55 haseł o tym, jak działa polski system ochrony zdrowia: kto płaci, kto leczy, co mówi prawo i co to zmienia dla Ciebie. Każde hasło ma definicję, opis działania w praktyce z podstawą prawną, jedną liczbę z psoz.pl i sprawdzone źródła.
Finansowanie (14)
Dług szpitali i zobowiązania wymagalne: Dług szpitali to suma zobowiązań publicznych szpitali, przede wszystkim SPZOZ, czyli samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Zobowiązania ogółem…
DRG (Diagnosis Related Groups): DRG, czyli Diagnosis Related Groups (grupy powiązane rozpoznaniem), to sposób płacenia szpitalom za przypadek: pobyty o podobnym rozpoznaniu i podobnym koszcie…
Fundusz Medyczny i KPO w ochronie zdrowia: Fundusz Medyczny to państwowy fundusz celowy przy Ministrze Zdrowia, z pieniędzmi z budżetu państwa, poza planem NFZ. KPO, czyli Krajowy Plan Odbudowy i…
JGP (Jednorodne Grupy Pacjentów): JGP, czyli Jednorodne Grupy Pacjentów, to system, w którym NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) płaci szpitalowi za cały pobyt pacjenta zaliczony do jednej grupy, a…
Kapitacja (stawka kapitacyjna): Kapitacja to sposób płacenia przychodni POZ (podstawowej opieki zdrowotnej): NFZ płaci stałą roczną stawkę za każdego pacjenta zapisanego na listę, niezależnie…
Kontrakt z NFZ (umowa o udzielanie świadczeń): Kontrakt z NFZ to umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej między świadczeniodawcą (przychodnią, szpitalem, praktyką lekarską) a Narodowym Funduszem…
Plan finansowy NFZ: Plan finansowy NFZ to roczny budżet Narodowego Funduszu Zdrowia: ile Fundusz spodziewa się przychodów ze składek i dotacji oraz ile wyda na poszczególne…
Program lekowy: Program lekowy to świadczenie gwarantowane, w którym pacjent dostaje bezpłatnie drogi, innowacyjny lek, ale tylko w wybranych placówkach i tylko, gdy spełnia…
Refundacja leków: Refundacja leków to mechanizm, w którym NFZ pokrywa część albo całość ceny leku, środka spożywczego specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub wyrobu…
Ryczałt a płatność za usługę (fee-for-service): To dwa przeciwne sposoby płacenia za leczenie. W modelu fee-for-service (płatność za usługę) placówka dostaje pieniądze za każdą wykonaną procedurę, w Polsce…
Ryczałt szpitalny (ryczałt PSZ): Ryczałt szpitalny, formalnie ryczałt systemu zabezpieczenia, to stała kwota, którą NFZ płaci szpitalowi z sieci szpitali (PSZ, czyli systemu podstawowego…
Składka zdrowotna: Składka zdrowotna to obowiązkowa wpłata na ubezpieczenie zdrowotne, z której NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) finansuje leczenie. Płacą ją pracownicy…
Taryfa świadczeń: Taryfa świadczeń to urzędowo ustalona wartość świadczenia, którą ogłasza Prezes AOTMiT, czyli Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Taryfa mówi…
Wycena świadczeń (AOTMiT): Wycena świadczeń to ustalanie, ile NFZ ma płacić za dane świadczenie. Robi to AOTMiT, czyli Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, na zlecenie…
Organizacja (10)
AOS (ambulatoryjna opieka specjalistyczna): AOS, czyli ambulatoryjna opieka specjalistyczna, to porady i zabiegi lekarzy specjalistów w poradniach, bez pobytu w szpitalu: kardiolog, ortopeda…
CeZ (Centrum e-Zdrowia): CeZ, czyli Centrum e-Zdrowia, to państwowa jednostka budżetowa podległa Ministrowi Zdrowia, która buduje i utrzymuje centralne systemy informatyczne ochrony…
Ministerstwo Zdrowia (MZ): Ministerstwo Zdrowia to urząd, który obsługuje ministra właściwego do spraw zdrowia. Minister kieruje działem administracji rządowej zdrowie: ustala prawo…
NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia): NFZ, czyli Narodowy Fundusz Zdrowia, to państwowy płatnik, który kupuje świadczenia zdrowotne za pieniądze ze składek i z budżetu państwa. Fundusz nie leczy…
Opieka koordynowana w POZ: Opieka koordynowana to model, w którym przychodnia POZ prowadzi pacjenta z chorobą przewlekłą według indywidualnego planu opieki medycznej: zleca badania…
POZ (podstawowa opieka zdrowotna): POZ, czyli podstawowa opieka zdrowotna, to Twoje pierwsze miejsce kontaktu z systemem: lekarz, pielęgniarka i położna, do których składasz deklarację wyboru.…
Spółka szpitalna (szpital jako spółka kapitałowa): Spółka szpitalna to szpital prowadzony jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo akcyjna, najczęściej z udziałami samorządu. Powstaje z przekształcenia…
Centralna e-Rejestracja: Centralna e-Rejestracja (CeR) to państwowy system zapisów na wizyty i badania finansowane przez NFZ, prowadzony przez Centrum e-Zdrowia. Placówki wysyłają do…
Deklaracja wyboru lekarza POZ: Deklaracja wyboru to Twoje oświadczenie, że wybierasz konkretną przychodnię i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Składasz ją na papierze w przychodni…
E-recepta: E-recepta to recepta wystawiona w postaci elektronicznej i zapisana w centralnym systemie e-zdrowia. Od 8 stycznia 2020 r. lekarze mają obowiązek wystawiać…
E-skierowanie: E-skierowanie to skierowanie do specjalisty, na badanie lub do szpitala wystawione w postaci elektronicznej i zapisane w centralnym systemie e-zdrowia. Od 8…
IKP (Internetowe Konto Pacjenta): Internetowe Konto Pacjenta (IKP) to bezpłatne konto w systemie e-zdrowia, które ma każda osoba z numerem PESEL. Prowadzi je Centrum e-Zdrowia na zlecenie…
Kolejki i listy oczekujących: Lista oczekujących to prowadzony przez placówkę rejestr pacjentów, którzy czekają na świadczenie finansowane przez NFZ: wizytę u specjalisty, badanie lub…
NiŚOZ (nocna i świąteczna opieka zdrowotna): NiŚOZ, czyli nocna i świąteczna opieka zdrowotna, to zastępstwo przychodni POZ po godzinach: od 18:00 do 8:00 w dni robocze i całą dobę w weekendy i święta.…
Profilaktyka 40 plus i program Moje Zdrowie: Moje Zdrowie to bezpłatny program badań profilaktycznych dla osób od 20. roku życia ubezpieczonych w NFZ, uruchomiony w maju 2025 r. Zastąpił pilotaż…
SOR (szpitalny oddział ratunkowy): SOR, czyli szpitalny oddział ratunkowy, to oddział szpitala dla osób w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego: po wypadku, z podejrzeniem zawału lub udaru. Jest…
Teleporada: Teleporada to świadczenie zdrowotne udzielane na odległość, przez telefon lub wideo, przez lekarza, pielęgniarkę albo położną. W podstawowej opiece zdrowotnej…
Triaż (segregacja medyczna): Triaż, w przepisach segregacja medyczna, to ocena stanu każdej osoby zgłaszającej się na SOR i przypisanie jej do jednej z pięciu kategorii pilności…
Kadry (6)
Kontrakt B2B lekarza (umowa cywilnoprawna): Kontrakt to umowa cywilnoprawna, w której lekarz jako przedsiębiorca (praktyka lekarska) sprzedaje szpitalowi albo przychodni świadczenia zdrowotne zamiast…
Koordynator POZ: Koordynator POZ to osoba w przychodni, która organizuje proces leczenia pacjenta: umawia badania i konsultacje, pilnuje terminów z planu opieki, informuje…
Limity przyjęć na studia lekarskie: Limit przyjęć to maksymalna liczba osób, które uczelnie mogą przyjąć w danym roku na kierunek lekarski i lekarsko-dentystyczny. Ustala go co roku Minister…
Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia: Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia to ustawowy dolny próg pensji zasadniczej dla pracowników zatrudnionych na etacie w podmiotach leczniczych. Próg…
PWZ (prawo wykonywania zawodu lekarza): PWZ, czyli prawo wykonywania zawodu, to dokument i numer, bez którego lekarz nie może leczyć w Polsce. Przyznaje je okręgowa rada lekarska, czyli samorząd…
Rezydentura (szkolenie specjalizacyjne): Rezydentura to podstawowy tryb szkolenia specjalizacyjnego lekarza po stażu. Lekarz rezydent pracuje na etacie w szpitalu albo przychodni, która prowadzi…
Dane i jakość (7)
Akredytacja w ochronie zdrowia: Akredytacja to dobrowolne potwierdzenie, że szpital, przychodnia lub inna placówka spełnia standardy akredytacyjne dotyczące leczenia i organizacji. Udziela…
Jawność danych publicznych w ochronie zdrowia: Jawność danych publicznych oznacza, że państwo z własnej inicjatywy publikuje dane, które zbiera, w formie otwartej i do ponownego wykorzystania, bez wniosku.…
Mapy potrzeb zdrowotnych: Mapa potrzeb zdrowotnych to dokument Ministra Zdrowia, który zbiera dane demograficzne, epidemiologiczne oraz dane o świadczeniach, kadrach i sprzęcie i na tej…
Rehospitalizacja (ponowna hospitalizacja 30-dniowa): Rehospitalizacja to ponowne przyjęcie pacjenta do szpitala, tego samego lub innego, w trybie nieplanowym w ciągu 30 dni od wypisu. Wysoki odsetek sugeruje, że…
Standard rachunku kosztów (SRK): SRK, czyli standard rachunku kosztów, to wspólny sposób księgowania kosztów w szpitalach i przychodniach, które mają umowę z NFZ. Minister Zdrowia określił go…
Wskaźniki jakości opieki zdrowotnej NFZ: Wskaźniki jakości opieki zdrowotnej to zestaw miar, którymi NFZ ocenia każdą placówkę z umową: od częstości powtórnych hospitalizacji i śmiertelności po…
Koszyk świadczeń gwarantowanych: Koszyk świadczeń gwarantowanych to lista badań, zabiegów, leków i innych świadczeń, które przysługują Ci bezpłatnie albo za częściową odpłatnością ze środków…
NIK w ochronie zdrowia: NIK, czyli Najwyższa Izba Kontroli, to naczelny organ kontroli państwowej, który podlega Sejmowi. Kontroluje NFZ, Ministerstwo Zdrowia, szpitale i inne…
Podmiot leczniczy: Podmiot leczniczy to organizacja, która prowadzi działalność leczniczą: przedsiębiorca, SPZOZ, instytut badawczy, jednostka budżetowa, fundacja…
Rzecznik Praw Pacjenta (RPP): Rzecznik Praw Pacjenta (RPP) to centralny organ administracji rządowej, który chroni prawa pacjentów zapisane w ustawie z 2008 r. Nadzoruje go Prezes Rady…
Świadczeniodawca: Świadczeniodawca to każdy, kto udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ: szpital, przychodnia, praktyka lekarska, sklep z wyrobami medycznymi czy…