Nowotwór złośliwy nasady języka (C01): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 272 zachorowania z kodem C01 (nowotwór złośliwy nasady języka) — 0,72 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 94 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 171 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 65-69: 2,74 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 272 zachorowań — 57. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C01 ma 42. najmniejszą liczbę zgłoszonych zachorowań (272 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 0,72 na 100 tys. mieszkańców — 57. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C01 ma 42. najniższą zapadalność surową (0,72 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 171 % — 17. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C01 wzrosła o 171 proc. To 17. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 25,7 % zgłoszeń — 85. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C01 ma 14. najniższy udział kobiet (25,7 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 50,0 % zgłoszeń — 61. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C01 ma 38. najniższy udział osób po 65. roku życia (50,0 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 331 z 380 powiatów — 49. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C01 ma 49. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (331 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	272 zachorowań	323	57/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	0,72 na 100 tys. mieszkańców	0,86	57/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	171 %	36	17/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	25,7 % zgłoszeń	46,8	85/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	50,0 % zgłoszeń	56,4	61/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	331 z 380 powiatów	331	49/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	85	0,22	0,07 %
2001	72	0,19	0,06 %
2002	98	0,26	0,08 %
2003	99	0,26	0,08 %
2004	117	0,31	0,09 %
2005	107	0,28	0,08 %
2006	127	0,33	0,09 %
2007	141	0,37	0,10 %
2008	181	0,47	0,13 %
2009	169	0,44	0,11 %
2010	206	0,53	0,14 %
2011	170	0,44	0,11 %
2012	178	0,46	0,11 %
2013	223	0,58	0,14 %
2014	243	0,63	0,15 %
2015	237	0,62	0,14 %
2016	243	0,63	0,14 %
2017	236	0,61	0,14 %
2018	241	0,63	0,14 %
2019	243	0,63	0,14 %
2020	249	0,65	0,17 %
2021	260	0,69	0,15 %
2022	254	0,67	0,14 %
2023	272	0,72	0,14 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	70	19 454 109	0,36
Mężczyźni	202	18 182 399	1,11

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	1	2	3	2 573 966	0,12
35-39	1	2	3	2 990 800	0,10
40-44	1	5	6	3 177 592	0,19
45-49	3	9	12	2 929 547	0,41
50-54	6	14	20	2 443 343	0,82
55-59	7	34	41	2 182 033	1,88
60-64	10	41	51	2 343 827	2,18
65-69	21	48	69	2 519 590	2,74
70-74	10	31	41	2 108 909	1,94
75-79	4	10	14	1 320 176	1,06
80-84	3	3	6	784 361	0,76
85+	3	3	6	816 858	0,73

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Łódzkie	109	12 006 543	0,91	0,75 – 1,10	1/16
Lubelskie	89	10 239 161	0,87	0,71 – 1,07	2/16
Pomorskie	99	11 778 790	0,84	0,69 – 1,02	3/16
Mazowieckie	221	27 474 717	0,80	0,71 – 0,92	4/16
Świętokrzyskie	45	5 967 901	0,75	0,56 – 1,01	5/16
Podlaskie	42	5 765 235	0,73	0,54 – 0,98	6/16
Opolskie	34	4 766 219	0,71	0,51 – 1,00	7/16
Wielkopolskie	117	17 487 355	0,67	0,56 – 0,80	8/16
Dolnośląskie	94	14 473 582	0,65	0,53 – 0,79	9/16
Podkarpackie	65	10 460 036	0,62	0,49 – 0,79	10/16
Lubuskie	30	4 945 407	0,61	0,42 – 0,87	11/16
Śląskie	130	21 972 511	0,59	0,50 – 0,70	12/16
Kujawsko-pomorskie	59	10 124 522	0,58	0,45 – 0,75	13/16
Warmińsko-mazurskie	36	6 907 398	0,52	0,38 – 0,72	14/16
Zachodniopomorskie	38	8 279 693	0,46	0,33 – 0,63	15/16
Małopolskie	70	17 132 609	0,41	0,32 – 0,52	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 1 278. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory