Nowotwór złośliwy przełyku (C15): zachorowania w Polsce

Grupa C15–C26: Nowotwory złośliwe narządów układu pokarmowego · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 1 442 zachorowania z kodem C15 (nowotwór złośliwy przełyku) — 3,83 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 1 308 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 8 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 70-74: 12,33 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 1 442 zachorowań — 26. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C15 ma 26. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (1 442 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 3,83 na 100 tys. mieszkańców — 26. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C15 ma 26. najwyższą zapadalność surową (3,83 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 8 % — 64. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C15 wzrosła o 8 proc. To 64. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 25,3 % zgłoszeń — 88. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C15 ma 11. najniższy udział kobiet (25,3 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 57,8 % zgłoszeń — 46. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C15 ma 46. najwyższy udział osób po 65. roku życia (57,8 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 379 z 380 powiatów — 23. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C15 ma 23. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (379 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	1 442 zachorowań	323	26/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	3,83 na 100 tys. mieszkańców	0,86	26/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	8 %	36	64/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	25,3 % zgłoszeń	46,8	88/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	57,8 % zgłoszeń	56,4	46/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	379 z 380 powiatów	331	23/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	1 264	3,30	1,06 %
2001	1 309	3,42	1,07 %
2002	1 303	3,41	1,04 %
2003	1 271	3,33	1,00 %
2004	1 394	3,65	1,08 %
2005	1 315	3,45	0,96 %
2006	1 303	3,42	0,95 %
2007	1 333	3,50	0,95 %
2008	1 247	3,27	0,87 %
2009	1 324	3,47	0,90 %
2010	1 200	3,11	0,83 %
2011	1 310	3,40	0,87 %
2012	1 452	3,77	0,92 %
2013	1 361	3,54	0,85 %
2014	1 362	3,54	0,83 %
2015	1 446	3,76	0,85 %
2016	1 529	3,98	0,90 %
2017	1 437	3,74	0,84 %
2018	1 498	3,90	0,86 %
2019	1 498	3,90	0,85 %
2020	1 354	3,55	0,90 %
2021	1 381	3,64	0,79 %
2022	1 395	3,69	0,75 %
2023	1 442	3,83	0,75 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	365	19 454 109	1,88
Mężczyźni	1 077	18 182 399	5,92

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	2	3	5	2 573 966	0,19
35-39	3	9	12	2 990 800	0,40
40-44	6	17	23	3 177 592	0,72
45-49	13	54	67	2 929 547	2,29
50-54	15	78	93	2 443 343	3,81
55-59	22	134	156	2 182 033	7,15
60-64	55	198	253	2 343 827	10,79
65-69	65	236	301	2 519 590	11,95
70-74	82	178	260	2 108 909	12,33
75-79	41	100	141	1 320 176	10,68
80-84	28	45	73	784 361	9,31
85+	33	25	58	816 858	7,10

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Śląskie	1 009	21 972 511	4,59	4,32 – 4,88	1/16
Świętokrzyskie	271	5 967 901	4,54	4,03 – 5,11	2/16
Łódzkie	538	12 006 543	4,48	4,12 – 4,88	3/16
Kujawsko-pomorskie	436	10 124 522	4,31	3,92 – 4,73	4/16
Wielkopolskie	753	17 487 355	4,31	4,01 – 4,62	4/16
Małopolskie	669	17 132 609	3,90	3,62 – 4,21	6/16
Warmińsko-mazurskie	269	6 907 398	3,89	3,46 – 4,39	7/16
Opolskie	179	4 766 219	3,76	3,24 – 4,35	8/16
Dolnośląskie	527	14 473 582	3,64	3,34 – 3,97	9/16
Pomorskie	406	11 778 790	3,45	3,13 – 3,80	10/16
Podkarpackie	346	10 460 036	3,31	2,98 – 3,68	11/16
Podlaskie	189	5 765 235	3,28	2,84 – 3,78	12/16
Lubelskie	325	10 239 161	3,17	2,85 – 3,54	13/16
Lubuskie	155	4 945 407	3,13	2,68 – 3,67	14/16
Zachodniopomorskie	251	8 279 693	3,03	2,68 – 3,43	15/16
Mazowieckie	747	27 474 717	2,72	2,53 – 2,92	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

1 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 379, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
powiat brzeziński	łódzkie	13	152 069	8,55	5,00 – 14,63
powiat kamiennogórski	dolnośląskie	17	207 405	8,20	5,12 – 13,13
powiat wadowicki	małopolskie	61	792 328	7,70	5,99 – 9,89
powiat będziński	śląskie	56	732 154	7,65	5,89 – 9,93
powiat włoszczowski	świętokrzyskie	16	218 928	7,31	4,50 – 11,87
Świętochłowice (miasto na prawach powiatu)	śląskie	17	233 543	7,28	4,54 – 11,66
powiat pajęczański	łódzkie	18	248 042	7,26	4,59 – 11,47
powiat mogileński	kujawsko-pomorskie	16	221 563	7,22	4,45 – 11,73
Chorzów (miasto na prawach powiatu)	śląskie	36	517 991	6,95	5,02 – 9,62
powiat sieradzki	łódzkie	38	568 846	6,68	4,87 – 9,17
Elbląg (miasto na prawach powiatu)	warmińsko-mazurskie	38	575 783	6,60	4,81 – 9,06
powiat grodziski (wielkopolskie)	wielkopolskie	17	258 325	6,58	4,11 – 10,54
powiat chodzieski	wielkopolskie	15	229 734	6,53	3,96 – 10,77
powiat inowrocławski	kujawsko-pomorskie	50	770 006	6,49	4,93 – 8,56
powiat chełmiński	kujawsko-pomorskie	16	250 808	6,38	3,93 – 10,36
powiat wałbrzyski	dolnośląskie	17	269 001	6,32	3,95 – 10,12
powiat łęczycki	łódzkie	15	238 853	6,28	3,81 – 10,36
powiat radziejowski	kujawsko-pomorskie	12	194 021	6,18	3,54 – 10,81
powiat gnieźnieński	wielkopolskie	44	713 507	6,17	4,59 – 8,28
Sosnowiec (miasto na prawach powiatu)	śląskie	59	962 381	6,13	4,75 – 7,91

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 11,46 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory