Nowotwór złośliwy dna jamy ustnej (C04): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 459 zachorowań z kodem C04 (nowotwór złośliwy dna jamy ustnej) — 1,22 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 333 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 47 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 60-64: 3,84 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 459 zachorowań — 43. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C04 ma 43. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (459 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 1,22 na 100 tys. mieszkańców — 43. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C04 ma 43. najwyższą zapadalność surową (1,22 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 47 % — 45. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C04 wzrosła o 47 proc. To 45. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 30,1 % zgłoszeń — 80. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C04 ma 19. najniższy udział kobiet (30,1 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 39,9 % zgłoszeń — 83. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C04 ma 16. najniższy udział osób po 65. roku życia (39,9 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 370 z 380 powiatów — 36. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C04 ma 36. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (370 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	459 zachorowań	323	43/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	1,22 na 100 tys. mieszkańców	0,86	43/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	47 %	36	45/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	30,1 % zgłoszeń	46,8	80/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	39,9 % zgłoszeń	56,4	83/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	370 z 380 powiatów	331	36/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	291	0,76	0,24 %
2001	315	0,82	0,26 %
2002	336	0,88	0,27 %
2003	362	0,95	0,28 %
2004	360	0,94	0,28 %
2005	369	0,97	0,27 %
2006	358	0,94	0,26 %
2007	326	0,86	0,23 %
2008	383	1,00	0,27 %
2009	432	1,13	0,29 %
2010	438	1,14	0,30 %
2011	431	1,12	0,29 %
2012	406	1,05	0,26 %
2013	375	0,97	0,23 %
2014	488	1,27	0,30 %
2015	505	1,31	0,30 %
2016	517	1,35	0,30 %
2017	505	1,31	0,30 %
2018	533	1,39	0,31 %
2019	520	1,35	0,29 %
2020	450	1,18	0,30 %
2021	508	1,34	0,29 %
2022	517	1,37	0,28 %
2023	459	1,22	0,24 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	138	19 454 109	0,71
Mężczyźni	321	18 182 399	1,77

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	0	1	1	2 573 966	0,04
35-39	1	1	2	2 990 800	0,07
40-44	4	14	18	3 177 592	0,57
45-49	8	33	41	2 929 547	1,40
50-54	13	38	51	2 443 343	2,09
55-59	14	59	73	2 182 033	3,35
60-64	22	68	90	2 343 827	3,84
65-69	31	62	93	2 519 590	3,69
70-74	26	36	62	2 108 909	2,94
75-79	14	7	21	1 320 176	1,59
80-84	2	2	4	784 361	0,51
85+	3	0	3	816 858	0,37

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Warmińsko-mazurskie	126	6 907 398	1,82	1,53 – 2,17	1/16
Podkarpackie	173	10 460 036	1,65	1,43 – 1,92	2/16
Wielkopolskie	280	17 487 355	1,60	1,42 – 1,80	3/16
Pomorskie	180	11 778 790	1,53	1,32 – 1,77	4/16
Śląskie	333	21 972 511	1,52	1,36 – 1,69	5/16
Świętokrzyskie	84	5 967 901	1,41	1,14 – 1,74	6/16
Łódzkie	161	12 006 543	1,34	1,15 – 1,56	7/16
Lubelskie	136	10 239 161	1,33	1,12 – 1,57	8/16
Kujawsko-pomorskie	132	10 124 522	1,30	1,10 – 1,55	9/16
Opolskie	59	4 766 219	1,24	0,96 – 1,60	10/16
Lubuskie	59	4 945 407	1,19	0,92 – 1,54	11/16
Małopolskie	191	17 132 609	1,11	0,97 – 1,28	12/16
Dolnośląskie	148	14 473 582	1,02	0,87 – 1,20	13/16
Podlaskie	56	5 765 235	0,97	0,75 – 1,26	14/16
Mazowieckie	261	27 474 717	0,95	0,84 – 1,07	15/16
Zachodniopomorskie	75	8 279 693	0,91	0,72 – 1,14	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

10 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 370, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
powiat nowodworski (pomorskie)	pomorskie	10	171 376	5,84	3,17 – 10,74
powiat nidzicki	warmińsko-mazurskie	7	156 122	4,48	2,17 – 9,26
powiat elbląski	warmińsko-mazurskie	12	276 361	4,34	2,48 – 7,59
powiat sejneński	podlaskie	4	95 619	4,18	1,63 – 10,76
powiat hajnowski	podlaskie	8	201 552	3,97	2,01 – 7,83
Świętochłowice (miasto na prawach powiatu)	śląskie	9	233 543	3,85	2,03 – 7,32
powiat parczewski	lubelskie	6	165 967	3,62	1,66 – 7,89
powiat łosicki	mazowieckie	5	147 424	3,39	1,45 – 7,94
powiat międzychodzki	wielkopolskie	6	180 118	3,33	1,53 – 7,27
powiat krotoszyński	wielkopolskie	12	379 474	3,16	1,81 – 5,53
powiat opolski (lubelskie)	lubelskie	9	285 122	3,16	1,66 – 6,00
powiat braniewski	warmińsko-mazurskie	6	193 086	3,11	1,42 – 6,78
powiat grodziski (wielkopolskie)	wielkopolskie	8	258 325	3,10	1,57 – 6,11
powiat białogardzki	zachodniopomorskie	7	227 580	3,08	1,49 – 6,35
powiat górowski	dolnośląskie	5	166 470	3,00	1,28 – 7,03
powiat dębicki	podkarpackie	20	668 032	2,99	1,94 – 4,62
powiat bartoszycki	warmińsko-mazurskie	8	271 537	2,95	1,49 – 5,81
powiat kolbuszowski	podkarpackie	9	308 295	2,92	1,54 – 5,55
powiat malborski	pomorskie	9	308 424	2,92	1,54 – 5,55
Jelenia Góra (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	11	384 087	2,86	1,60 – 5,13

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 32,69 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory