Nowotwór złośliwy innych i nieokreślonych dużych gruczołów ślinowych (C08): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 117 zachorowań z kodem C08 (nowotwór złośliwy innych i nieokreślonych dużych gruczołów ślinowych) — 0,31 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 105 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 13 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 80-84: 1,53 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 117 zachorowań — 78. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C08 ma 21. najmniejszą liczbę zgłoszonych zachorowań (117 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 0,31 na 100 tys. mieszkańców — 78. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C08 ma 21. najniższą zapadalność surową (0,31 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 13 % — 61. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C08 wzrosła o 13 proc. To 61. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 49,6 % zgłoszeń — 41. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C08 ma 41. najwyższy udział kobiet (49,6 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 53,0 % zgłoszeń — 54. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C08 ma 45. najniższy udział osób po 65. roku życia (53,0 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 255 z 380 powiatów — 71. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C08 ma 28. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (255 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	117 zachorowań	323	78/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	0,31 na 100 tys. mieszkańców	0,86	78/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	13 %	36	61/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	49,6 % zgłoszeń	46,8	41/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	53,0 % zgłoszeń	56,4	54/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	255 z 380 powiatów	331	71/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	113	0,30	0,10 %
2001	102	0,27	0,08 %
2002	106	0,28	0,08 %
2003	93	0,24	0,07 %
2004	113	0,30	0,09 %
2005	112	0,29	0,08 %
2006	82	0,22	0,06 %
2007	96	0,25	0,07 %
2008	94	0,25	0,07 %
2009	118	0,31	0,08 %
2010	87	0,23	0,06 %
2011	72	0,19	0,05 %
2012	105	0,27	0,07 %
2013	104	0,27	0,06 %
2014	105	0,27	0,06 %
2015	110	0,29	0,06 %
2016	110	0,29	0,06 %
2017	117	0,30	0,07 %
2018	105	0,27	0,06 %
2019	132	0,34	0,07 %
2020	96	0,25	0,06 %
2021	108	0,28	0,06 %
2022	142	0,38	0,08 %
2023	117	0,31	0,06 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	58	19 454 109	0,30
Mężczyźni	59	18 182 399	0,32

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	1	0	1	1 909 096	0,05
20-24	1	0	1	1 786 731	0,06
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	0	0	0	2 573 966	0,00
35-39	4	0	4	2 990 800	0,13
40-44	0	4	4	3 177 592	0,13
45-49	5	4	9	2 929 547	0,31
50-54	2	7	9	2 443 343	0,37
55-59	1	8	9	2 182 033	0,41
60-64	9	9	18	2 343 827	0,77
65-69	5	7	12	2 519 590	0,48
70-74	10	7	17	2 108 909	0,81
75-79	10	4	14	1 320 176	1,06
80-84	8	4	12	784 361	1,53
85+	2	5	7	816 858	0,86

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Łódzkie	62	12 006 543	0,52	0,40 – 0,66	1/16
Lubelskie	48	10 239 161	0,47	0,35 – 0,62	2/16
Pomorskie	47	11 778 790	0,40	0,30 – 0,53	3/16
Małopolskie	61	17 132 609	0,36	0,28 – 0,46	4/16
Opolskie	17	4 766 219	0,36	0,22 – 0,57	4/16
Kujawsko-pomorskie	32	10 124 522	0,32	0,22 – 0,45	6/16
Podlaskie	18	5 765 235	0,31	0,20 – 0,49	7/16
Mazowieckie	79	27 474 717	0,29	0,23 – 0,36	8/16
Zachodniopomorskie	24	8 279 693	0,29	0,19 – 0,43	8/16
Dolnośląskie	40	14 473 582	0,28	0,20 – 0,38	10/16
Warmińsko-mazurskie	19	6 907 398	0,28	0,18 – 0,43	10/16
Świętokrzyskie	17	5 967 901	0,28	0,18 – 0,46	10/16
Śląskie	58	21 972 511	0,26	0,20 – 0,34	13/16
Podkarpackie	24	10 460 036	0,23	0,15 – 0,34	14/16
Wielkopolskie	41	17 487 355	0,23	0,17 – 0,32	14/16
Lubuskie	8	4 945 407	0,16	0,08 – 0,32	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 595. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory