Nowotwór złośliwy jelita cienkiego (C17): zachorowania w Polsce

Grupa C15–C26: Nowotwory złośliwe narządów układu pokarmowego · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 563 zachorowania z kodem C17 (nowotwór złośliwy jelita cienkiego) — 1,50 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 172 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 172 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 70-74: 4,60 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 563 zachorowań — 40. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C17 ma 40. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (563 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 1,50 na 100 tys. mieszkańców — 40. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C17 ma 40. najwyższą zapadalność surową (1,50 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 172 % — 16. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C17 wzrosła o 172 proc. To 16. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 54,4 % zgłoszeń — 30. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C17 ma 30. najwyższy udział kobiet (54,4 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 56,1 % zgłoszeń — 50. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C17 ma 49. najniższy udział osób po 65. roku życia (56,1 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 355 z 380 powiatów — 40. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C17 ma 40. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (355 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	563 zachorowań	323	40/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	1,50 na 100 tys. mieszkańców	0,86	40/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	172 %	36	16/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	54,4 % zgłoszeń	46,8	30/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	56,1 % zgłoszeń	56,4	50/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	355 z 380 powiatów	331	40/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	140	0,37	0,12 %
2001	161	0,42	0,13 %
2002	189	0,49	0,15 %
2003	161	0,42	0,13 %
2004	208	0,54	0,16 %
2005	207	0,54	0,15 %
2006	237	0,62	0,17 %
2007	230	0,60	0,16 %
2008	223	0,58	0,16 %
2009	244	0,64	0,17 %
2010	265	0,69	0,18 %
2011	279	0,72	0,19 %
2012	309	0,80	0,20 %
2013	289	0,75	0,18 %
2014	369	0,96	0,22 %
2015	370	0,96	0,22 %
2016	384	1,00	0,23 %
2017	403	1,05	0,24 %
2018	416	1,08	0,24 %
2019	432	1,13	0,24 %
2020	378	0,99	0,25 %
2021	459	1,21	0,26 %
2022	505	1,34	0,27 %
2023	563	1,50	0,29 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	306	19 454 109	1,57
Mężczyźni	257	18 182 399	1,41

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	1	1	2	2 083 051	0,10
30-34	3	1	4	2 573 966	0,16
35-39	5	3	8	2 990 800	0,27
40-44	11	11	22	3 177 592	0,69
45-49	22	18	40	2 929 547	1,37
50-54	25	14	39	2 443 343	1,60
55-59	38	31	69	2 182 033	3,16
60-64	28	35	63	2 343 827	2,69
65-69	51	50	101	2 519 590	4,01
70-74	52	45	97	2 108 909	4,60
75-79	29	28	57	1 320 176	4,32
80-84	22	9	31	784 361	3,95
85+	19	11	30	816 858	3,67

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Podkarpackie	183	10 460 036	1,75	1,51 – 2,02	1/16
Dolnośląskie	216	14 473 582	1,49	1,31 – 1,71	2/16
Lubelskie	137	10 239 161	1,34	1,13 – 1,58	3/16
Wielkopolskie	233	17 487 355	1,33	1,17 – 1,51	4/16
Mazowieckie	345	27 474 717	1,26	1,13 – 1,40	5/16
Łódzkie	148	12 006 543	1,23	1,05 – 1,45	6/16
Śląskie	270	21 972 511	1,23	1,09 – 1,38	6/16
Kujawsko-pomorskie	124	10 124 522	1,22	1,03 – 1,46	8/16
Opolskie	57	4 766 219	1,20	0,92 – 1,55	9/16
Warmińsko-mazurskie	81	6 907 398	1,17	0,94 – 1,46	10/16
Małopolskie	188	17 132 609	1,10	0,95 – 1,27	11/16
Pomorskie	129	11 778 790	1,10	0,92 – 1,30	11/16
Zachodniopomorskie	81	8 279 693	0,98	0,79 – 1,22	13/16
Lubuskie	47	4 945 407	0,95	0,71 – 1,26	14/16
Podlaskie	53	5 765 235	0,92	0,70 – 1,20	15/16
Świętokrzyskie	45	5 967 901	0,75	0,56 – 1,01	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

25 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 355, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Krosno (miasto na prawach powiatu)	podkarpackie	8	224 525	3,56	1,81 – 7,03
powiat sanocki	podkarpackie	15	457 147	3,28	1,99 – 5,41
powiat wieruszowski	łódzkie	6	208 706	2,87	1,32 – 6,27
powiat pajęczański	łódzkie	7	248 042	2,82	1,37 – 5,83
powiat łódzki wschodni	łódzkie	10	368 925	2,71	1,47 – 4,99
powiat świdwiński	zachodniopomorskie	6	222 181	2,70	1,24 – 5,89
powiat leżajski	podkarpackie	9	338 418	2,66	1,40 – 5,05
powiat wałbrzyski	dolnośląskie	7	269 001	2,60	1,26 – 5,37
Tychy (miasto na prawach powiatu)	śląskie	16	622 102	2,57	1,58 – 4,18
powiat działdowski	warmińsko-mazurskie	8	313 629	2,55	1,29 – 5,03
powiat dębicki	podkarpackie	17	668 032	2,54	1,59 – 4,08
Chorzów (miasto na prawach powiatu)	śląskie	13	517 991	2,51	1,47 – 4,29
powiat brzozowski	podkarpackie	8	320 583	2,50	1,26 – 4,92
powiat ropczycko-sędziszowski	podkarpackie	9	370 694	2,43	1,28 – 4,61
powiat gostyński	wielkopolskie	9	372 142	2,42	1,27 – 4,60
powiat krotoszyński	wielkopolskie	9	379 474	2,37	1,25 – 4,51
Chełm (miasto na prawach powiatu)	lubelskie	7	295 595	2,37	1,15 – 4,89
powiat krośnieński (podkarpackie)	podkarpackie	13	549 881	2,36	1,38 – 4,05
powiat sulęciński	lubuskie	4	170 853	2,34	0,91 – 6,02
Zamość (miasto na prawach powiatu)	lubelskie	7	300 588	2,33	1,13 – 4,81

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 19,60 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory