Nowotwór złośliwy części ustnej gardła (C10): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 277 zachorowań z kodem C10 (nowotwór złośliwy części ustnej gardła) — 0,74 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 232 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 21 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 65-69: 2,42 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 277 zachorowań — 55. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C10 ma 44. najmniejszą liczbę zgłoszonych zachorowań (277 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 0,74 na 100 tys. mieszkańców — 55. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C10 ma 44. najniższą zapadalność surową (0,74 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 21 % — 57. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C10 wzrosła o 21 proc. To 57. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 22,0 % zgłoszeń — 89. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C10 ma 10. najniższy udział kobiet (22,0 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 45,1 % zgłoszeń — 74. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C10 ma 25. najniższy udział osób po 65. roku życia (45,1 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 326 z 380 powiatów — 51. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C10 ma 48. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (326 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	277 zachorowań	323	55/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	0,74 na 100 tys. mieszkańców	0,86	55/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	21 %	36	57/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	22,0 % zgłoszeń	46,8	89/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	45,1 % zgłoszeń	56,4	74/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	326 z 380 powiatów	331	51/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	254	0,66	0,21 %
2001	225	0,59	0,18 %
2002	205	0,54	0,16 %
2003	225	0,59	0,18 %
2004	252	0,66	0,19 %
2005	239	0,63	0,18 %
2006	233	0,61	0,17 %
2007	243	0,64	0,17 %
2008	299	0,78	0,21 %
2009	301	0,79	0,20 %
2010	293	0,76	0,20 %
2011	280	0,73	0,19 %
2012	277	0,72	0,18 %
2013	307	0,80	0,19 %
2014	290	0,75	0,18 %
2015	282	0,73	0,17 %
2016	297	0,77	0,17 %
2017	285	0,74	0,17 %
2018	298	0,78	0,17 %
2019	284	0,74	0,16 %
2020	265	0,70	0,18 %
2021	271	0,71	0,16 %
2022	311	0,82	0,17 %
2023	277	0,74	0,14 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	61	19 454 109	0,31
Mężczyźni	216	18 182 399	1,19

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	0	1	1	2 573 966	0,04
35-39	1	4	5	2 990 800	0,17
40-44	1	13	14	3 177 592	0,44
45-49	3	11	14	2 929 547	0,48
50-54	7	32	39	2 443 343	1,60
55-59	6	30	36	2 182 033	1,65
60-64	9	34	43	2 343 827	1,83
65-69	13	48	61	2 519 590	2,42
70-74	14	29	43	2 108 909	2,04
75-79	4	11	15	1 320 176	1,14
80-84	1	2	3	784 361	0,38
85+	2	1	3	816 858	0,37

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Świętokrzyskie	103	5 967 901	1,73	1,42 – 2,09	1/16
Śląskie	273	21 972 511	1,24	1,10 – 1,40	2/16
Łódzkie	109	12 006 543	0,91	0,75 – 1,10	3/16
Podkarpackie	90	10 460 036	0,86	0,70 – 1,06	4/16
Opolskie	39	4 766 219	0,82	0,60 – 1,12	5/16
Warmińsko-mazurskie	54	6 907 398	0,78	0,60 – 1,02	6/16
Dolnośląskie	96	14 473 582	0,66	0,54 – 0,81	7/16
Mazowieckie	180	27 474 717	0,66	0,57 – 0,76	7/16
Małopolskie	108	17 132 609	0,63	0,52 – 0,76	9/16
Pomorskie	74	11 778 790	0,63	0,50 – 0,79	9/16
Lubelskie	62	10 239 161	0,61	0,47 – 0,78	11/16
Lubuskie	30	4 945 407	0,61	0,42 – 0,87	11/16
Kujawsko-pomorskie	59	10 124 522	0,58	0,45 – 0,75	13/16
Wielkopolskie	86	17 487 355	0,49	0,40 – 0,61	14/16
Podlaskie	19	5 765 235	0,33	0,21 – 0,51	15/16
Zachodniopomorskie	26	8 279 693	0,31	0,21 – 0,46	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 1 408. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory