Nowotwór złośliwy migdałka (C09): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 764 zachorowania z kodem C09 (nowotwór złośliwy migdałka) — 2,03 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 347 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 108 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 60-64: 6,23 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 764 zachorowań — 34. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C09 ma 34. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (764 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 2,03 na 100 tys. mieszkańców — 34. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C09 ma 34. najwyższą zapadalność surową (2,03 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 108 % — 28. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C09 wzrosła o 108 proc. To 28. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 26,3 % zgłoszeń — 83. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C09 ma 16. najniższy udział kobiet (26,3 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 46,6 % zgłoszeń — 69. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C09 ma 30. najniższy udział osób po 65. roku życia (46,6 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 376 z 380 powiatów — 29. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C09 ma 29. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (376 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	764 zachorowań	323	34/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	2,03 na 100 tys. mieszkańców	0,86	34/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	108 %	36	28/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	26,3 % zgłoszeń	46,8	83/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	46,6 % zgłoszeń	56,4	69/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	376 z 380 powiatów	331	29/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	335	0,88	0,28 %
2001	313	0,82	0,26 %
2002	355	0,93	0,28 %
2003	354	0,93	0,28 %
2004	379	0,99	0,29 %
2005	394	1,03	0,29 %
2006	392	1,03	0,29 %
2007	488	1,28	0,35 %
2008	456	1,20	0,32 %
2009	464	1,22	0,31 %
2010	476	1,24	0,33 %
2011	502	1,30	0,34 %
2012	531	1,38	0,34 %
2013	562	1,46	0,35 %
2014	608	1,58	0,37 %
2015	615	1,60	0,36 %
2016	672	1,75	0,40 %
2017	650	1,69	0,38 %
2018	670	1,74	0,39 %
2019	676	1,76	0,38 %
2020	618	1,62	0,41 %
2021	762	2,01	0,44 %
2022	793	2,10	0,43 %
2023	764	2,03	0,40 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	201	19 454 109	1,03
Mężczyźni	563	18 182 399	3,10

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	1	1	2 051 068	0,05
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	2	0	2	2 573 966	0,08
35-39	1	6	7	2 990 800	0,23
40-44	7	15	22	3 177 592	0,69
45-49	14	40	54	2 929 547	1,84
50-54	28	52	80	2 443 343	3,27
55-59	19	77	96	2 182 033	4,40
60-64	31	115	146	2 343 827	6,23
65-69	38	110	148	2 519 590	5,87
70-74	33	90	123	2 108 909	5,83
75-79	16	38	54	1 320 176	4,09
80-84	5	10	15	784 361	1,91
85+	7	9	16	816 858	1,96

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Pomorskie	278	11 778 790	2,36	2,10 – 2,65	1/16
Łódzkie	260	12 006 543	2,17	1,92 – 2,45	2/16
Dolnośląskie	310	14 473 582	2,14	1,92 – 2,39	3/16
Warmińsko-mazurskie	145	6 907 398	2,10	1,78 – 2,47	4/16
Opolskie	95	4 766 219	1,99	1,63 – 2,44	5/16
Lubuskie	95	4 945 407	1,92	1,57 – 2,35	6/16
Mazowieckie	528	27 474 717	1,92	1,76 – 2,09	6/16
Wielkopolskie	333	17 487 355	1,90	1,71 – 2,12	8/16
Zachodniopomorskie	157	8 279 693	1,90	1,62 – 2,22	8/16
Śląskie	404	21 972 511	1,84	1,67 – 2,03	10/16
Podlaskie	104	5 765 235	1,80	1,49 – 2,19	11/16
Kujawsko-pomorskie	180	10 124 522	1,78	1,54 – 2,06	12/16
Lubelskie	176	10 239 161	1,72	1,48 – 1,99	13/16
Małopolskie	290	17 132 609	1,69	1,51 – 1,90	14/16
Podkarpackie	171	10 460 036	1,63	1,41 – 1,90	15/16
Świętokrzyskie	87	5 967 901	1,46	1,18 – 1,80	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

4 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 376, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Sopot (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	8	165 766	4,83	2,45 – 9,52
powiat nowodworski (pomorskie)	pomorskie	8	171 376	4,67	2,37 – 9,21
powiat drawski	zachodniopomorskie	12	273 832	4,38	2,51 – 7,66
Słupsk (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	19	437 729	4,34	2,78 – 6,78
powiat karkonoski	dolnośląskie	13	308 398	4,22	2,46 – 7,21
powiat kluczborski	opolskie	13	313 624	4,15	2,42 – 7,09
powiat sztumski	pomorskie	8	197 031	4,06	2,06 – 8,01
Gorzów Wielkopolski (miasto na prawach powiatu)	lubuskie	23	593 829	3,87	2,58 – 5,81
powiat kamiennogórski	dolnośląskie	8	207 405	3,86	1,95 – 7,61
Wałbrzych (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	20	521 777	3,83	2,48 – 5,92
powiat oleśnicki	dolnośląskie	20	533 325	3,75	2,43 – 5,79
powiat kętrzyński	warmińsko-mazurskie	11	295 017	3,73	2,08 – 6,68
Opole (miasto na prawach powiatu)	opolskie	23	634 885	3,62	2,41 – 5,44
Gdynia (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	44	1 220 826	3,60	2,68 – 4,84
Leszno (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	11	307 651	3,58	2,00 – 6,40
Gdańsk (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	84	2 417 436	3,47	2,81 – 4,30
Przemyśl (miasto na prawach powiatu)	podkarpackie	10	289 734	3,45	1,87 – 6,35
Łódź (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	114	3 328 263	3,43	2,85 – 4,11
powiat rycki	lubelskie	9	265 204	3,39	1,79 – 6,45
powiat strzelecko-drezdenecki	lubuskie	8	237 996	3,36	1,70 – 6,63

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 20,17 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory