Czerniak in situ (D03): zachorowania w Polsce

Grupa D00–D09: Nowotwory in situ · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 668 zachorowań z kodem D03 (czerniak in situ) — 1,77 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 43 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 988 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 75-79: 5,76 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

To kod z zakresu D00–D09, czyli nowotwór in situ, a nie złośliwy. Tych dziewięciu kodów nie wolno dodawać do sumy nowotworów złośliwych.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 668 zachorowań — 36. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D03 ma 36. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (668 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 1,77 na 100 tys. mieszkańców — 36. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D03 ma 36. najwyższą zapadalność surową (1,77 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 988 % — 4. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem D03 wzrosła o 988 proc. To 4. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 55,4 % zgłoszeń — 27. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D03 ma 27. najwyższy udział kobiet (55,4 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 51,2 % zgłoszeń — 57. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D03 ma 42. najniższy udział osób po 65. roku życia (51,2 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 318 z 380 powiatów — 56. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D03 ma 43. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (318 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	668 zachorowań	323	36/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	1,77 na 100 tys. mieszkańców	0,86	36/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	988 %	36	4/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	55,4 % zgłoszeń	46,8	27/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	51,2 % zgłoszeń	56,4	57/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	318 z 380 powiatów	331	56/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	28	0,07	0,02 %
2001	42	0,11	0,03 %
2002	39	0,10	0,03 %
2003	43	0,11	0,03 %
2004	62	0,16	0,05 %
2005	77	0,20	0,06 %
2006	65	0,17	0,05 %
2007	84	0,22	0,06 %
2008	94	0,25	0,07 %
2009	112	0,29	0,08 %
2010	109	0,28	0,07 %
2011	102	0,26	0,07 %
2012	162	0,42	0,10 %
2013	187	0,49	0,12 %
2014	210	0,55	0,13 %
2015	257	0,67	0,15 %
2016	234	0,61	0,14 %
2017	328	0,85	0,19 %
2018	334	0,87	0,19 %
2019	425	1,11	0,24 %
2020	302	0,79	0,20 %
2021	398	1,05	0,23 %
2022	535	1,42	0,29 %
2023	668	1,77	0,35 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	370	19 454 109	1,90
Mężczyźni	298	18 182 399	1,64

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	1	1	1 631 988	0,06
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	1	1	2 051 068	0,05
15-19	0	1	1	1 909 096	0,05
20-24	4	1	5	1 786 731	0,28
25-29	8	3	11	2 083 051	0,53
30-34	15	7	22	2 573 966	0,85
35-39	25	14	39	2 990 800	1,30
40-44	28	14	42	3 177 592	1,32
45-49	36	15	51	2 929 547	1,74
50-54	20	17	37	2 443 343	1,51
55-59	29	24	53	2 182 033	2,43
60-64	31	32	63	2 343 827	2,69
65-69	38	42	80	2 519 590	3,18
70-74	58	54	112	2 108 909	5,31
75-79	40	36	76	1 320 176	5,76
80-84	25	19	44	784 361	5,61
85+	13	17	30	816 858	3,67

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Podlaskie	156	5 765 235	2,71	2,31 – 3,17	1/16
Świętokrzyskie	116	5 967 901	1,94	1,62 – 2,33	2/16
Mazowieckie	512	27 474 717	1,86	1,71 – 2,03	3/16
Zachodniopomorskie	128	8 279 693	1,55	1,30 – 1,84	4/16
Kujawsko-pomorskie	143	10 124 522	1,41	1,20 – 1,66	5/16
Opolskie	63	4 766 219	1,32	1,03 – 1,69	6/16
Wielkopolskie	213	17 487 355	1,22	1,07 – 1,39	7/16
Dolnośląskie	174	14 473 582	1,20	1,04 – 1,39	8/16
Pomorskie	133	11 778 790	1,13	0,95 – 1,34	9/16
Małopolskie	186	17 132 609	1,09	0,94 – 1,25	10/16
Łódzkie	117	12 006 543	0,97	0,81 – 1,17	11/16
Lubelskie	94	10 239 161	0,92	0,75 – 1,12	12/16
Podkarpackie	84	10 460 036	0,80	0,65 – 0,99	13/16
Lubuskie	38	4 945 407	0,77	0,56 – 1,05	14/16
Śląskie	156	21 972 511	0,71	0,61 – 0,83	15/16
Warmińsko-mazurskie	15	6 907 398	0,22	0,13 – 0,36	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

62 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 318, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Białystok (miasto na prawach powiatu)	podlaskie	72	1 469 930	4,90	3,89 – 6,17
Kielce (miasto na prawach powiatu)	świętokrzyskie	42	933 937	4,50	3,33 – 6,08
powiat białostocki	podlaskie	34	772 824	4,40	3,15 – 6,15
powiat moniecki	podlaskie	7	192 260	3,64	1,76 – 7,52
powiat pyrzycki	zachodniopomorskie	6	187 185	3,21	1,47 – 6,99
Warszawa (miasto na prawach powiatu)	mazowieckie	288	9 239 062	3,12	2,78 – 3,50
Bydgoszcz (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	52	1 677 756	3,10	2,36 – 4,06
powiat nakielski	kujawsko-pomorskie	13	419 639	3,10	1,81 – 5,30
Opole (miasto na prawach powiatu)	opolskie	19	634 885	2,99	1,92 – 4,67
powiat krapkowicki	opolskie	9	304 335	2,96	1,56 – 5,62
Szczecin (miasto na prawach powiatu)	zachodniopomorskie	57	1 974 310	2,89	2,23 – 3,74
Poznań (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	76	2 707 418	2,81	2,24 – 3,51
Gdańsk (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	66	2 417 436	2,73	2,15 – 3,47
Wrocław (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	87	3 338 595	2,61	2,11 – 3,21
Dąbrowa Górnicza (miasto na prawach powiatu)	śląskie	15	580 810	2,58	1,57 – 4,26
powiat grodziski (mazowieckie)	mazowieckie	13	510 833	2,54	1,49 – 4,35
powiat sokólski	podlaskie	8	316 514	2,53	1,28 – 4,99
Świnoujście (miasto na prawach powiatu)	zachodniopomorskie	5	199 320	2,51	1,07 – 5,87
Kraków (miasto na prawach powiatu)	małopolskie	100	3 991 712	2,51	2,06 – 3,05
powiat piaseczyński	mazowieckie	25	1 031 737	2,42	1,64 – 3,58

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 38,81 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory