Nowotwór złośliwy podniebienia (C05): zachorowania w Polsce

Grupa C00–C14: Nowotwory złośliwe wargi, jamy ustnej i gardła · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 178 zachorowań z kodem C05 (nowotwór złośliwy podniebienia) — 0,47 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 91 zachorowanie rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 74 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 70-74: 1,42 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 178 zachorowań — 66. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C05 ma 33. najmniejszą liczbę zgłoszonych zachorowań (178 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 0,47 na 100 tys. mieszkańców — 66. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C05 ma 33. najniższą zapadalność surową (0,47 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 74 % — 34. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C05 wzrosła o 74 proc. To 34. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 36,5 % zgłoszeń — 75. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C05 ma 24. najniższy udział kobiet (36,5 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 44,4 % zgłoszeń — 75. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C05 ma 24. najniższy udział osób po 65. roku życia (44,4 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 280 z 380 powiatów — 67. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C05 ma 32. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (280 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	178 zachorowań	323	66/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	0,47 na 100 tys. mieszkańców	0,86	66/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	74 %	36	34/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	36,5 % zgłoszeń	46,8	75/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	44,4 % zgłoszeń	56,4	75/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	280 z 380 powiatów	331	67/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	98	0,26	0,08 %
2001	86	0,22	0,07 %
2002	99	0,26	0,08 %
2003	88	0,23	0,07 %
2004	86	0,23	0,07 %
2005	93	0,24	0,07 %
2006	98	0,26	0,07 %
2007	129	0,34	0,09 %
2008	130	0,34	0,09 %
2009	129	0,34	0,09 %
2010	147	0,38	0,10 %
2011	122	0,32	0,08 %
2012	126	0,33	0,08 %
2013	149	0,39	0,09 %
2014	166	0,43	0,10 %
2015	178	0,46	0,11 %
2016	176	0,46	0,10 %
2017	158	0,41	0,09 %
2018	147	0,38	0,08 %
2019	153	0,40	0,09 %
2020	157	0,41	0,10 %
2021	170	0,45	0,10 %
2022	138	0,37	0,07 %
2023	178	0,47	0,09 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	65	19 454 109	0,33
Mężczyźni	113	18 182 399	0,62

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	1	0	1	2 051 068	0,05
15-19	0	1	1	1 909 096	0,05
20-24	0	1	1	1 786 731	0,06
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	2	1	3	2 573 966	0,12
35-39	4	2	6	2 990 800	0,20
40-44	4	6	10	3 177 592	0,31
45-49	5	7	12	2 929 547	0,41
50-54	1	12	13	2 443 343	0,53
55-59	6	17	23	2 182 033	1,05
60-64	12	17	29	2 343 827	1,24
65-69	5	18	23	2 519 590	0,91
70-74	13	17	30	2 108 909	1,42
75-79	1	11	12	1 320 176	0,91
80-84	7	2	9	784 361	1,15
85+	4	1	5	816 858	0,61

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Śląskie	117	21 972 511	0,53	0,44 – 0,64	1/16
Warmińsko-mazurskie	36	6 907 398	0,52	0,38 – 0,72	2/16
Opolskie	23	4 766 219	0,48	0,32 – 0,72	3/16
Podlaskie	27	5 765 235	0,47	0,32 – 0,68	4/16
Podkarpackie	47	10 460 036	0,45	0,34 – 0,60	5/16
Wielkopolskie	79	17 487 355	0,45	0,36 – 0,56	5/16
Świętokrzyskie	26	5 967 901	0,44	0,30 – 0,64	7/16
Dolnośląskie	62	14 473 582	0,43	0,33 – 0,55	8/16
Kujawsko-pomorskie	40	10 124 522	0,40	0,29 – 0,54	9/16
Lubuskie	20	4 945 407	0,40	0,26 – 0,62	9/16
Łódzkie	48	12 006 543	0,40	0,30 – 0,53	9/16
Lubelskie	40	10 239 161	0,39	0,29 – 0,53	12/16
Pomorskie	46	11 778 790	0,39	0,29 – 0,52	12/16
Zachodniopomorskie	31	8 279 693	0,37	0,26 – 0,53	14/16
Małopolskie	60	17 132 609	0,35	0,27 – 0,45	15/16
Mazowieckie	94	27 474 717	0,34	0,28 – 0,42	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 796. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory