Publiczne pieniądze na zdrowie rosną szybko: z 96 mld zł w 2018 r. do ponad 210 mld zł w 2024 r. Mimo to NFZ kończy rok pod kreską, a w debacie krążą trzy różne liczby „budżetu na 2027 r.”. Ta strona porządkuje pojęcia: co liczy GUS, co liczy ustawa o 7% PKB, co jest w planie NFZ i na co Fundusz wydaje każdą złotówkę. Wszystkie liczby mają źródło, które sprawdziliśmy 22 września 2026 r.
Na pytanie „ile procent PKB idzie na zdrowie” są dwie poprawne odpowiedzi, bo istnieją dwie metody liczenia. GUS prowadzi Narodowy Rachunek Zdrowia według międzynarodowego standardu i liczy wszystkie bieżące wydatki, publiczne i prywatne, w relacji do PKB tego samego roku. Ministerstwo Zdrowia liczy nakłady publiczne według art. 131c ustawy o świadczeniach, w relacji do PKB sprzed dwóch lat. GUS w swojej publikacji zastrzega, że te dane „nie są bezpośrednio porównywalne”.
Według Narodowego Rachunku Zdrowia w 2024 r. bieżące wydatki na zdrowie wyniosły 293,6 mld zł, czyli 8,1% PKB. Z tego wydatki publiczne to 229,1 mld zł (6,3% PKB), a prywatne, głównie z kieszeni gospodarstw domowych, 64,5 mld zł. W 2018 r. publiczne wydatki bieżące wynosiły 96,0 mld zł i 4,5% PKB.
Według miary ustawowej nakłady publiczne w 2024 r. wyniosły 210,6 mld zł. To 6,85% PKB z 2022 r., ale tylko 5,79% PKB z 2024 r. Różnica między 6,85% a 5,79% to wyłącznie efekt tego, od którego roku liczymy procent. Ta sama kwota, dwa różne odsetki.
| Rok | PKB sprzed 2 lat (mld zł) | PKB bieżący (mld zł) | Plan (mld zł) | Wykonanie (mld zł) | % PKB sprzed 2 lat | % PKB bieżącego |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2023 | 2 622,2 | 3 410,1 | 165,5 | 184,8 | 7,05 | 5,42 |
| 2024 | 3 074,4 | 3 641,2 | 193,3 | 210,6 | 6,85 | 5,79 |
Art. 131c ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nakazuje przeznaczać na ochronę zdrowia co roku nie mniej niż 7% PKB. Do tego progu prowadzi ścieżka: 4,78% w 2018 r., 4,86% w 2019, 5,03% w 2020, 5,30% w 2021, 5,75% w 2022, 6,00% w 2023, 6,20% w 2024, 6,50% w 2025 i 6,80% w 2026 r. Od 2027 r. obowiązuje pełne 7%. Kwota nie może też być niższa niż w roku poprzednim (ust. 1 pkt 2).
Kluczowy jest ust. 2: wartość PKB bierze się z obwieszczenia Prezesa GUS „według stanu na dzień 31 sierpnia”. Budżet na dany rok powstaje latem roku poprzedniego, a 31 sierpnia GUS ma ogłoszony tylko pierwszy szacunek PKB za rok jeszcze wcześniejszy. W praktyce próg liczy się więc od PKB sprzed dwóch lat. Przy wzroście nominalnym PKB o kilka procent rocznie realny udział w bieżącym PKB jest o około 1 punkt procentowy niższy, co widać w tablicy GUS powyżej.
Ust. 3 mówi, co wchodzi do tej puli: wydatki budżetu w części ministra zdrowia, wydatki w dziale „ochrona zdrowia” w innych częściach budżetu, koszty NFZ z planu finansowego (bez środków z Funduszu Medycznego przekazywanych do NFZ), odpisy dla AOTMiT, ABM i Funduszu Kompensacyjnego, koszty kilku funduszy celowych oraz budżet Rzecznika Praw Pacjenta. Transfery między tymi źródłami się odejmuje, żeby nie liczyć dwa razy tej samej złotówki.
Przykład na 2027 r.: obwieszczenie Prezesa GUS z 12 maja 2026 r. podaje PKB za 2025 r. w wysokości 3 912,7 mld zł. 7% z tej kwoty to 273,9 mld zł. Projekt budżetu zapisuje 274,1 mld zł, czyli minimum ustawowe z zapasem około 0,2 mld zł. Rynek Zdrowia policzył to samo: nakłady „przekroczą o 200 mln zł ustawowe 7 proc. PKB”.
| Rok | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | od 2027 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Minimum (% PKB sprzed 2 lat) | 4,78 | 4,86 | 5,03 | 5,30 | 5,75 | 6,00 | 6,20 | 6,50 | 6,80 | 7,00 |
W mediach pojawia się „budżet NFZ na 2027 r. to 270 mld zł”. Takiej liczby nie ma. Są trzy różne wielkości, które opisują trzy różne rzeczy.
237,3 mld zł to planowane przychody NFZ w projekcie planu finansowego na 2027 r. Składają się na nie 194,1 mld zł składki zdrowotnej i 35 mld zł dotacji z budżetu państwa. Dla porównania plan na 2026 r. zakładał 217,4 mld zł przychodów. Ta liczba mówi, ile pieniędzy Fundusz spodziewa się dostać.
219,9 mld zł to koszty świadczeń opieki zdrowotnej w tym samym projekcie planu NFZ na 2027 r. (w planie na 2026 r.: 201,2 mld zł). W tym leczenie szpitalne 107,9 mld zł, POZ 25,6 mld zł, AOS 17,3 mld zł, refundacja leków 35,1 mld zł, ratownictwo medyczne 5,58 mld zł. Koszty administracyjne NFZ to osobna pozycja: 1,84 mld zł. Ta liczba mówi, ile Fundusz chce wydać na leczenie.
274,1 mld zł to publiczne nakłady na ochronę zdrowia w projekcie ustawy budżetowej przyjętym przez Radę Ministrów 28 sierpnia 2026 r. Liczy się je według art. 131c, więc obejmują nie tylko NFZ, ale też budżet ministra zdrowia (63,7 mld zł, w tym dotacja dla NFZ 41,5 mld zł i Fundusz Medyczny 6,8 mld zł) i inne pozycje z ustawy. W 2026 r. ta kategoria wynosiła 247,8 mld zł. To jedyna z trzech liczb, którą wolno porównywać z progiem 7% PKB.
Dwie z tych liczb nie zgadzają się nawet wewnątrz rządu. Projekt planu NFZ z lipca 2026 r. zakłada dotację 35 mld zł i składkę 194,1 mld zł. Projekt budżetu z 28 sierpnia daje dotację 41,5 mld zł i składkę 197,2 mld zł. Rada NFZ przyjęła projekt planu z zastrzeżeniem, że zapotrzebowanie na środki „nie znajduje pokrycia w obecnie szacowanych przychodach”, a Ministerstwo Finansów planu nie zatwierdziło. Lukę między potrzebami a przychodami szacuje się na 20–22 mld zł.
| Kategoria | 2026 | 2027 | Co to jest | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Przychody planu finansowego NFZ | 217,4 mld zł | 237,3 mld zł | ile NFZ ma dostać (składka + dotacja + inne) | Rynek Zdrowia, 1–2.07.2026; Portal Samorządowy, 15.07.2025 |
| Koszty świadczeń opieki zdrowotnej NFZ | 201,2 mld zł | 219,9 mld zł | ile NFZ ma wydać na leczenie | Rynek Zdrowia, 1–2.07.2026 |
| Nakłady publiczne na zdrowie (art. 131c) | 247,8 mld zł | 274,1 mld zł | NFZ + budżet MZ + inne pozycje z ustawy; porównywalne z progiem % PKB | Ministerstwo Finansów, 28.08.2026; mzdrowie.pl, 28.08.2026 |
Plan finansowy NFZ to jeden dokument z dwiema stronami: przychody (głównie składka i dotacja) i koszty (głównie świadczenia). Ostateczny plan na 2025 r. zakładał 216,6 mld zł przychodów, z czego składka należna 173,2 mld zł (168,8 mld zł od ZUS, 4,4 mld zł od KRUS) i dotacja podmiotowa z budżetu państwa 32,9 mld zł. Koszty ogółem 220,2 mld zł, w tym koszty świadczeń 206,8 mld zł i koszty administracyjne 1,6 mld zł. Plan zamykał się stratą 3,5 mld zł.
Projekt planu na 2026 r. (przedstawiony w lipcu 2025 r.) zakładał przychody 217,4 mld zł: składka 184,3 mld zł i dotacja 26 mld zł. Koszty świadczeń 201,2 mld zł, w tym leczenie szpitalne 100,1 mld zł, POZ 22,8 mld zł, AOS 17,5 mld zł, psychiatria 6,9 mld zł, stomatologia 4,1 mld zł, refundacja apteczna 12,3 mld zł i programy lekowe 15,3 mld zł. Ratownictwo medyczne 5,5 mld zł, koszty administracyjne 1,7 mld zł. Portal Samorządowy zauważył, że koszty „oszacowano na kwotę równą przychodom”, czyli plan nie miał rezerwy.
Plan na 2026 r. był w trakcie roku zmieniany, ostatnio zarządzeniem Prezesa NFZ nr 86/2026/DEF z 31 lipca 2026 r. Aktualna tabela jest w Bazie Aktów Własnych NFZ. Na tej stronie podajemy liczby z projektu, bo tabela po zmianach nie jest dostępna w formie, którą da się automatycznie odczytać. Rok później, w projekcie budżetu państwa, dotacja dla NFZ na 2026 r. wynosi już 33,6 mld zł, a nie 26 mld zł.
| Pozycja | Kwota (mld zł) |
|---|---|
| Składka należna brutto (ZUS 168,8 + KRUS 4,4) | 173,2 |
| Dotacja podmiotowa z budżetu państwa (art. 97 ust. 8a) | 32,9 |
| Środki z Funduszu Medycznego | 6,1 |
| Przychody ogółem | 216,6 |
| Koszty świadczeń opieki zdrowotnej | 206,8 |
| w tym: leczenie szpitalne | 104,6 |
| w tym: podstawowa opieka zdrowotna | 22,7 |
| w tym: ambulatoryjna opieka specjalistyczna | 19,8 |
| w tym: refundacja apteczna | 12,2 |
| w tym: rehabilitacja lecznicza | 8,3 |
| w tym: psychiatria i leczenie uzależnień | 6,5 |
| Ratownictwo medyczne (zespoły) | 4,8 |
| Koszty administracyjne NFZ | 1,6 |
| Koszty ogółem | 220,2 |
| Wynik finansowy netto | −3,5 |
W 2025 r. NFZ przyjął ze składek 171,5 mld zł (ZUS 167,1 mld zł, KRUS 4,4 mld zł) i 32,9 mld zł dotacji podmiotowej z budżetu państwa. Koszty działalności operacyjnej wyniosły 210,1 mld zł, a same koszty świadczeń zdrowotnych 199,6 mld zł. Rok zamknął się stratą netto 2,3 mld zł. Rok wcześniej strata wyniosła 7,7 mld zł. To dane ze sprawozdania finansowego NFZ, nie z planu.
Koszty rosną szybciej niż składka. Według Rynku Zdrowia koszty NFZ w 2025 r. wzrosły o 13,8% rok do roku, a wpływy ze składki były o 1,5% niższe od planu. Różnicę wypełnia budżet państwa. Dotacja podmiotowa dla NFZ wynosiła 0,2 mld zł w 2023 r., 14,8 mld zł w 2024, około 33 mld zł w 2025, 33,6 mld zł w 2026 i 41,5 mld zł w projekcie na 2027 r.
W 2027 r. składka ma dać 197,2 mld zł, a dotacja 41,5 mld zł. Oznacza to, że 17,4% pieniędzy Funduszu pochodzi z podatków ogólnych, nie ze składki. Cztery lata wcześniej było to dwie dziesiąte procenta. Powód wzrostu według PAP: ustawa o minimalnych wynagrodzeniach w ochronie zdrowia z 2022 r. nie wskazała źródła finansowania podwyżek, więc lukę pokrywa budżet.
Dla obywatela ma to jedno praktyczne znaczenie. NFZ nie jest już funduszem finansowanym prawie wyłącznie ze składki ubezpieczonych. Co szósta złotówka pochodzi od wszystkich podatników, także tych, którzy składki nie płacą. Reżim sprawozdawczy Funduszu nie zmienił się przy tym wcale.
| Rok | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 (projekt) |
|---|---|---|---|---|---|
| Dotacja (mld zł) | 0,2 | 14,8 | ok. 33 | 33,6 | 41,5 |
Prawie połowa każdej złotówki idzie do szpitali. W 2025 r. leczenie szpitalne kosztowało 103,6 mld zł, czyli 49,3% kosztów operacyjnych NFZ (w tej kwocie są też programy lekowe i chemioterapia). Podstawowa opieka zdrowotna to 22,6 mld zł (10,8%), poradnie specjalistyczne 19,7 mld zł (9,4%), leki na receptę z refundacją apteczną i bezpłatnymi lekami dla dzieci i seniorów 15,8 mld zł (7,5%).
Dalej: rehabilitacja 8,2 mld zł (3,9%), opieka długoterminowa, paliatywna i hospicyjna 7,0 mld zł (3,4%), psychiatria i leczenie uzależnień 6,5 mld zł (3,1%), ratownictwo medyczne i transport 5,1 mld zł (2,4%), stomatologia 4,4 mld zł (2,1%), wyroby medyczne 3,5 mld zł (1,7%), uzdrowiska 2,0 mld zł (0,9%). Programy profilaktyczne NFZ to 0,6 mld zł, czyli 0,3%.
Administracja NFZ (płace, IT, czynsze, amortyzacja) kosztowała 1,66 mld zł, czyli 0,8% wydatków. Do tego 0,34 mld zł opłaty dla ZUS i KRUS za pobór składki. Ten podział procentowy napędza kalkulator „Na co idzie Twoja składka”.
| Kategoria | mld zł | udział |
|---|---|---|
| Leczenie szpitalne (w tym programy lekowe i chemioterapia) | 103,63 | 49,3% |
| Podstawowa opieka zdrowotna | 22,64 | 10,8% |
| Ambulatoryjna opieka specjalistyczna | 19,73 | 9,4% |
| Leki na receptę: refundacja apteczna i bezpłatne leki dla dzieci i seniorów | 15,79 | 7,5% |
| Rehabilitacja lecznicza | 8,24 | 3,9% |
| Opieka długoterminowa, paliatywna i hospicyjna | 7,05 | 3,4% |
| Psychiatria i leczenie uzależnień (bez pilotaży centrów zdrowia psychicznego) | 6,46 | 3,1% |
| Ratownictwo medyczne i transport sanitarny | 5,13 | 2,4% |
| Świadczenia kontraktowane odrębnie (m.in. dializy, tlenoterapia domowa) | 4,63 | 2,2% |
| Leczenie stomatologiczne | 4,40 | 2,1% |
| Wyroby medyczne | 3,51 | 1,7% |
| Lecznictwo uzdrowiskowe | 1,97 | 0,9% |
| Programy profilaktyczne NFZ | 0,60 | 0,3% |
| Administracja NFZ (płace, IT, czynsze, amortyzacja) | 1,66 | 0,8% |
| Opłata dla ZUS i KRUS za pobór składki | 0,34 | 0,2% |
| Pozostałe (pilotaże, leczenie za granicą wg przepisów UE, zadania zlecone) | 4,38 | 2,1% |
| Razem koszty działalności operacyjnej | 210,15 | 100% |
Wyceny NFZ ustala AOTMiT na podstawie danych finansowo‑księgowych, które szpitale przekazują dobrowolnie. Dane za 2024 r. przekazało 4 075 świadczeniodawców, czyli około 18% podmiotów z umową NFZ (choć 77,3% wartości kontraktów). NIK w kontroli z 2021 r. stwierdził brak jednolitego standardu rachunku kosztów, około jednej trzeciej podmiotów liczących koszty bez należytej staranności i taryfy obejmujące niespełna 17% świadczeń (wartościowo 15,2 z 90,1 mld zł).
Standard rachunku kosztów obowiązuje od 1 stycznia 2021 r., ale ma charakter zaleceń bez sankcji. W ankiecie Menedżera Zdrowia na 122 szpitale 74,6% nie miało rachunku kosztów zintegrowanego z systemem szpitalnym, a zaawansowanie wyceny procedur oceniono na około 7%. Najtrudniejsza część standardu w praktyce prawie nie działa.
Nasz artykuł o metodzie punktowej pokazuje, jak policzyć rentowność każdej usługi bez pełnego rachunku kosztów: alokując godzinowy koszt lekarza proporcjonalnie do wartości punktowej świadczenia. Do dzisiejszego raportu NFZ trzeba dodać tylko cztery dane, m.in. koszt osobogodziny i zużycie materiałów per świadczenie. Wartości w przykładzie są ilustracyjne, metoda jest do zastosowania od zaraz.
„Urealnić wyceny” znaczy podnieść stawki, które NFZ płaci za świadczenia, tak by pokrywały koszty szpitali. To najczęstsza recepta na deficyt szpitali. Pada niemal zawsze bez danych o rentowności konkretnej usługi w konkretnej placówce, bo takich danych nikt dziś nie zbiera.
Jeśli tę samą usługę przy tej samej cenie część placówek robi z zyskiem, a większość pod kreską, to sama stawka nie jest jedyną przyczyną. Nierentowność ma dwie szuflady: koszt medyczny (kadry, leki, sprzęt na daną procedurę) albo koszt administracyjny i pozostały (utrzymanie budynku, zarząd, puste łóżka). Dopiero ich rozdzielenie mówi, co robić: podnieść wycenę, zmienić profil placówki czy skonsolidować.
Jeśli powodem straty jest konkurencja kilku placówek o te same, wąskie kadry, to podniesienie wyceny bez diagnozy uruchamia licytację płac i wraca do punktu wyjścia, tylko drożej. Dlatego kolejność powinna być odwrotna: najpierw jawny rachunek kosztu per usługa i per placówka, potem decyzja o stawce.
Na umowie o pracę składka zdrowotna to 9% podstawy, a podstawą jest wynagrodzenie brutto pomniejszone o składki społeczne, które płacisz sam: emerytalną 9,76%, rentową 1,5% i chorobową 2,45%. Efektywnie oddajesz więc 7,77% pensji brutto. Przy 8 000 zł brutto to 621 zł miesięcznie i 7 455 zł rocznie.
Kalkulator dzieli tę kwotę proporcjonalnie do wydatków NFZ z 2025 r. Podział jest poglądowy: składka nie jest znaczona, a Fundusz wydaje razem pieniądze ze składek i z dotacji. Reguły dla działalności gospodarczej (skala, podatek liniowy, ryczałt) też są w kalkulatorze, ze źródłami w ustawie i na stronie ZUS.
NFZ udostępnia w aplikacji „Wartość refundacji świadczeń i leków” dane, których nie ma w żadnym planie finansowym: ile kosztowało leczenie każdego pacjenta osobno. Aplikacja liczy świadczenia i leki, które da się jednoznacznie przypisać do konkretnej osoby, plus szacunek świadczeń POZ rozliczanych stawką kapitacyjną (na podstawie wieku i płci pacjentów przychodni). Nie liczy m.in. świadczeń finansowanych ryczałtem, Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, leczenia uzdrowiskowego i części programów kompleksowej opieki. Dlatego suma z tej aplikacji za 2024 r., 168,81 mld PLN, jest niższa niż koszty operacyjne NFZ z sekcji wyżej (210,1 mld zł za 2025 r.) — to inny, węższy zakres, nie błąd.
Średnia wartość refundacji na pacjenta w 2024 r. wyniosła 5 250,18 PLN (mężczyźni 5 335,09 PLN, kobiety 5 073,41 PLN). Ale to średnia z rozkładu skrajnie nierównego: 100 pacjentów z najwyższą wartością refundacji w całym kraju kosztowało w 2024 r. łącznie 356 704 264 PLN — tyle samo, co refundacja dla 67 941 przeciętnych pacjentów. Innymi słowy: sto najdrożej leczonych osób w Polsce kosztowało NFZ tyle, co prawie 68 tysięcy osób o przeciętnych potrzebach. To nie jest zarzut, że „przeleczono za dużo” — to konsekwencja tego, że część chorób (nowotwory, choroby rzadkie, przeszczepy, drogie terapie lekowe) generuje koszty o rząd wielkości wyższe niż typowe leczenie.
Koncentracja jest jeszcze bardziej widoczna w skali kraju niż w pojedynczym województwie, bo krajowa pula stu najdroższych przypadków wyłapuje najbardziej skrajne przypadki z całej populacji. W samych województwach stu najdroższych pacjentów kosztuje od 122 do 322 razy więcej niż stu przeciętnych — najmniej w opolskim i świętokrzyskim, najwięcej w wielkopolskim i mazowieckim. Pełne zestawienie jest w tabeli.
Osobny kafelek aplikacji liczy „koszt ostatniego roku życia”: sumę refundacji świadczeń i leków dla osób, które zmarły w danym roku, licząc WSTECZ od daty zgonu (nie od 1 stycznia). Przykład z dokumentacji aplikacji: dla pacjenta zmarłego 20 kwietnia 2016 r., przy wybranym roku 2015, zliczana jest wartość refundacji od 20 kwietnia do 31 grudnia 2015 r. W 2024 r. leczenie osób zmarłych w tym roku kosztowało łącznie 17 378 134 024 PLN, średnio 42 260 PLN na osobę — ponad 8 razy więcej niż średnia dla wszystkich pacjentów. Dwuletnia wersja tego samego wskaźnika (rok zgonu i rok wcześniejszy) to 18 917 326 508 PLN, średnio 46 002 PLN na osobę: tylko 9% więcej niż wersja roczna, co pokazuje, że koszty rosną najbardziej tuż przed śmiercią, nie rozkładają się równo na dwa lata.
Czego z tej liczby NIE wolno wyciągnąć: to nie dowód, że „na końcu życia leczy się za dużo”, ani że te pieniądze poszły na darmo. Definicja z góry wybiera ludzi, którzy zmarli — a ludzie umierający częściej mieli ciężkie, kosztowne choroby (stąd wyższy koszt), niezależnie od tego, ile im ostatecznie pomogło leczenie. Aplikacja nie mówi nic o skuteczności terapii ani o tym, czy dane leczenie było niepotrzebne.
Dane historyczne pokazują duży wzrost: średnia refundacja na pacjenta wzrosła z 1 746,69 PLN w 2012 r. do 2 660,01 PLN w 2021 r. i 5 250,18 PLN w 2024 r. Część tego wzrostu to realny wzrost kosztów leczenia (wyceny NFZ, nowe drogie terapie), ale porównania między latami trzeba czytać ostrożnie: NFZ aktualizował tę aplikację porcjami w różnych terminach (dane 2012-2019 przygotowano w grudniu 2021 r., 2020-2021 w maju 2022 r., każdy kolejny rok osobno, ostatnio 2024 r. w sierpniu 2025 r.), więc zakres i kompletność danych mogły się zmieniać między aktualizacjami niezależnie od realnych kosztów.
| Województwo | Refundacja świadczeń i leków | 100 najdroższych pacjentów | To tyle, co refundacja dla | Zmarli 2024: śr. koszt ostatniego roku życia |
|---|---|---|---|---|
| Polska | 168,81 mld PLN | 356 704 264 PLN | 67 941 przeciętnych pacjentów | 42 260 zł/os. |
| Dolnośląskie | 12,73 mld PLN | 143 980 882 PLN | 27 137 przeciętnych pacjentów | 38 827 zł/os. |
| Kujawsko-pomorskie | 8,93 mld PLN | 113 815 973 PLN | 21 640 przeciętnych pacjentów | 44 218 zł/os. |
| Lubelskie | 9,85 mld PLN | 100 297 285 PLN | 17 564 przeciętnych pacjentów | 45 044 zł/os. |
| Lubuskie | 4,11 mld PLN | 79 091 969 PLN | 15 851 przeciętnych pacjentów | 39 248 zł/os. |
| Łódzkie | 11,54 mld PLN | 125 278 866 PLN | 22 646 przeciętnych pacjentów | 42 331 zł/os. |
| Małopolskie | 14,79 mld PLN | 139 373 822 PLN | 26 959 przeciętnych pacjentów | 45 550 zł/os. |
| Mazowieckie | 24,95 mld PLN | 163 412 381 PLN | 30 543 przeciętnych pacjentów | 42 394 zł/os. |
| Opolskie | 4,04 mld PLN | 65 217 532 PLN | 12 254 przeciętnych pacjentów | 41 342 zł/os. |
| Podkarpackie | 9,27 mld PLN | 103 524 079 PLN | 19 230 przeciętnych pacjentów | 45 445 zł/os. |
| Podlaskie | 5,11 mld PLN | 97 143 381 PLN | 18 053 przeciętnych pacjentów | 44 573 zł/os. |
| Pomorskie | 10,11 mld PLN | 121 656 158 PLN | 23 968 przeciętnych pacjentów | 39 226 zł/os. |
| Śląskie | 20,1 mld PLN | 129 051 060 PLN | 24 016 przeciętnych pacjentów | 41 742 zł/os. |
| Świętokrzyskie | 5,6 mld PLN | 69 171 803 PLN | 12 282 przeciętnych pacjentów | 41 146 zł/os. |
| Warmińsko-mazurskie | 5,85 mld PLN | 97 127 350 PLN | 18 554 przeciętnych pacjentów | 41 796 zł/os. |
| Wielkopolskie | 14,93 mld PLN | 157 923 467 PLN | 32 184 przeciętnych pacjentów | 41 792 zł/os. |
| Zachodniopomorskie | 6,89 mld PLN | 108 562 655 PLN | 21 462 przeciętnych pacjentów | 38 952 zł/os. |
NFZ publikuje na ezdrowie.gov.pl comiesięczne zestawienie zrealizowanych zleceń na wyroby medyczne (wózki, protezy, aparaty słuchowe, cewniki, pieluchomajtki i inne środki pomocnicze) jako pliki XLSX, narastająco od stycznia każdego roku. Najdrobniejszy poziom w tych plikach to świadczeniodawca: każdy wiersz to jeden kod produktu rozliczony przez jeden podmiot (z numerem REGON, nazwą, miastem i oddziałem NFZ), nie pojedynczy pacjent i nie gmina czy powiat zamieszkania.
W 2025 r. (pełny rok) świadczeniodawcy rozliczyli 4 870 636 zleceń na wyroby medyczne o łącznej refundacji 3,49 mld zł, wydając pacjentom 494 419 251 sztuk wyrobów. Zlecenia rozliczyło 3 351 różnych podmiotów. Ta suma zgadza się w przybliżeniu z pozycją „wyroby medyczne” w rocznym sprawozdaniu finansowym NFZ z sekcji wyżej (3,51 mld zł za 2025 r.) — różnica poniżej 1% bierze się z innej metodyki liczenia (zlecenia rozliczone w danym okresie kontra zaksięgowany koszt operacyjny).
Refundacja nie rozkłada się równo między czterema zakresami zaopatrzenia. Środki pomocnicze bez słuchu i optyki (m.in. pieluchomajtki, cewniki, worki stomijne) to 59% refundacji przy 61% zleceń. Przedmioty ortopedyczne (wózki, protezy, kule, gorsety) to 30% refundacji przy tylko 23% zleceń — pojedyncze zlecenie jest tu średnio droższe. Aparaty słuchowe to 10% refundacji przy 5% zleceń, a optyka okularowa zaledwie 0,8% refundacji mimo 11% zleceń (okulary są tanie w refundacji, ale zamawiane często).
Trzy rzeczy w tym zbiorze łatwo pomylić. Po pierwsze, „zlecenie” to nie „pacjent”: 4,87 mln zleceń w 2025 r. wobec sumy niespełna 3,95 mln „pacjento-kodów” (i ta druga liczba i tak nie jest liczbą unikalnych osób, bo ten sam pacjent liczy się osobno w każdym kodzie produktu, np. osobno dla wózka i osobno dla cewników). Po drugie, „wartość refundacji” to nie cena wyrobu: NFZ dopłaca do limitu ceny danego wyrobu, a różnicę do rzeczywistej ceny pokrywa pacjent — ten zbiór nie ma pola z pełną ceną ani z kwotą dopłaty pacjenta, więc nie da się z niego policzyć, ile wyroby kosztowały naprawdę. Po trzecie, wiersz „Pozostałe” zbiera kody z mniej niż 5 pacjentami (tak by nikogo nie dało się zidentyfikować) — i ta maska działa nieco inaczej w zestawieniu krajowym niż w zestawieniu po świadczeniodawcach, więc sumy „liczba zleceń” z obu arkuszy różnią się o około 1,6%, mimo że suma refundacji jest identyczna co do grosza.
Najświeższe dane, styczeń-czerwiec 2026 r., pokazują już 2 874 188 zleceń i 1,88 mld zł refundacji — przy tym tempie rok 2026 przekroczy wynik całego 2025 r. Kolumna „OW NFZ” w pliku to oddział rozliczający świadczeniodawcę (siedzibę podmiotu), a nie miejsce zamieszkania pacjenta. Mazowieckie odpowiada za 28% krajowej refundacji w 2025 r., znacznie więcej niż jego 14% populacji Polski — częściowo dlatego, że duzi dostawcy wysyłkowi (sklepy ze sprzętem ortopedycznym i pielęgnacyjnym) mają siedzibę w Warszawie, a wysyłają wyroby do pacjentów w całym kraju. Tabeli wojewódzkiej z tego zbioru nie należy więc czytać jako zużycia wyrobów przez mieszkańców regionu.
| Zakres zaopatrzenia | Zleceń | Pacjento-kodów | Refundacja | Udział |
|---|---|---|---|---|
| Środki pomocnicze (bez słuchu i optyki) | 2 961 489 | 2 073 311 | 2 063,6 mln zł | 59,1% |
| Przedmioty ortopedyczne | 1 112 145 | 1 093 228 | 1 054,3 mln zł | 30,2% |
| Protetyka słuchu (aparaty słuchowe) | 264 816 | 258 046 | 345,3 mln zł | 9,9% |
| Optyka okularowa | 532 029 | 528 541 | 28,9 mln zł | 0,8% |
| Pozostałe (kody z mniej niż 5 pacjentami) | 157 | 128 | 0,3 mln zł | 0,0% |
Nie. Takiej liczby nie ma w żadnym dokumencie. Projekt planu NFZ przewiduje 237,3 mld zł przychodów i 219,9 mld zł kosztów świadczeń. 274,1 mld zł to łączne publiczne nakłady na zdrowie w projekcie budżetu państwa, liczone szerzej niż NFZ, według art. 131c ustawy.
Formalnie tak od 2027 r., ale procent liczy się od PKB sprzed dwóch lat (art. 131c ust. 2). W 2024 r. nakłady wg ustawy wyniosły 6,85% PKB z 2022 r. i 5,79% PKB z 2024 r. GUS według Narodowego Rachunku Zdrowia podaje za 2024 r. 6,3% PKB wydatków publicznych i 8,1% razem z prywatnymi.
Na umowie o pracę 9% podstawy, czyli pensji brutto pomniejszonej o Twoje składki społeczne (13,71%). To 7,77% brutto. Przy 8 000 zł brutto płacisz 621 zł miesięcznie. Prawie połowa tej kwoty idzie na szpitale, 11% na lekarza rodzinnego, 9% na poradnie specjalistyczne, 0,8% na administrację NFZ.
Koszty rosną szybciej niż składka. W 2025 r. koszty NFZ wzrosły o 13,8%, a składka była o 1,5% niższa od planu. Rok zamknął się stratą 2,3 mld zł mimo 32,9 mld zł dotacji z budżetu. Główny powód według PAP: ustawa o minimalnych wynagrodzeniach z 2022 r. bez wskazanego źródła finansowania.
To podniesienie stawek NFZ do poziomu kosztów. Problem w tym, że nikt nie zna kosztu tej samej usługi w różnych szpitalach: dane do wycen przekazuje ok. 18% podmiotów, a NIK stwierdził brak jednolitego standardu. Jeśli część placówek robi usługę z zyskiem, a inne ze stratą, sama stawka nie jest przyczyną. Najpierw jawny rachunek kosztów, potem stawka.