Nowotwór złośliwy trzonu macicy (C54): zachorowania w Polsce

Grupa C51–C58: Nowotwory złośliwe żeńskich narządów płciowych · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 6 519 zachorowań z kodem C54 (nowotwór złośliwy trzonu macicy) — 17,32 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 4 027 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 50 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 80-84: 55,33 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 6 519 zachorowań — 7. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C54 ma 7. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (6 519 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 17,32 na 100 tys. mieszkańców — 7. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C54 ma 7. najwyższą zapadalność surową (17,32 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 50 % — 41. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C54 wzrosła o 50 proc. To 41. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 100,0 % zgłoszeń — 1. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C54 ma najwyższy udział kobiet (100,0 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 57,3 % zgłoszeń — 47. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C54 ma 47. najwyższy udział osób po 65. roku życia (57,3 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 380 z 380 powiatów — 1. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C54 ma najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (380 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	6 519 zachorowań	323	7/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	17,32 na 100 tys. mieszkańców	0,86	7/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	50 %	36	41/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	100,0 % zgłoszeń	46,8	1/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	57,3 % zgłoszeń	56,4	47/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	380 z 380 powiatów	331	1/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	3 691	9,65	3,11 %
2001	3 878	10,14	3,18 %
2002	4 016	10,51	3,21 %
2003	4 149	10,86	3,25 %
2004	4 401	11,53	3,40 %
2005	4 436	11,63	3,25 %
2006	4 573	11,99	3,35 %
2007	4 876	12,79	3,47 %
2008	5 006	13,13	3,50 %
2009	5 302	13,89	3,59 %
2010	5 227	13,57	3,59 %
2011	5 376	13,95	3,59 %
2012	5 513	14,31	3,48 %
2013	5 797	15,06	3,61 %
2014	6 033	15,68	3,66 %
2015	6 352	16,53	3,75 %
2016	6 405	16,67	3,77 %
2017	6 102	15,88	3,59 %
2018	6 204	16,15	3,58 %
2019	6 226	16,22	3,51 %
2020	5 358	14,07	3,57 %
2021	6 090	16,07	3,50 %
2022	6 109	16,18	3,30 %
2023	6 519	17,32	3,38 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	6 519	19 454 109	33,51
Mężczyźni	0	18 182 399	0,00

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	1 631 988	0,00
05-09	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	1 909 096	0,00
20-24	1	1	1 786 731	0,06
25-29	11	11	2 083 051	0,53
30-34	23	23	2 573 966	0,89
35-39	50	50	2 990 800	1,67
40-44	122	122	3 177 592	3,84
45-49	265	265	2 929 547	9,05
50-54	483	483	2 443 343	19,77
55-59	798	798	2 182 033	36,57
60-64	1 028	1 028	2 343 827	43,86
65-69	1 202	1 202	2 519 590	47,71
70-74	1 108	1 108	2 108 909	52,54
75-79	730	730	1 320 176	55,30
80-84	434	434	784 361	55,33
85+	264	264	816 858	32,32

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Opolskie	936	4 766 219	19,64	18,42 – 20,94	1/16
Świętokrzyskie	1 112	5 967 901	18,63	17,57 – 19,76	2/16
Lubelskie	1 883	10 239 161	18,39	17,58 – 19,24	3/16
Łódzkie	2 191	12 006 543	18,25	17,50 – 19,03	4/16
Śląskie	3 952	21 972 511	17,99	17,43 – 18,56	5/16
Podkarpackie	1 826	10 460 036	17,46	16,67 – 18,28	6/16
Podlaskie	932	5 765 235	16,17	15,16 – 17,24	7/16
Kujawsko-pomorskie	1 630	10 124 522	16,10	15,34 – 16,90	8/16
Dolnośląskie	2 306	14 473 582	15,93	15,30 – 16,60	9/16
Wielkopolskie	2 734	17 487 355	15,63	15,06 – 16,23	10/16
Małopolskie	2 649	17 132 609	15,46	14,88 – 16,06	11/16
Mazowieckie	4 019	27 474 717	14,63	14,18 – 15,09	12/16
Zachodniopomorskie	1 166	8 279 693	14,08	13,30 – 14,91	13/16
Pomorskie	1 549	11 778 790	13,15	12,51 – 13,82	14/16
Lubuskie	593	4 945 407	11,99	11,06 – 13,00	15/16
Warmińsko-mazurskie	824	6 907 398	11,93	11,14 – 12,77	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 380, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Jelenia Góra (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	107	384 087	27,86	23,06 – 33,66
powiat puławski	lubelskie	144	546 719	26,34	22,37 – 31,01
powiat zawierciański	śląskie	149	570 734	26,11	22,24 – 30,65
powiat skarżyski	świętokrzyskie	90	352 533	25,53	20,77 – 31,38
Skierniewice (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	57	231 314	24,64	19,02 – 31,92
Opole (miasto na prawach powiatu)	opolskie	156	634 885	24,57	21,01 – 28,74
powiat krasnostawski	lubelskie	74	303 550	24,38	19,42 – 30,60
Biała Podlaska (miasto na prawach powiatu)	lubelskie	67	277 023	24,19	19,05 – 30,71
Gdynia (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	294	1 220 826	24,08	21,48 – 27,00
Kielce (miasto na prawach powiatu)	świętokrzyskie	224	933 937	23,98	21,04 – 27,34
powiat kluczborski	opolskie	73	313 624	23,28	18,51 – 29,26
powiat tarnobrzeski	podkarpackie	60	258 622	23,20	18,03 – 29,86
powiat mogileński	kujawsko-pomorskie	51	221 563	23,02	17,51 – 30,26
Katowice (miasto na prawach powiatu)	śląskie	327	1 421 278	23,01	20,65 – 25,64
Sosnowiec (miasto na prawach powiatu)	śląskie	219	962 381	22,76	19,94 – 25,98
Leszno (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	70	307 651	22,75	18,01 – 28,74
Dąbrowa Górnicza (miasto na prawach powiatu)	śląskie	132	580 810	22,73	19,17 – 26,95
powiat przeworski	podkarpackie	87	383 374	22,69	18,40 – 27,99
Piotrków Trybunalski (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	78	344 417	22,65	18,15 – 28,26
Koszalin (miasto na prawach powiatu)	zachodniopomorskie	119	527 870	22,54	18,84 – 26,97

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 4,99 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory