Nowotwór złośliwy jelita grubego (C18): zachorowania w Polsce

Grupa C15–C26: Nowotwory złośliwe narządów układu pokarmowego · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 12 041 zachorowanie z kodem C18 (nowotwór złośliwy jelita grubego) — 31,99 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 7 387 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 50 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 80-84: 149,68 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 12 041 zachorowań — 5. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C18 ma 5. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (12 041 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 31,99 na 100 tys. mieszkańców — 5. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C18 ma 5. najwyższą zapadalność surową (31,99 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 50 % — 42. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C18 wzrosła o 50 proc. To 42. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 46,8 % zgłoszeń — 49. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C18 ma 49. najwyższy udział kobiet (46,8 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 71,6 % zgłoszeń — 21. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C18 ma 21. najwyższy udział osób po 65. roku życia (71,6 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 380 z 380 powiatów — 1. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C18 ma najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (380 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	12 041 zachorowań	323	5/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	31,99 na 100 tys. mieszkańców	0,86	5/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	50 %	36	42/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	46,8 % zgłoszeń	46,8	49/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	71,6 % zgłoszeń	56,4	21/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	380 z 380 powiatów	331	1/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	6 422	16,79	5,40 %
2001	7 247	18,95	5,94 %
2002	7 375	19,30	5,89 %
2003	7 838	20,52	6,15 %
2004	8 055	21,10	6,23 %
2005	8 648	22,66	6,34 %
2006	8 613	22,59	6,30 %
2007	9 011	23,64	6,42 %
2008	9 153	24,00	6,40 %
2009	9 528	24,96	6,46 %
2010	9 435	24,49	6,49 %
2011	9 588	24,88	6,40 %
2012	10 068	26,13	6,36 %
2013	10 259	26,65	6,39 %
2014	10 682	27,76	6,49 %
2015	11 226	29,21	6,62 %
2016	11 346	29,52	6,68 %
2017	11 246	29,26	6,61 %
2018	11 383	29,63	6,56 %
2019	11 260	29,34	6,35 %
2020	9 596	25,19	6,40 %
2021	10 815	28,53	6,22 %
2022	11 856	31,39	6,40 %
2023	12 041	31,99	6,24 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	5 640	19 454 109	28,99
Mężczyźni	6 401	18 182 399	35,20

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	2	3	5	2 051 068	0,24
15-19	8	3	11	1 909 096	0,58
20-24	6	3	9	1 786 731	0,50
25-29	12	6	18	2 083 051	0,86
30-34	23	31	54	2 573 966	2,10
35-39	41	55	96	2 990 800	3,21
40-44	97	99	196	3 177 592	6,17
45-49	182	200	382	2 929 547	13,04
50-54	242	296	538	2 443 343	22,02
55-59	352	404	756	2 182 033	34,65
60-64	581	769	1 350	2 343 827	57,60
65-69	902	1 226	2 128	2 519 590	84,46
70-74	1 094	1 353	2 447	2 108 909	116,03
75-79	916	1 010	1 926	1 320 176	145,89
80-84	648	526	1 174	784 361	149,68
85+	534	417	951	816 858	116,42

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Śląskie	7 593	21 972 511	34,56	33,79 – 35,34	1/16
Kujawsko-pomorskie	3 323	10 124 522	32,82	31,72 – 33,96	2/16
Wielkopolskie	5 736	17 487 355	32,80	31,96 – 33,66	3/16
Świętokrzyskie	1 893	5 967 901	31,72	30,32 – 33,18	4/16
Łódzkie	3 740	12 006 543	31,15	30,17 – 32,16	5/16
Dolnośląskie	4 436	14 473 582	30,65	29,76 – 31,56	6/16
Lubelskie	3 134	10 239 161	30,61	29,56 – 31,70	7/16
Opolskie	1 444	4 766 219	30,30	28,77 – 31,90	8/16
Podlaskie	1 618	5 765 235	28,06	26,73 – 29,47	9/16
Podkarpackie	2 932	10 460 036	28,03	27,03 – 29,06	10/16
Warmińsko-mazurskie	1 904	6 907 398	27,56	26,35 – 28,83	11/16
Zachodniopomorskie	2 215	8 279 693	26,75	25,66 – 27,89	12/16
Lubuskie	1 313	4 945 407	26,55	25,15 – 28,03	13/16
Pomorskie	3 121	11 778 790	26,50	25,58 – 27,44	14/16
Małopolskie	4 510	17 132 609	26,32	25,57 – 27,10	15/16
Mazowieckie	6 656	27 474 717	24,23	23,65 – 24,81	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 380, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Słupsk (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	238	437 729	54,37	47,89 – 61,73
Sosnowiec (miasto na prawach powiatu)	śląskie	479	962 381	49,77	45,51 – 54,43
Chorzów (miasto na prawach powiatu)	śląskie	255	517 991	49,23	43,55 – 55,65
Zabrze (miasto na prawach powiatu)	śląskie	380	797 486	47,65	43,09 – 52,69
powiat zawierciański	śląskie	266	570 734	46,61	41,33 – 52,55
Katowice (miasto na prawach powiatu)	śląskie	641	1 421 278	45,10	41,74 – 48,73
powiat będziński	śląskie	328	732 154	44,80	40,21 – 49,92
Dąbrowa Górnicza (miasto na prawach powiatu)	śląskie	259	580 810	44,59	39,48 – 50,36
Konin (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	152	347 931	43,69	37,27 – 51,20
powiat wałbrzyski	dolnośląskie	117	269 001	43,49	36,30 – 52,12
Leszno (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	133	307 651	43,23	36,48 – 51,23
powiat oświęcimski	małopolskie	322	752 697	42,78	38,36 – 47,71
powiat pleszewski	wielkopolskie	131	309 483	42,33	35,68 – 50,22
powiat dzierżoniowski	dolnośląskie	204	486 285	41,95	36,58 – 48,11
Łódź (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	1 393	3 328 263	41,85	39,71 – 44,11
Jaworzno (miasto na prawach powiatu)	śląskie	182	443 015	41,08	35,53 – 47,50
Tarnów (miasto na prawach powiatu)	małopolskie	215	527 169	40,78	35,69 – 46,61
Gorzów Wielkopolski (miasto na prawach powiatu)	lubuskie	242	593 829	40,75	35,93 – 46,22
Piotrków Trybunalski (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	140	344 417	40,65	34,45 – 47,96
Kielce (miasto na prawach powiatu)	świętokrzyskie	379	933 937	40,58	36,70 – 44,88

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 7,38 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory