Cytologia i mammografia w 2 479 gminach: ile kobiet zgłosiło się na badanie

Okres danych: NFZ: stan na 2026-09-03; GUS: ludność 2024

NFZ publikuje co miesiąc, ile kobiet w każdej gminie ma w systemie odnotowaną cytologię albo mammografię przesiewową. Te strony rozpisują dwa zbiory z dane.gov.pl na 2 479 gmin. W sumie wszystkich gmin program profilaktyki raka piersi obejmuje 34,7 proc. kobiet kwalifikujących się, a program profilaktyki raka szyjki macicy 16,6 proc. Najwyższa gmina ma 57,3 proc. przy mammografii, najniższa 9,5 proc. — przy gminach z co najmniej 500 kobietami w programie. Tę samą liczbę pokazujemy w dwóch grubszych ziarnach: dla 380 powiatów i dla szesnastu województw.

Województwa

Najwyższe objęcie mammografią (gminy z co najmniej 500 kobietami w programie)

1. Wodynie (mazowieckie): mammografia 57,3 proc., cytologia 52,4 proc.
2. Latowicz (mazowieckie): mammografia 56,7 proc., cytologia 57,5 proc.
3. Sulęczyno (pomorskie): mammografia 54,3 proc., cytologia 19,4 proc.
4. Murowana Goślina (wielkopolskie): mammografia 54,0 proc., cytologia 15,2 proc.
5. Opalenica (wielkopolskie): mammografia 53,8 proc., cytologia 15,6 proc.
6. Kamieniec (wielkopolskie): mammografia 53,0 proc., cytologia 12,5 proc.
7. Nowogród Bobrzański (lubuskie): mammografia 53,0 proc., cytologia 18,4 proc.
8. Czerwieńsk (lubuskie): mammografia 52,6 proc., cytologia 18,9 proc.
9. Wągrowiec (gmina wiejska, powiat wągrowiecki) (wielkopolskie): mammografia 52,4 proc., cytologia 24,3 proc.
10. Rokietnica (powiat poznański) (wielkopolskie): mammografia 51,7 proc., cytologia 29,7 proc.
11. Babimost (lubuskie): mammografia 51,3 proc., cytologia 12,6 proc.
12. Czerwonak (wielkopolskie): mammografia 51,3 proc., cytologia 15,3 proc.
13. Dąbie (powiat krośnieński (lubuskie)) (lubuskie): mammografia 51,0 proc., cytologia 14,7 proc.
14. Stęszew (wielkopolskie): mammografia 51,0 proc., cytologia 23,1 proc.
15. Wągrowiec (miasto, powiat wągrowiecki) (wielkopolskie): mammografia 50,8 proc., cytologia 22,2 proc.
16. Leśna Podlaska (lubelskie): mammografia 50,8 proc., cytologia 39,7 proc.
17. Gołańcz (wielkopolskie): mammografia 50,7 proc., cytologia 19,4 proc.
18. Stara Kiszewa (pomorskie): mammografia 50,7 proc., cytologia 24,0 proc.
19. Zbąszynek (lubuskie): mammografia 50,2 proc., cytologia 14,0 proc.
20. Międzychód (wielkopolskie): mammografia 50,0 proc., cytologia 5,2 proc.
21. Wisznia Mała (dolnośląskie): mammografia 50,0 proc., cytologia 16,5 proc.
22. Sierakowice (pomorskie): mammografia 49,9 proc., cytologia 21,7 proc.
23. Jejkowice (śląskie): mammografia 49,8 proc., cytologia 29,1 proc.
24. Jaworzyna Śląska (dolnośląskie): mammografia 49,8 proc., cytologia 26,1 proc.
25. Siedlce (powiat siedlecki) (mazowieckie): mammografia 49,7 proc., cytologia 44,1 proc.

Najniższe objęcie mammografią (gminy z co najmniej 500 kobietami w programie)

1. Bolesław (powiat dąbrowski) (małopolskie): mammografia 9,5 proc., cytologia 7,1 proc.
2. Moszczenica (powiat gorlicki) (małopolskie): mammografia 11,0 proc., cytologia 15,4 proc.
3. Boniewo (kujawsko-pomorskie): mammografia 11,2 proc., cytologia 21,1 proc.
4. Borkowice (mazowieckie): mammografia 14,0 proc., cytologia 9,2 proc.
5. Gorlice (gmina wiejska, powiat gorlicki) (małopolskie): mammografia 14,1 proc., cytologia 13,1 proc.
6. Jodłowa (podkarpackie): mammografia 14,2 proc., cytologia 7,0 proc.
7. Sokołów Podlaski (miasto, powiat sokołowski) (mazowieckie): mammografia 14,4 proc., cytologia 28,1 proc.
8. Sokołów Podlaski (gmina wiejska, powiat sokołowski) (mazowieckie): mammografia 14,5 proc., cytologia 29,9 proc.
9. Dydnia (podkarpackie): mammografia 15,0 proc., cytologia 18,5 proc.
10. Lipinki (małopolskie): mammografia 15,1 proc., cytologia 17,9 proc.
11. Lasowice Wielkie (opolskie): mammografia 15,2 proc., cytologia 10,6 proc.
12. Parysów (mazowieckie): mammografia 15,4 proc., cytologia 17,6 proc.
13. Brzyska (podkarpackie): mammografia 15,4 proc., cytologia 9,2 proc.
14. Radzanów (powiat mławski) (mazowieckie): mammografia 15,5 proc., cytologia 8,4 proc.
15. Gorlice (miasto, powiat gorlicki) (małopolskie): mammografia 15,7 proc., cytologia 13,0 proc.
16. Czarny Dunajec (małopolskie): mammografia 15,9 proc., cytologia 10,2 proc.
17. Mędrzechów (małopolskie): mammografia 16,4 proc., cytologia 6,7 proc.
18. Uście Gorlickie (małopolskie): mammografia 16,6 proc., cytologia 18,4 proc.
19. Szaflary (małopolskie): mammografia 16,7 proc., cytologia 19,0 proc.
20. Krzynowłoga Mała (mazowieckie): mammografia 17,2 proc., cytologia 10,5 proc.
21. Dobryszyce (łódzkie): mammografia 17,4 proc., cytologia 10,0 proc.
22. Kodrąb (łódzkie): mammografia 17,4 proc., cytologia 21,7 proc.
23. Przasnysz (gmina wiejska, powiat przasnyski) (mazowieckie): mammografia 17,6 proc., cytologia 12,7 proc.
24. Ciepłowody (dolnośląskie): mammografia 17,6 proc., cytologia 25,0 proc.
25. Jasienica Rosielna (podkarpackie): mammografia 17,7 proc., cytologia 21,6 proc.

Najwyższe objęcie cytologią (gminy z co najmniej 500 kobietami w programie)

1. Latowicz (mazowieckie): mammografia 56,7 proc., cytologia 57,5 proc.
2. Wodynie (mazowieckie): mammografia 57,3 proc., cytologia 52,4 proc.
3. Łuków (gmina wiejska, powiat łukowski) (lubelskie): mammografia 44,2 proc., cytologia 48,7 proc.
4. Stanisławów (mazowieckie): mammografia 49,0 proc., cytologia 46,4 proc.
5. Dębe Wielkie (mazowieckie): mammografia 48,8 proc., cytologia 45,0 proc.
6. Siedlce (powiat siedlecki) (mazowieckie): mammografia 49,7 proc., cytologia 44,1 proc.
7. Rybno (powiat działdowski) (warmińsko-mazurskie): mammografia 41,8 proc., cytologia 43,5 proc.
8. Bielany (mazowieckie): mammografia 40,8 proc., cytologia 41,9 proc.
9. Łuków (miasto, powiat łukowski) (lubelskie): mammografia 40,3 proc., cytologia 41,6 proc.
10. Sterdyń (mazowieckie): mammografia 35,9 proc., cytologia 41,0 proc.
11. Leśna Podlaska (lubelskie): mammografia 50,8 proc., cytologia 39,7 proc.
12. Siedlce (Siedlce (miasto na prawach powiatu)) (mazowieckie): mammografia 47,5 proc., cytologia 39,6 proc.
13. Wiśniew (mazowieckie): mammografia 47,7 proc., cytologia 39,1 proc.
14. Jadów (mazowieckie): mammografia 46,7 proc., cytologia 39,0 proc.
15. Stanin (lubelskie): mammografia 37,0 proc., cytologia 38,9 proc.
16. Człuchów (gmina wiejska, powiat człuchowski) (pomorskie): mammografia 28,2 proc., cytologia 38,8 proc.
17. Zbuczyn (mazowieckie): mammografia 49,5 proc., cytologia 38,8 proc.
18. Kotuń (mazowieckie): mammografia 49,1 proc., cytologia 37,9 proc.
19. Grybów (miasto, powiat nowosądecki) (małopolskie): mammografia 21,8 proc., cytologia 36,7 proc.
20. Człuchów (miasto, powiat człuchowski) (pomorskie): mammografia 32,8 proc., cytologia 36,0 proc.
21. Mińsk Mazowiecki (gmina wiejska, powiat miński) (mazowieckie): mammografia 44,1 proc., cytologia 35,6 proc.
22. Grybów (gmina wiejska, powiat nowosądecki) (małopolskie): mammografia 19,6 proc., cytologia 35,5 proc.
23. Debrzno (pomorskie): mammografia 34,4 proc., cytologia 34,7 proc.
24. Kaliska (pomorskie): mammografia 39,0 proc., cytologia 34,4 proc.
25. Trzebieszów (lubelskie): mammografia 36,3 proc., cytologia 34,2 proc.

Najniższe objęcie cytologią (gminy z co najmniej 500 kobietami w programie)

1. Hel (pomorskie): mammografia 37,4 proc., cytologia 4,0 proc.
2. Komańcza (podkarpackie): mammografia 26,3 proc., cytologia 4,1 proc.
3. Władysławowo (pomorskie): mammografia 40,7 proc., cytologia 4,2 proc.
4. Gozdnica (lubuskie): mammografia 36,9 proc., cytologia 4,3 proc.
5. Obryte (mazowieckie): mammografia 28,8 proc., cytologia 4,4 proc.
6. Kulesze Kościelne (podlaskie): mammografia 19,8 proc., cytologia 4,4 proc.
7. Białobrzegi (powiat białobrzeski) (mazowieckie): mammografia 42,9 proc., cytologia 4,6 proc.
8. Nowe (kujawsko-pomorskie): mammografia 34,0 proc., cytologia 4,8 proc.
9. Walce (opolskie): mammografia 22,8 proc., cytologia 4,9 proc.
10. Drawsko (wielkopolskie): mammografia 38,5 proc., cytologia 4,9 proc.
11. Jastarnia (pomorskie): mammografia 40,0 proc., cytologia 5,0 proc.
12. Somianka (mazowieckie): mammografia 32,6 proc., cytologia 5,0 proc.
13. Kiwity (warmińsko-mazurskie): mammografia 27,0 proc., cytologia 5,1 proc.
14. Szepietowo (podlaskie): mammografia 33,5 proc., cytologia 5,1 proc.
15. Zatory (mazowieckie): mammografia 32,3 proc., cytologia 5,2 proc.
16. Sanniki (mazowieckie): mammografia 41,5 proc., cytologia 5,2 proc.
17. Międzychód (wielkopolskie): mammografia 50,0 proc., cytologia 5,2 proc.
18. Wieleń (wielkopolskie): mammografia 34,2 proc., cytologia 5,2 proc.
19. Stromiec (mazowieckie): mammografia 28,5 proc., cytologia 5,2 proc.
20. Puck (miasto, powiat pucki) (pomorskie): mammografia 41,5 proc., cytologia 5,2 proc.
21. Słubice (powiat płocki) (mazowieckie): mammografia 34,6 proc., cytologia 5,3 proc.
22. Brańszczyk (mazowieckie): mammografia 30,5 proc., cytologia 5,3 proc.
23. Bojanów (podkarpackie): mammografia 23,0 proc., cytologia 5,3 proc.
24. Wąbrzeźno (kujawsko-pomorskie): mammografia 34,9 proc., cytologia 5,3 proc.
25. Kołaczyce (podkarpackie): mammografia 27,3 proc., cytologia 5,4 proc.

Czego te liczby nie mierzą

• Objęcie programem profilaktyki raka piersi. Liczba mierzy objęcie programem tak, jak je liczy NFZ: kobiety wyłączone z zaproszeń wobec kobiet kwalifikujących się. Wyłączenie znaczy badanie przesiewowe w SIMP z okna programu albo leczenie onkologiczne — w skali kraju badanie to 91 proc. wyłączeń. Nie mierzy, ile kobiet dostało zaproszenie ani ile zrobiło mammografię prywatnie.
• Objęcie programem profilaktyki raka szyjki macicy. To samo liczenie co przy mammografii: wyłączone z zaproszeń wobec kwalifikujących się, a badanie to 86 proc. wyłączeń w kraju. Plik liczy badania z lat 2021–2026, choć metadane zbioru mówią o interwale trzyletnim; 93 proc. badań przypada na lata 2024–2026. Cytologia pobrana prywatnie do tych liczb nie wchodzi.
• Kobiety z mammografią przesiewową w SIMP. Ten odsetek liczy wyłącznie kobiety z badaniem przesiewowym w SIMP i pomija wyłączone z powodu leczenia onkologicznego. Jest bliżej zgłaszalności niż wskaźnik objęcia, ale nadal nie mierzy badań wykonanych prywatnie ani poza programem.
• Kobiety z cytologią przesiewową w SIMP. To samo liczenie co przy mammografii, bez wyłączeń z powodu leczenia. Plik liczy razem cytologię i test HPV-HR, więc odsetek obejmuje oba badania.
• Kobiety kwalifikujące się do mammografii. Mianownik obu odsetków: kobiety w wieku 45–74 lat przypisane w danych NFZ do tej gminy. To nie liczba mieszkanek ani liczba wysłanych zaproszeń.
• Kobiety kwalifikujące się do cytologii. Mianownik obu odsetków: kobiety w wieku 25–64 lat przypisane w danych NFZ do tej gminy. To nie liczba mieszkanek ani liczba wysłanych zaproszeń.

Jak czytać te dane

• „Objęcie programem” liczy NFZ jako kobiety wyłączone z zaproszeń wobec kobiet kwalifikujących się. Wyłączenie znaczy badanie przesiewowe w SIMP z okna programu albo leczenie onkologiczne. Badanie to 91,3 proc. wyłączeń przy mammografii i 86,3 proc. przy cytologii, więc wskaźnik zbliża się do zgłaszalności — ale nią nie jest. Drugi odsetek na każdej stronie („kobiety z badaniem”) pomija już leczenie.
• Odniesieniem krajowym jest suma wszystkich gmin (34,7 proc. przy mammografii, 16,6 proc. przy cytologii), nie wiersz „RAZEM” z pliku NFZ (32,9 i 15,7 proc.). Wiersz „RAZEM” dolicza kategorię „BRAK DANYCH”: 476 285 kobiet przy mammografii i 683 437 przy cytologii, których NFZ nie przypisał do żadnej gminy i w których wykazuje objęcie 1,5 i 0,9 proc. Plik nie wyjaśnia tej kategorii, więc nie wliczamy jej do gmin i nie twierdzimy, że te kobiety badań nie miały.
• Zero znaczy „sprawozdano zero”, a brak danych piszemy wprost jako brak. W tym wydaniu pliku każda z 2 479 gmin ma obie liczby, więc żadna strona nie mówi „brak”.
• Gmina to jednostka ustrojowa, nie wiersz pliku. Plik ma 3 235 wierszy gmin: gmina miejsko-wiejska występuje w dwóch (miasto i obszar wiejski), Warszawa w osiemnastu dzielnicach, a Wrocław, Łódź, Kraków i Poznań w pięciu delegaturach każde. Sklejamy je w gminę i mówimy, z ilu części.
• Gmin jest 2 479, a nie 2 477, bo plik NFZ jest świeższy od rocznika GUS: NFZ zna już gminy Szczawa i Grabówka, utworzone po 2024 r., a 13 gmin zmieniło rodzaj z wiejskiej na miejsko-wiejską. Ludność gminy bierzemy z GUS za 2024 r.; dwie najnowsze gminy jej jeszcze nie mają i strona pisze wtedy „brak”, nie zero.
• Rok 2026 jest niepełny — plik opisuje stan na 2026-09-03, więc rozbicie rocznikowe na stronie kończy się miesiącami, nie pełnym rokiem.

Źródła

• NFZ przez dane.gov.pl, zbiór „Realizacja mammografii przesiewowej” (podział na gminy, XLSX, CC0 1.0) okres: stan na 2026-09-03
• Plik XLSX: „Realizacja mammografii przesiewowej - stan na dzień 1 września 2026 roku” okres: stan na 2026-09-03
• NFZ przez dane.gov.pl, zbiór „Realizacja cytologii przesiewowej” (podział na gminy, XLSX, CC0 1.0) okres: stan na 2026-09-03
• Plik XLSX: „Realizacja cytologii przesiewowej - wg stanu na 1 września 2026 roku” okres: stan na 2026-09-03
• GUS, Bank Danych Lokalnych — nazwa i ludność gminy (31 XII 2024) okres: 2024

Powiązane

• Badania przesiewowe: kto, co i jak często
• Przychodnie POZ: zgłaszalność do profilaktyki
• Powiaty: placówki i liczby
• Województwa: ochrona zdrowia w liczbach
• Premia za profilaktykę, której nie ma
• Wskaźniki jakości 6 104 przychodni POZ