Nowotwór złośliwy szyjki macicy (C53): zachorowania w Polsce

Grupa C51–C58: Nowotwory złośliwe żeńskich narządów płciowych · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 2 366 zachorowań z kodem C53 (nowotwór złośliwy szyjki macicy) — 6,29 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 3 592 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń spadła o 37 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 65-69: 13,53 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 2 366 zachorowań — 17. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C53 ma 17. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (2 366 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 6,29 na 100 tys. mieszkańców — 17. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C53 ma 17. najwyższą zapadalność surową (6,29 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: -37 % — 88. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C53 spadła o 37 proc. To 88. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 100,0 % zgłoszeń — 1. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C53 ma najwyższy udział kobiet (100,0 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 38,0 % zgłoszeń — 86. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C53 ma 13. najniższy udział osób po 65. roku życia (38,0 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 380 z 380 powiatów — 1. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C53 ma najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (380 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	2 366 zachorowań	323	17/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	6,29 na 100 tys. mieszkańców	0,86	17/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	-37 %	36	88/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	100,0 % zgłoszeń	46,8	1/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	38,0 % zgłoszeń	56,4	86/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	380 z 380 powiatów	331	1/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	3 724	9,73	3,13 %
2001	3 651	9,55	2,99 %
2002	3 691	9,66	2,95 %
2003	3 451	9,04	2,71 %
2004	3 444	9,02	2,66 %
2005	3 365	8,82	2,47 %
2006	3 332	8,74	2,44 %
2007	3 568	9,36	2,54 %
2008	3 423	8,98	2,40 %
2009	3 192	8,36	2,16 %
2010	3 130	8,12	2,15 %
2011	3 021	7,84	2,02 %
2012	2 837	7,36	1,79 %
2013	2 910	7,56	1,81 %
2014	2 851	7,41	1,73 %
2015	2 777	7,22	1,64 %
2016	2 687	6,99	1,58 %
2017	2 560	6,66	1,50 %
2018	2 416	6,29	1,39 %
2019	2 498	6,51	1,41 %
2020	1 990	5,22	1,33 %
2021	2 216	5,85	1,27 %
2022	2 329	6,17	1,26 %
2023	2 366	6,29	1,23 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	2 366	19 454 109	12,16
Mężczyźni	0	18 182 399	0,00

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	1 631 988	0,00
05-09	1	1	1 983 572	0,05
10-14	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	1 909 096	0,00
20-24	5	5	1 786 731	0,28
25-29	30	30	2 083 051	1,44
30-34	88	88	2 573 966	3,42
35-39	175	175	2 990 800	5,85
40-44	224	224	3 177 592	7,05
45-49	235	235	2 929 547	8,02
50-54	220	220	2 443 343	9,00
55-59	209	209	2 182 033	9,58
60-64	281	281	2 343 827	11,99
65-69	341	341	2 519 590	13,53
70-74	248	248	2 108 909	11,76
75-79	152	152	1 320 176	11,51
80-84	87	87	784 361	11,09
85+	70	70	816 858	8,57

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Opolskie	342	4 766 219	7,18	6,45 – 7,98	1/16
Śląskie	1 536	21 972 511	6,99	6,65 – 7,35	2/16
Warmińsko-mazurskie	469	6 907 398	6,79	6,20 – 7,43	3/16
Łódzkie	815	12 006 543	6,79	6,34 – 7,27	3/16
Dolnośląskie	966	14 473 582	6,67	6,27 – 7,11	5/16
Podlaskie	377	5 765 235	6,54	5,91 – 7,23	6/16
Świętokrzyskie	364	5 967 901	6,10	5,50 – 6,76	7/16
Zachodniopomorskie	504	8 279 693	6,09	5,58 – 6,64	8/16
Kujawsko-pomorskie	615	10 124 522	6,07	5,61 – 6,57	9/16
Pomorskie	714	11 778 790	6,06	5,63 – 6,52	10/16
Lubuskie	297	4 945 407	6,01	5,36 – 6,73	11/16
Lubelskie	609	10 239 161	5,95	5,49 – 6,44	12/16
Wielkopolskie	1 034	17 487 355	5,91	5,56 – 6,28	13/16
Mazowieckie	1 458	27 474 717	5,31	5,04 – 5,59	14/16
Małopolskie	853	17 132 609	4,98	4,66 – 5,32	15/16
Podkarpackie	446	10 460 036	4,26	3,89 – 4,68	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 380, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Wałbrzych (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	75	521 777	14,37	11,47 – 18,02
Słupsk (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	49	437 729	11,19	8,47 – 14,80
Konin (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	38	347 931	10,92	7,96 – 14,99
powiat kluczborski	opolskie	34	313 624	10,84	7,76 – 15,15
Chełm (miasto na prawach powiatu)	lubelskie	32	295 595	10,83	7,67 – 15,28
powiat wałbrzyski	dolnośląskie	29	269 001	10,78	7,51 – 15,48
powiat lidzbarski	warmińsko-mazurskie	21	196 096	10,71	7,00 – 16,37
Legnica (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	50	473 461	10,56	8,01 – 13,92
powiat włodawski	lubelskie	19	182 385	10,42	6,67 – 16,27
powiat sławieński	zachodniopomorskie	28	270 563	10,35	7,16 – 14,96
Opole (miasto na prawach powiatu)	opolskie	65	634 885	10,24	8,03 – 13,05
powiat gołdapski	warmińsko-mazurskie	13	127 687	10,18	5,95 – 17,42
Dąbrowa Górnicza (miasto na prawach powiatu)	śląskie	59	580 810	10,16	7,88 – 13,10
powiat bartoszycki	warmińsko-mazurskie	27	271 537	9,94	6,83 – 14,47
Grudziądz (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	45	454 040	9,91	7,41 – 13,26
Ruda Śląska (miasto na prawach powiatu)	śląskie	66	666 129	9,91	7,79 – 12,60
Łódź (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	327	3 328 263	9,82	8,82 – 10,95
Tarnów (miasto na prawach powiatu)	małopolskie	51	527 169	9,67	7,36 – 12,72
Zabrze (miasto na prawach powiatu)	śląskie	77	797 486	9,66	7,73 – 12,07
powiat starachowicki	świętokrzyskie	41	429 644	9,54	7,03 – 12,94

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 14,24 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory