Rak in situ innych i nieokreślonych części narządów układu pokarmowego (D01): zachorowania w Polsce

Grupa D00–D09: Nowotwory in situ · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 479 zachorowań z kodem D01 (rak in situ innych i nieokreślonych części narządów układu pokarmowego) — 1,27 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 12 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 2 095 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 75-79: 5,98 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

To kod z zakresu D00–D09, czyli nowotwór in situ, a nie złośliwy. Tych dziewięciu kodów nie wolno dodawać do sumy nowotworów złośliwych.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 479 zachorowań — 42. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D01 ma 42. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (479 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 1,27 na 100 tys. mieszkańców — 42. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D01 ma 42. najwyższą zapadalność surową (1,27 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 2 095 % — 2. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem D01 wzrosła o 2 095 proc. To 2. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 51,4 % zgłoszeń — 34. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D01 ma 34. najwyższy udział kobiet (51,4 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 63,3 % zgłoszeń — 35. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D01 ma 35. najwyższy udział osób po 65. roku życia (63,3 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 293 z 380 powiatów — 60. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D01 ma 39. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (293 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	479 zachorowań	323	42/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	1,27 na 100 tys. mieszkańców	0,86	42/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	2 095 %	36	2/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	51,4 % zgłoszeń	46,8	34/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	63,3 % zgłoszeń	56,4	35/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	293 z 380 powiatów	331	60/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	1	0,00	0,00 %
2001	10	0,03	0,01 %
2002	19	0,05	0,02 %
2003	14	0,04	0,01 %
2004	18	0,05	0,01 %
2005	18	0,05	0,01 %
2006	19	0,05	0,01 %
2007	19	0,05	0,01 %
2008	29	0,08	0,02 %
2009	32	0,08	0,02 %
2010	27	0,07	0,02 %
2011	34	0,09	0,02 %
2012	53	0,14	0,03 %
2013	34	0,09	0,02 %
2014	57	0,15	0,03 %
2015	88	0,23	0,05 %
2016	131	0,34	0,08 %
2017	153	0,40	0,09 %
2018	166	0,43	0,10 %
2019	181	0,47	0,10 %
2020	142	0,37	0,09 %
2021	214	0,56	0,12 %
2022	345	0,91	0,19 %
2023	479	1,27	0,25 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	246	19 454 109	1,26
Mężczyźni	233	18 182 399	1,28

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	1	1	2 083 051	0,05
30-34	4	1	5	2 573 966	0,19
35-39	3	2	5	2 990 800	0,17
40-44	11	10	21	3 177 592	0,66
45-49	11	7	18	2 929 547	0,61
50-54	14	15	29	2 443 343	1,19
55-59	16	22	38	2 182 033	1,74
60-64	32	27	59	2 343 827	2,52
65-69	38	39	77	2 519 590	3,06
70-74	52	46	98	2 108 909	4,65
75-79	37	42	79	1 320 176	5,98
80-84	12	15	27	784 361	3,44
85+	16	6	22	816 858	2,69

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Łódzkie	220	12 006 543	1,83	1,61 – 2,09	1/16
Wielkopolskie	226	17 487 355	1,29	1,13 – 1,47	2/16
Podkarpackie	119	10 460 036	1,14	0,95 – 1,36	3/16
Lubelskie	109	10 239 161	1,06	0,88 – 1,28	4/16
Świętokrzyskie	62	5 967 901	1,04	0,81 – 1,33	5/16
Lubuskie	42	4 945 407	0,85	0,63 – 1,15	6/16
Małopolskie	126	17 132 609	0,74	0,62 – 0,88	7/16
Zachodniopomorskie	60	8 279 693	0,72	0,56 – 0,93	8/16
Warmińsko-mazurskie	42	6 907 398	0,61	0,45 – 0,82	9/16
Mazowieckie	158	27 474 717	0,58	0,49 – 0,67	10/16
Kujawsko-pomorskie	38	10 124 522	0,38	0,27 – 0,52	11/16
Pomorskie	37	11 778 790	0,31	0,23 – 0,43	12/16
Śląskie	63	21 972 511	0,29	0,22 – 0,37	13/16
Dolnośląskie	35	14 473 582	0,24	0,17 – 0,34	14/16
Podlaskie	14	5 765 235	0,24	0,14 – 0,41	14/16
Opolskie	10	4 766 219	0,21	0,11 – 0,39	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 1 361. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory