Rak in situ szyjki macicy (D06): zachorowania w Polsce

Grupa D00–D09: Nowotwory in situ · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 1 051 zachorowanie z kodem D06 (rak in situ szyjki macicy) — 2,79 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 423 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 160 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 30-34: 8,31 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

To kod z zakresu D00–D09, czyli nowotwór in situ, a nie złośliwy. Tych dziewięciu kodów nie wolno dodawać do sumy nowotworów złośliwych.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 1 051 zachorowań — 31. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D06 ma 31. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (1 051 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 2,79 na 100 tys. mieszkańców — 31. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D06 ma 31. najwyższą zapadalność surową (2,79 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 160 % — 21. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem D06 wzrosła o 160 proc. To 21. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 100,0 % zgłoszeń — 1. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D06 ma najwyższy udział kobiet (100,0 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 6,6 % zgłoszeń — 96. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D06 ma 3. najniższy udział osób po 65. roku życia (6,6 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 340 z 380 powiatów — 44. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D06 ma 44. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (340 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	1 051 zachorowań	323	31/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	2,79 na 100 tys. mieszkańców	0,86	31/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	160 %	36	21/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	100,0 % zgłoszeń	46,8	1/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	6,6 % zgłoszeń	56,4	96/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	340 z 380 powiatów	331	44/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	329	0,86	0,28 %
2001	405	1,06	0,33 %
2002	461	1,21	0,37 %
2003	456	1,19	0,36 %
2004	463	1,21	0,36 %
2005	564	1,48	0,41 %
2006	492	1,29	0,36 %
2007	700	1,84	0,50 %
2008	771	2,02	0,54 %
2009	897	2,35	0,61 %
2010	803	2,08	0,55 %
2011	798	2,07	0,53 %
2012	848	2,20	0,54 %
2013	778	2,02	0,48 %
2014	710	1,85	0,43 %
2015	755	1,96	0,45 %
2016	607	1,58	0,36 %
2017	798	2,08	0,47 %
2018	933	2,43	0,54 %
2019	1 138	2,96	0,64 %
2020	1 053	2,76	0,70 %
2021	1 068	2,82	0,61 %
2022	1 186	3,14	0,64 %
2023	1 051	2,79	0,54 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	1 051	19 454 109	5,40
Mężczyźni	0	18 182 399	0,00

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	2 051 068	0,00
15-19	2	2	1 909 096	0,10
20-24	26	26	1 786 731	1,46
25-29	123	123	2 083 051	5,90
30-34	214	214	2 573 966	8,31
35-39	204	204	2 990 800	6,82
40-44	174	174	3 177 592	5,48
45-49	117	117	2 929 547	3,99
50-54	59	59	2 443 343	2,41
55-59	35	35	2 182 033	1,60
60-64	28	28	2 343 827	1,19
65-69	34	34	2 519 590	1,35
70-74	17	17	2 108 909	0,81
75-79	11	11	1 320 176	0,83
80-84	3	3	784 361	0,38
85+	4	4	816 858	0,49

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Kujawsko-pomorskie	1 780	10 124 522	17,58	16,78 – 18,42	1/16
Warmińsko-mazurskie	285	6 907 398	4,13	3,67 – 4,63	2/16
Zachodniopomorskie	316	8 279 693	3,82	3,42 – 4,26	3/16
Mazowieckie	841	27 474 717	3,06	2,86 – 3,27	4/16
Lubelskie	278	10 239 161	2,72	2,41 – 3,05	5/16
Małopolskie	448	17 132 609	2,61	2,38 – 2,87	6/16
Wielkopolskie	429	17 487 355	2,45	2,23 – 2,70	7/16
Dolnośląskie	341	14 473 582	2,36	2,12 – 2,62	8/16
Świętokrzyskie	107	5 967 901	1,79	1,48 – 2,17	9/16
Podkarpackie	182	10 460 036	1,74	1,50 – 2,01	10/16
Pomorskie	179	11 778 790	1,52	1,31 – 1,76	11/16
Śląskie	180	21 972 511	0,82	0,71 – 0,95	12/16
Lubuskie	37	4 945 407	0,75	0,54 – 1,03	13/16
Podlaskie	43	5 765 235	0,75	0,55 – 1,00	13/16
Opolskie	21	4 766 219	0,44	0,29 – 0,67	15/16
Łódzkie	29	12 006 543	0,24	0,17 – 0,35	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

40 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 340, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Toruń (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	330	987 821	33,41	29,99 – 37,21
Bydgoszcz (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	441	1 677 756	26,29	23,94 – 28,86
powiat toruński	kujawsko-pomorskie	124	560 165	22,14	18,57 – 26,39
Grudziądz (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	85	454 040	18,72	15,14 – 23,15
powiat bydgoski	kujawsko-pomorskie	115	617 096	18,64	15,53 – 22,37
Włocławek (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	95	521 507	18,22	14,90 – 22,27
powiat aleksandrowski	kujawsko-pomorskie	47	270 597	17,37	13,06 – 23,09
powiat inowrocławski	kujawsko-pomorskie	123	770 006	15,97	13,39 – 19,06
powiat golubsko-dobrzyński	kujawsko-pomorskie	31	219 802	14,10	9,94 – 20,02
powiat radziejowski	kujawsko-pomorskie	26	194 021	13,40	9,15 – 19,64
powiat sępoleński	kujawsko-pomorskie	25	198 203	12,61	8,54 – 18,62
powiat nakielski	kujawsko-pomorskie	51	419 639	12,15	9,24 – 15,98
powiat świecki	kujawsko-pomorskie	54	481 563	11,21	8,60 – 14,63
Wałbrzych (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	58	521 777	11,12	8,60 – 14,37
powiat włocławski	kujawsko-pomorskie	42	417 414	10,06	7,44 – 13,60
Olsztyn (miasto na prawach powiatu)	warmińsko-mazurskie	85	847 459	10,03	8,11 – 12,40
powiat mogileński	kujawsko-pomorskie	21	221 563	9,48	6,20 – 14,49
powiat lipnowski	kujawsko-pomorskie	30	318 682	9,41	6,59 – 13,44
powiat szczycieński	warmińsko-mazurskie	29	337 578	8,59	5,98 – 12,34
powiat wąbrzeski	kujawsko-pomorskie	14	165 619	8,45	5,04 – 14,19

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 244,59 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory