Leki refundowane przez NFZ: ilu pacjentów, ile pieniędzy, których województw nie ma na liście

Okres danych: NFZ 2017–2024; ludność i wiek GUS 2024

NFZ wydał w 2024 r. 11,56 mld zł na programy lekowe, 773,6 mln zł na chemioterapię i 13,30 mld zł na leki z apteki. Te trzy strumienie dzielą się po kraju zupełnie inaczej: w aptece rozpiętość między skrajnymi województwami to 1,36 raza, w programach lekowych 2,34, a w chemioterapii 2,67. Nierówny dostęp do leków zaczyna się tam, gdzie decyduje ośrodek, a nie apteka.

W aptece nierówności nie ma — i to jest wynik, nie brak wyniku

Refundacja apteczna na mieszkańca rozjeżdża się między województwami tylko 1,36 raza: od 418 zł w łódzkim do 308 zł w podkarpackim. Po korekcie na wiek ludności różnica spada do 1,21 raza. Jak na kraj tej wielkości to rozrzut, którego nie da się nazwać nierównym dostępem.

Programy lekowe rozjeżdżają się 2,34 raza, a po korekcie na wiek 2,53 raza. Chemioterapia — 2,67 raza. Różnica między tymi strumieniami jest prosta: lek z apteki wykupisz w każdym mieście, a lek z programu dostaniesz tylko w ośrodku, który program prowadzi.

Dlatego nie szukaj nierówności w aptece. Szukaj jej w mapie ośrodków: to ona decyduje, czy w Twoim województwie ktokolwiek jest leczony daną terapią. Strony poniżej pokazują to dla każdego programu i każdej substancji osobno.

Programy lekowe (92)

Substancje czynne (177)

Jak czytamy te liczby

Wiek tłumaczy nierówność odwrotnie, niż się wydaje

Starsza ludność powinna zużywać więcej leków. lubuskie ma jednak 21,1 proc. mieszkańców po 65. roku życia, a mazowieckie 19,6 proc. — i to województwo starsze dostaje na programy lekowe 2,34 raza mniej na mieszkańca. Po korekcie na wiek luka nie maleje, tylko rośnie do 2,53 raza. Dlatego przy każdej rozpiętości podajemy obie liczby.

Dotacji Ministerstwa Zdrowia nie dodajemy do refundacji

Dokumentacja API NFZ każe liczyć wartość jako refundacja plus dopłata pacjenta plus dotacja ministerstwa na leki 75+. Sprawdzenie na ośmiu rocznikach pokazuje co do grosza, że wartość to refundacja plus dopłata, a dotacja jest w refundacji zawarta. Dodanie jej zawyżyłoby 2024 rok o 3,05 mld zł. Na tych stronach jest wyłącznie pole refundacji.

Skok refundacji w 2024 r. to nie podwyżka cen leków

W 2024 r. refundacja jednostkowa wielu leków z apteki wzrosła o 35–70 proc., a całkowity koszt opakowania tylko o 1–9 proc. Państwo przejęło wtedy dopłatę pacjenta, a nie zapłaciło za droższy lek. Żadne zdanie na tych stronach nie opowiada historii o drożejących lekach.

Program sklejamy po nazwie, nie po kodzie Ministra Zdrowia

Od 2021 r. API zwraca coraz więcej programów bez kodu MZ — w 2024 r. 59 ze 138 programów, czyli 1,57 mld zł. Szereg czasowy budowany po tym kodzie gubi po cichu mukowiscydozę, rdzeniowy zanik mięśni w wariancie TLI i ostrą białaczkę szpikową. Dlatego porównania rok do roku robimy po nazwie programu i sprawdzamy, że w żadnym roku jedna nazwa nie ma dwóch kodów.

Zero w województwie mówi, gdzie się leczy, nie gdzie mieszkają chorzy

NFZ przypisuje pacjenta programu lekowego i chemioterapii do województwa ŚWIADCZENIODAWCY. Jeden ośrodek obsługujący trzech sąsiadów daje u nich zero. Zero jest więc informacją o mapie ośrodków, a nie dowodem, że nikt stamtąd nie jest leczony. Refundacja apteczna ma odwrotną pułapkę: przypisuje sprzedaż do obszaru APTEKI, więc duże miasta ściągają recepty od sąsiadów.

Źródła

Powiązane