Nowotwór złośliwy odbytu i kanału odbytu (C21): zachorowania w Polsce

Grupa C15–C26: Nowotwory złośliwe narządów układu pokarmowego · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 376 zachorowań z kodem C21 (nowotwór złośliwy odbytu i kanału odbytu) — 1,00 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 312 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 7 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 80-84: 3,70 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 376 zachorowań — 46. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C21 ma 46. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (376 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 1,00 na 100 tys. mieszkańców — 46. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C21 ma 46. najwyższą zapadalność surową (1,00 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 7 % — 67. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C21 wzrosła o 7 proc. To 67. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 68,9 % zgłoszeń — 16. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C21 ma 16. najwyższy udział kobiet (68,9 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 64,1 % zgłoszeń — 33. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C21 ma 33. najwyższy udział osób po 65. roku życia (64,1 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 337 z 380 powiatów — 48. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C21 ma 48. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (337 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	376 zachorowań	323	46/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	1,00 na 100 tys. mieszkańców	0,86	46/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	7 %	36	67/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	68,9 % zgłoszeń	46,8	16/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	64,1 % zgłoszeń	56,4	33/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	337 z 380 powiatów	331	48/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	393	1,03	0,33 %
2001	325	0,85	0,27 %
2002	271	0,71	0,22 %
2003	276	0,72	0,22 %
2004	294	0,77	0,23 %
2005	298	0,78	0,22 %
2006	284	0,74	0,21 %
2007	332	0,87	0,24 %
2008	240	0,63	0,17 %
2009	253	0,66	0,17 %
2010	233	0,60	0,16 %
2011	212	0,55	0,14 %
2012	258	0,67	0,16 %
2013	283	0,74	0,18 %
2014	307	0,80	0,19 %
2015	338	0,88	0,20 %
2016	285	0,74	0,17 %
2017	293	0,76	0,17 %
2018	312	0,81	0,18 %
2019	291	0,76	0,16 %
2020	299	0,79	0,20 %
2021	315	0,83	0,18 %
2022	390	1,03	0,21 %
2023	376	1,00	0,19 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	259	19 454 109	1,33
Mężczyźni	117	18 182 399	0,64

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	0	2	2	2 573 966	0,08
35-39	0	3	3	2 990 800	0,10
40-44	8	5	13	3 177 592	0,41
45-49	13	4	17	2 929 547	0,58
50-54	14	11	25	2 443 343	1,02
55-59	17	17	34	2 182 033	1,56
60-64	26	15	41	2 343 827	1,75
65-69	60	15	75	2 519 590	2,98
70-74	46	22	68	2 108 909	3,22
75-79	32	10	42	1 320 176	3,18
80-84	23	6	29	784 361	3,70
85+	20	7	27	816 858	3,31

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Mazowieckie	293	27 474 717	1,07	0,95 – 1,20	1/16
Łódzkie	124	12 006 543	1,03	0,87 – 1,23	2/16
Pomorskie	116	11 778 790	0,98	0,82 – 1,18	3/16
Śląskie	209	21 972 511	0,95	0,83 – 1,09	4/16
Dolnośląskie	134	14 473 582	0,93	0,78 – 1,10	5/16
Świętokrzyskie	54	5 967 901	0,90	0,69 – 1,18	6/16
Lubuskie	44	4 945 407	0,89	0,66 – 1,19	7/16
Podlaskie	51	5 765 235	0,88	0,67 – 1,16	8/16
Kujawsko-pomorskie	84	10 124 522	0,83	0,67 – 1,03	9/16
Wielkopolskie	145	17 487 355	0,83	0,70 – 0,98	9/16
Zachodniopomorskie	68	8 279 693	0,82	0,65 – 1,04	11/16
Warmińsko-mazurskie	52	6 907 398	0,75	0,57 – 0,99	12/16
Małopolskie	125	17 132 609	0,73	0,61 – 0,87	13/16
Opolskie	35	4 766 219	0,73	0,53 – 1,02	13/16
Lubelskie	73	10 239 161	0,71	0,57 – 0,90	15/16
Podkarpackie	64	10 460 036	0,61	0,48 – 0,78	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 1 671. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory