zachorowań	323	18/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	6,25 na 100 tys. mieszkańców	0,86	18/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	2 616 %	36	1/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	25,4 % zgłoszeń	46,8	86/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	76,2 % zgłoszeń	56,4	16/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	364 z 380 powiatów	331	37/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	41	0,11	0,03 %
2001	39	0,10	0,03 %
2002	39	0,10	0,03 %
2003	67	0,18	0,05 %
2004	87	0,23	0,07 %
2005	137	0,36	0,10 %
2006	161	0,42	0,12 %
2007	219	0,57	0,16 %
2008	290	0,76	0,20 %
2009	311	0,81	0,21 %
2010	407	1,06	0,28 %
2011	434	1,13	0,29 %
2012	626	1,62	0,40 %
2013	651	1,69	0,41 %
2014	668	1,74	0,41 %
2015	579	1,51	0,34 %
2016	544	1,42	0,32 %
2017	605	1,57	0,36 %
2018	891	2,32	0,51 %
2019	1 036	2,70	0,58 %
2020	1 085	2,85	0,72 %
2021	1 259	3,32	0,72 %
2022	1 682	4,45	0,91 %
2023	2 354	6,25	1,22 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	599	19 454 109	3,08
Mężczyźni	1 755	18 182 399	9,65

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	1	1	2	1 786 731	0,11
25-29	0	2	2	2 083 051	0,10
30-34	1	6	7	2 573 966	0,27
35-39	3	12	15	2 990 800	0,50
40-44	4	16	20	3 177 592	0,63
45-49	7	33	40	2 929 547	1,37
50-54	21	39	60	2 443 343	2,46
55-59	34	108	142	2 182 033	6,51
60-64	69	204	273	2 343 827	11,65
65-69	125	371	496	2 519 590	19,69
70-74	133	454	587	2 108 909	27,83
75-79	107	269	376	1 320 176	28,48
80-84	55	145	200	784 361	25,50
85+	39	95	134	816 858	16,40

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Wielkopolskie	1 388	17 487 355	7,94	7,53 – 8,37	1/16
Mazowieckie	2 036	27 474 717	7,41	7,10 – 7,74	2/16
Dolnośląskie	840	14 473 582	5,80	5,42 – 6,21	3/16
Kujawsko-pomorskie	520	10 124 522	5,14	4,71 – 5,60	4/16
Podkarpackie	467	10 460 036	4,46	4,08 – 4,89	5/16
Małopolskie	483	17 132 609	2,82	2,58 – 3,08	6/16
Lubelskie	288	10 239 161	2,81	2,51 – 3,16	7/16
Pomorskie	306	11 778 790	2,60	2,32 – 2,91	8/16
Łódzkie	304	12 006 543	2,53	2,26 – 2,83	9/16
Świętokrzyskie	135	5 967 901	2,26	1,91 – 2,68	10/16
Opolskie	107	4 766 219	2,24	1,86 – 2,71	11/16
Podlaskie	122	5 765 235	2,12	1,77 – 2,53	12/16
Zachodniopomorskie	104	8 279 693	1,26	1,04 – 1,52	13/16
Śląskie	262	21 972 511	1,19	1,06 – 1,35	14/16
Lubuskie	23	4 945 407	0,47	0,31 – 0,70	15/16
Warmińsko-mazurskie	31	6 907 398	0,45	0,32 – 0,64	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

16 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 364, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Leszno (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	49	307 651	15,93	12,05 – 21,05
powiat rawicki	wielkopolskie	43	296 405	14,51	10,77 – 19,54
Siedlce (miasto na prawach powiatu)	mazowieckie	55	381 581	14,41	11,07 – 18,76
Poznań (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	338	2 707 418	12,48	11,22 – 13,89
powiat leszczyński	wielkopolskie	36	293 924	12,25	8,85 – 16,96
Konin (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	42	347 931	12,07	8,93 – 16,32
powiat sokołowski	mazowieckie	30	257 304	11,66	8,17 – 16,64
powiat węgrowski	mazowieckie	36	315 999	11,39	8,23 – 15,77
powiat strzeliński	dolnośląskie	24	212 103	11,32	7,60 – 16,84
powiat ciechanowski	mazowieckie	49	433 413	11,31	8,55 – 14,94
powiat międzychodzki	wielkopolskie	20	180 118	11,10	7,19 – 17,15
powiat szamotulski	wielkopolskie	49	458 357	10,69	8,09 – 14,13
powiat żyrardowski	mazowieckie	40	378 071	10,58	7,77 – 14,41
powiat siedlecki	mazowieckie	42	403 454	10,41	7,70 – 14,07
Wałbrzych (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	54	521 777	10,35	7,93 – 13,50
Krosno (miasto na prawach powiatu)	podkarpackie	23	224 525	10,24	6,83 – 15,37
powiat łosicki	mazowieckie	15	147 424	10,17	6,17 – 16,79
powiat pruszkowski	mazowieckie	84	877 135	9,58	7,74 – 11,86
Warszawa (miasto na prawach powiatu)	mazowieckie	882	9 239 062	9,55	8,94 – 10,20
powiat grodziski (mazowieckie)	mazowieckie	48	510 833	9,40	7,09 – 12,46

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 121,56 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory