Nowotwór złośliwy zachyłka gruszkowatego (C12): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 172 zachorowania z kodem C12 (nowotwór złośliwy zachyłka gruszkowatego) — 0,46 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 42 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 318 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 60-64: 1,62 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 172 zachorowań — 67. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C12 ma 32. najmniejszą liczbę zgłoszonych zachorowań (172 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 0,46 na 100 tys. mieszkańców — 67. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C12 ma 32. najniższą zapadalność surową (0,46 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 318 % — 10. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C12 wzrosła o 318 proc. To 10. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 12,8 % zgłoszeń — 93. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C12 ma 6. najniższy udział kobiet (12,8 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 49,4 % zgłoszeń — 64. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C12 ma 35. najniższy udział osób po 65. roku życia (49,4 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 297 z 380 powiatów — 58. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C12 ma 41. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (297 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	172 zachorowań	323	67/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	0,46 na 100 tys. mieszkańców	0,86	67/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	318 %	36	10/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	12,8 % zgłoszeń	46,8	93/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	49,4 % zgłoszeń	56,4	64/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	297 z 380 powiatów	331	58/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	24	0,06	0,02 %
2001	37	0,10	0,03 %
2002	53	0,14	0,04 %
2003	48	0,13	0,04 %
2004	46	0,12	0,04 %
2005	56	0,15	0,04 %
2006	59	0,15	0,04 %
2007	54	0,14	0,04 %
2008	76	0,20	0,05 %
2009	123	0,32	0,08 %
2010	102	0,26	0,07 %
2011	72	0,19	0,05 %
2012	100	0,26	0,06 %
2013	131	0,34	0,08 %
2014	132	0,34	0,08 %
2015	147	0,38	0,09 %
2016	159	0,41	0,09 %
2017	166	0,43	0,10 %
2018	141	0,37	0,08 %
2019	157	0,41	0,09 %
2020	144	0,38	0,10 %
2021	203	0,54	0,12 %
2022	194	0,51	0,10 %
2023	172	0,46	0,09 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	22	19 454 109	0,11
Mężczyźni	150	18 182 399	0,82

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	0	0	0	2 573 966	0,00
35-39	0	0	0	2 990 800	0,00
40-44	0	1	1	3 177 592	0,03
45-49	0	9	9	2 929 547	0,31
50-54	4	17	21	2 443 343	0,86
55-59	2	16	18	2 182 033	0,82
60-64	3	35	38	2 343 827	1,62
65-69	5	33	38	2 519 590	1,51
70-74	3	24	27	2 108 909	1,28
75-79	0	11	11	1 320 176	0,83
80-84	3	3	6	784 361	0,76
85+	2	1	3	816 858	0,37

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Podlaskie	53	5 765 235	0,92	0,70 – 1,20	1/16
Warmińsko-mazurskie	58	6 907 398	0,84	0,65 – 1,09	2/16
Kujawsko-pomorskie	62	10 124 522	0,61	0,48 – 0,78	3/16
Podkarpackie	60	10 460 036	0,57	0,45 – 0,74	4/16
Mazowieckie	135	27 474 717	0,49	0,42 – 0,58	5/16
Pomorskie	58	11 778 790	0,49	0,38 – 0,64	5/16
Wielkopolskie	86	17 487 355	0,49	0,40 – 0,61	5/16
Dolnośląskie	63	14 473 582	0,44	0,34 – 0,56	8/16
Opolskie	21	4 766 219	0,44	0,29 – 0,67	8/16
Lubelskie	43	10 239 161	0,42	0,31 – 0,57	10/16
Świętokrzyskie	25	5 967 901	0,42	0,28 – 0,62	10/16
Łódzkie	46	12 006 543	0,38	0,29 – 0,51	12/16
Małopolskie	62	17 132 609	0,36	0,28 – 0,46	13/16
Zachodniopomorskie	29	8 279 693	0,35	0,24 – 0,50	14/16
Śląskie	67	21 972 511	0,30	0,24 – 0,39	15/16
Lubuskie	2	4 945 407	0,04	0,01 – 0,15	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 870. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory