Nowotwór złośliwy innych i nieokreślonych części języka (C02): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 644 zachorowania z kodem C02 (nowotwór złośliwy innych i nieokreślonych części języka) — 1,71 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 364 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 68 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 60-64: 4,91 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 644 zachorowań — 38. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C02 ma 38. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (644 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 1,71 na 100 tys. mieszkańców — 38. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C02 ma 38. najwyższą zapadalność surową (1,71 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 68 % — 36. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C02 wzrosła o 68 proc. To 36. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 29,5 % zgłoszeń — 81. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C02 ma 18. najniższy udział kobiet (29,5 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 43,9 % zgłoszeń — 76. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C02 ma 23. najniższy udział osób po 65. roku życia (43,9 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 372 z 380 powiatów — 33. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C02 ma 33. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (372 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	644 zachorowań	323	38/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	1,71 na 100 tys. mieszkańców	0,86	38/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	68 %	36	36/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	29,5 % zgłoszeń	46,8	81/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	43,9 % zgłoszeń	56,4	76/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	372 z 380 powiatów	331	33/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	349	0,91	0,29 %
2001	365	0,95	0,30 %
2002	343	0,90	0,27 %
2003	380	1,00	0,30 %
2004	384	1,01	0,30 %
2005	408	1,07	0,30 %
2006	406	1,06	0,30 %
2007	405	1,06	0,29 %
2008	430	1,13	0,30 %
2009	418	1,10	0,28 %
2010	412	1,07	0,28 %
2011	424	1,10	0,28 %
2012	461	1,20	0,29 %
2013	482	1,25	0,30 %
2014	514	1,34	0,31 %
2015	571	1,49	0,34 %
2016	604	1,57	0,36 %
2017	552	1,44	0,32 %
2018	548	1,43	0,32 %
2019	600	1,56	0,34 %
2020	566	1,49	0,38 %
2021	608	1,60	0,35 %
2022	647	1,71	0,35 %
2023	644	1,71	0,33 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	190	19 454 109	0,98
Mężczyźni	454	18 182 399	2,50

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	1	1	2 051 068	0,05
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	1	1	2	2 083 051	0,10
30-34	1	4	5	2 573 966	0,19
35-39	2	10	12	2 990 800	0,40
40-44	6	26	32	3 177 592	1,01
45-49	12	36	48	2 929 547	1,64
50-54	17	61	78	2 443 343	3,19
55-59	15	53	68	2 182 033	3,12
60-64	26	89	115	2 343 827	4,91
65-69	34	73	107	2 519 590	4,25
70-74	33	57	90	2 108 909	4,27
75-79	15	27	42	1 320 176	3,18
80-84	13	10	23	784 361	2,93
85+	15	6	21	816 858	2,57

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Śląskie	501	21 972 511	2,28	2,09 – 2,49	1/16
Świętokrzyskie	120	5 967 901	2,01	1,68 – 2,40	2/16
Lubelskie	187	10 239 161	1,83	1,58 – 2,11	3/16
Wielkopolskie	310	17 487 355	1,77	1,59 – 1,98	4/16
Małopolskie	300	17 132 609	1,75	1,56 – 1,96	5/16
Opolskie	83	4 766 219	1,74	1,40 – 2,16	6/16
Kujawsko-pomorskie	160	10 124 522	1,58	1,35 – 1,84	7/16
Podkarpackie	164	10 460 036	1,57	1,35 – 1,83	8/16
Warmińsko-mazurskie	105	6 907 398	1,52	1,26 – 1,84	9/16
Dolnośląskie	213	14 473 582	1,47	1,29 – 1,68	10/16
Podlaskie	84	5 765 235	1,46	1,18 – 1,80	11/16
Mazowieckie	391	27 474 717	1,42	1,29 – 1,57	12/16
Pomorskie	150	11 778 790	1,27	1,09 – 1,49	13/16
Łódzkie	151	12 006 543	1,26	1,07 – 1,47	14/16
Lubuskie	62	4 945 407	1,25	0,98 – 1,61	15/16
Zachodniopomorskie	84	8 279 693	1,01	0,82 – 1,26	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

8 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 372, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
powiat żywiecki	śląskie	35	751 436	4,66	3,35 – 6,48
powiat karkonoski	dolnośląskie	13	308 398	4,22	2,46 – 7,21
powiat golubsko-dobrzyński	kujawsko-pomorskie	9	219 802	4,09	2,15 – 7,78
Świętochłowice (miasto na prawach powiatu)	śląskie	9	233 543	3,85	2,03 – 7,32
powiat nidzicki	warmińsko-mazurskie	6	156 122	3,84	1,76 – 8,39
powiat włodawski	lubelskie	7	182 385	3,84	1,86 – 7,92
Dąbrowa Górnicza (miasto na prawach powiatu)	śląskie	22	580 810	3,79	2,50 – 5,74
Siemianowice Śląskie (miasto na prawach powiatu)	śląskie	12	323 434	3,71	2,12 – 6,49
powiat szydłowiecki	mazowieckie	7	191 307	3,66	1,77 – 7,55
powiat wąbrzeski	kujawsko-pomorskie	6	165 619	3,62	1,66 – 7,90
powiat hajnowski	podlaskie	7	201 552	3,47	1,68 – 7,17
powiat międzychodzki	wielkopolskie	6	180 118	3,33	1,53 – 7,27
powiat pińczowski	świętokrzyskie	6	187 869	3,19	1,46 – 6,97
powiat konecki	świętokrzyskie	12	379 976	3,16	1,81 – 5,52
powiat będziński	śląskie	23	732 154	3,14	2,09 – 4,71
powiat sejneński	podlaskie	3	95 619	3,14	1,07 – 9,23
powiat słupecki	wielkopolskie	9	289 836	3,11	1,63 – 5,90
powiat grodziski (wielkopolskie)	wielkopolskie	8	258 325	3,10	1,57 – 6,11
Chorzów (miasto na prawach powiatu)	śląskie	16	517 991	3,09	1,90 – 5,02
powiat białobrzeski	mazowieckie	5	164 182	3,05	1,30 – 7,13

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 19,45 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory