Rak in situ jamy ustnej, przełyku i żołądka (D00): zachorowania w Polsce

Grupa D00–D09: Nowotwory in situ · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 55 zachorowań z kodem D00 (rak in situ jamy ustnej, przełyku i żołądka) — 0,15 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 9,0 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 424 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 75-79: 0,83 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

To kod z zakresu D00–D09, czyli nowotwór in situ, a nie złośliwy. Tych dziewięciu kodów nie wolno dodawać do sumy nowotworów złośliwych.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 55 zachorowań — 88. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D00 ma 11. najmniejszą liczbę zgłoszonych zachorowań (55 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 0,15 na 100 tys. mieszkańców — 88. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D00 ma 11. najniższą zapadalność surową (0,15 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 424 % — 7. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem D00 wzrosła o 424 proc. To 7. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 41,8 % zgłoszeń — 65. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D00 ma 34. najniższy udział kobiet (41,8 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 58,2 % zgłoszeń — 45. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D00 ma 45. najwyższy udział osób po 65. roku życia (58,2 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 130 z 380 powiatów — 90. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze D00 ma 9. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (130 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	55 zachorowań	323	88/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	0,15 na 100 tys. mieszkańców	0,86	88/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	424 %	36	7/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	41,8 % zgłoszeń	46,8	65/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	58,2 % zgłoszeń	56,4	45/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	130 z 380 powiatów	331	90/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	10	0,03	0,01 %
2001	5	0,01	0,00 %
2002	7	0,02	0,01 %
2003	8	0,02	0,01 %
2004	15	0,04	0,01 %
2005	10	0,03	0,01 %
2006	12	0,03	0,01 %
2007	9	0,02	0,01 %
2008	13	0,03	0,01 %
2009	17	0,04	0,01 %
2010	20	0,05	0,01 %
2011	18	0,05	0,01 %
2012	26	0,07	0,02 %
2013	26	0,07	0,02 %
2014	24	0,06	0,01 %
2015	41	0,11	0,02 %
2016	32	0,08	0,02 %
2017	36	0,09	0,02 %
2018	27	0,07	0,02 %
2019	37	0,10	0,02 %
2020	45	0,12	0,03 %
2021	36	0,09	0,02 %
2022	63	0,17	0,03 %
2023	55	0,15	0,03 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	23	19 454 109	0,12
Mężczyźni	32	18 182 399	0,18

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	2	2	1 786 731	0,11
25-29	0	0	0	2 083 051	0,00
30-34	0	0	0	2 573 966	0,00
35-39	0	2	2	2 990 800	0,07
40-44	0	0	0	3 177 592	0,00
45-49	4	5	9	2 929 547	0,31
50-54	0	2	2	2 443 343	0,08
55-59	1	2	3	2 182 033	0,14
60-64	3	2	5	2 343 827	0,21
65-69	2	5	7	2 519 590	0,28
70-74	4	4	8	2 108 909	0,38
75-79	6	5	11	1 320 176	0,83
80-84	2	2	4	784 361	0,51
85+	1	1	2	816 858	0,24

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Lubuskie	17	4 945 407	0,34	0,21 – 0,55	1/16
Podkarpackie	34	10 460 036	0,33	0,23 – 0,45	2/16
Wielkopolskie	42	17 487 355	0,24	0,18 – 0,32	3/16
Świętokrzyskie	11	5 967 901	0,18	0,10 – 0,33	4/16
Zachodniopomorskie	13	8 279 693	0,16	0,09 – 0,27	5/16
Mazowieckie	29	27 474 717	0,11	0,07 – 0,15	6/16
Łódzkie	13	12 006 543	0,11	0,06 – 0,19	6/16
Śląskie	22	21 972 511	0,10	0,07 – 0,15	8/16
Kujawsko-pomorskie	9	10 124 522	0,09	0,05 – 0,17	9/16
Lubelskie	8	10 239 161	0,08	0,04 – 0,15	10/16
Opolskie	4	4 766 219	0,08	0,03 – 0,22	10/16
Pomorskie	9	11 778 790	0,08	0,04 – 0,15	10/16
Małopolskie	12	17 132 609	0,07	0,04 – 0,12	13/16
Podlaskie	4	5 765 235	0,07	0,03 – 0,18	13/16
Dolnośląskie	6	14 473 582	0,04	0,02 – 0,09	15/16
Warmińsko-mazurskie	3	6 907 398	0,04	0,01 – 0,13	15/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Przekroju powiatowego przy tym kodzie nie podajemy. Próg to 2 000 zachorowań w latach 2019–2023, a ten kod ma ich 236. Rozbicie takiej liczby na 380 powiatów daje szum, nie daną: na jeden powiat wypadałoby średnio mniej niż kilka przypadków w pięć lat, a kolejność powiatów zmieniałaby się przez losowe wahanie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory