Nowotwór złośliwy zgięcia esiczo-odbytniczego (C19): zachorowania w Polsce

Grupa C15–C26: Nowotwory złośliwe narządów układu pokarmowego · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 1 761 zachorowanie z kodem C19 (nowotwór złośliwy zgięcia esiczo-odbytniczego) — 4,68 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 568 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 187 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 70-74: 18,59 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 1 761 zachorowań — 23. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C19 ma 23. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (1 761 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 4,68 na 100 tys. mieszkańców — 23. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C19 ma 23. najwyższą zapadalność surową (4,68 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 187 % — 14. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C19 wzrosła o 187 proc. To 14. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 42,0 % zgłoszeń — 63. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C19 ma 36. najniższy udział kobiet (42,0 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 67,5 % zgłoszeń — 27. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C19 ma 27. najwyższy udział osób po 65. roku życia (67,5 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 380 z 380 powiatów — 1. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C19 ma najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (380 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	1 761 zachorowań	323	23/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	4,68 na 100 tys. mieszkańców	0,86	23/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	187 %	36	14/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	42,0 % zgłoszeń	46,8	63/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	67,5 % zgłoszeń	56,4	27/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	380 z 380 powiatów	331	1/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	512	1,34	0,43 %
2001	521	1,36	0,43 %
2002	543	1,42	0,43 %
2003	621	1,63	0,49 %
2004	644	1,69	0,50 %
2005	723	1,89	0,53 %
2006	759	1,99	0,56 %
2007	891	2,34	0,63 %
2008	892	2,34	0,62 %
2009	916	2,40	0,62 %
2010	979	2,54	0,67 %
2011	1 069	2,77	0,71 %
2012	1 264	3,28	0,80 %
2013	1 308	3,40	0,81 %
2014	1 513	3,93	0,92 %
2015	1 561	4,06	0,92 %
2016	1 474	3,84	0,87 %
2017	1 550	4,03	0,91 %
2018	1 632	4,25	0,94 %
2019	1 691	4,41	0,95 %
2020	1 461	3,84	0,97 %
2021	1 585	4,18	0,91 %
2022	1 667	4,41	0,90 %
2023	1 761	4,68	0,91 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	739	19 454 109	3,80
Mężczyźni	1 022	18 182 399	5,62

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	1	0	1	1 786 731	0,06
25-29	1	1	2	2 083 051	0,10
30-34	2	3	5	2 573 966	0,19
35-39	12	8	20	2 990 800	0,67
40-44	13	27	40	3 177 592	1,26
45-49	28	31	59	2 929 547	2,01
50-54	43	52	95	2 443 343	3,89
55-59	52	76	128	2 182 033	5,87
60-64	96	126	222	2 343 827	9,47
65-69	133	191	324	2 519 590	12,86
70-74	148	244	392	2 108 909	18,59
75-79	99	145	244	1 320 176	18,48
80-84	63	76	139	784 361	17,72
85+	48	42	90	816 858	11,02

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Podlaskie	369	5 765 235	6,40	5,78 – 7,09	1/16
Warmińsko-mazurskie	402	6 907 398	5,82	5,28 – 6,42	2/16
Opolskie	264	4 766 219	5,54	4,91 – 6,25	3/16
Świętokrzyskie	302	5 967 901	5,06	4,52 – 5,66	4/16
Wielkopolskie	881	17 487 355	5,04	4,72 – 5,38	5/16
Lubuskie	249	4 945 407	5,03	4,45 – 5,70	6/16
Mazowieckie	1 297	27 474 717	4,72	4,47 – 4,98	7/16
Podkarpackie	486	10 460 036	4,65	4,25 – 5,08	8/16
Kujawsko-pomorskie	469	10 124 522	4,63	4,23 – 5,07	9/16
Dolnośląskie	644	14 473 582	4,45	4,12 – 4,81	10/16
Śląskie	951	21 972 511	4,33	4,06 – 4,61	11/16
Zachodniopomorskie	352	8 279 693	4,25	3,83 – 4,72	12/16
Łódzkie	420	12 006 543	3,50	3,18 – 3,85	13/16
Lubelskie	313	10 239 161	3,06	2,74 – 3,41	14/16
Pomorskie	357	11 778 790	3,03	2,73 – 3,36	15/16
Małopolskie	409	17 132 609	2,39	2,17 – 2,63	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 380, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
powiat siemiatycki	podlaskie	22	209 940	10,48	6,92 – 15,87
powiat zawierciański	śląskie	59	570 734	10,34	8,01 – 13,33
powiat nowotomyski	wielkopolskie	37	376 356	9,83	7,13 – 13,55
powiat sokołowski	mazowieckie	25	257 304	9,72	6,58 – 14,34
powiat hajnowski	podlaskie	19	201 552	9,43	6,04 – 14,72
powiat łomżyński	podlaskie	22	250 251	8,79	5,81 – 13,31
powiat sokólski	podlaskie	27	316 514	8,53	5,86 – 12,41
powiat jarociński	wielkopolskie	30	352 117	8,52	5,97 – 12,16
powiat bartoszycki	warmińsko-mazurskie	23	271 537	8,47	5,64 – 12,71
powiat wschowski	lubuskie	16	189 173	8,46	5,21 – 13,74
powiat wrzesiński	wielkopolskie	33	390 742	8,45	6,01 – 11,86
Suwałki (miasto na prawach powiatu)	podlaskie	29	344 626	8,41	5,86 – 12,09
powiat oleski	opolskie	26	311 501	8,35	5,70 – 12,23
Dąbrowa Górnicza (miasto na prawach powiatu)	śląskie	48	580 810	8,26	6,23 – 10,96
powiat żniński	kujawsko-pomorskie	28	342 645	8,17	5,65 – 11,81
powiat kościański	wielkopolskie	31	389 757	7,95	5,60 – 11,29
powiat kętrzyński	warmińsko-mazurskie	23	295 017	7,80	5,20 – 11,70
powiat międzychodzki	wielkopolskie	14	180 118	7,77	4,63 – 13,05
powiat giżycki	warmińsko-mazurskie	21	273 687	7,67	5,02 – 11,73
Włocławek (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	40	521 507	7,67	5,63 – 10,44

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 19,72 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory