Nowotwór złośliwy oka i przydatków oka (C69): zachorowania w Polsce

Grupa C69–C72: Nowotwory złośliwe oka, mózgu i innych części ośrodkowego układu nerwowego · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 397 zachorowań z kodem C69 (nowotwór złośliwy oka i przydatków oka) — 1,05 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 222 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 114 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 75-79: 3,33 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 397 zachorowań — 44. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C69 ma 44. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (397 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 1,05 na 100 tys. mieszkańców — 44. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C69 ma 44. najwyższą zapadalność surową (1,05 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 114 % — 26. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C69 wzrosła o 114 proc. To 26. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 54,7 % zgłoszeń — 28. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C69 ma 28. najwyższy udział kobiet (54,7 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 50,6 % zgłoszeń — 59. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C69 ma 40. najniższy udział osób po 65. roku życia (50,6 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 362 z 380 powiatów — 39. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C69 ma 39. najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (362 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	397 zachorowań	323	44/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	1,05 na 100 tys. mieszkańców	0,86	44/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	114 %	36	26/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	54,7 % zgłoszeń	46,8	28/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	50,6 % zgłoszeń	56,4	59/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	362 z 380 powiatów	331	39/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	227	0,59	0,19 %
2001	211	0,55	0,17 %
2002	210	0,55	0,17 %
2003	227	0,59	0,18 %
2004	234	0,61	0,18 %
2005	245	0,64	0,18 %
2006	294	0,77	0,22 %
2007	289	0,76	0,21 %
2008	319	0,84	0,22 %
2009	292	0,77	0,20 %
2010	311	0,81	0,21 %
2011	340	0,88	0,23 %
2012	353	0,92	0,22 %
2013	260	0,68	0,16 %
2014	266	0,69	0,16 %
2015	550	1,43	0,32 %
2016	590	1,54	0,35 %
2017	579	1,51	0,34 %
2018	531	1,38	0,31 %
2019	524	1,37	0,30 %
2020	439	1,15	0,29 %
2021	498	1,31	0,29 %
2022	519	1,37	0,28 %
2023	397	1,05	0,21 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	217	19 454 109	1,12
Mężczyźni	180	18 182 399	0,99

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	11	5	16	1 631 988	0,98
05-09	1	1	2	1 983 572	0,10
10-14	0	1	1	2 051 068	0,05
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	2	2	4	2 083 051	0,19
30-34	1	7	8	2 573 966	0,31
35-39	7	8	15	2 990 800	0,50
40-44	13	8	21	3 177 592	0,66
45-49	8	16	24	2 929 547	0,82
50-54	15	13	28	2 443 343	1,15
55-59	18	17	35	2 182 033	1,60
60-64	18	24	42	2 343 827	1,79
65-69	33	26	59	2 519 590	2,34
70-74	32	23	55	2 108 909	2,61
75-79	28	16	44	1 320 176	3,33
80-84	9	9	18	784 361	2,29
85+	21	4	25	816 858	3,06

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Lubelskie	151	10 239 161	1,47	1,26 – 1,73	1/16
Świętokrzyskie	87	5 967 901	1,46	1,18 – 1,80	2/16
Podlaskie	83	5 765 235	1,44	1,16 – 1,78	3/16
Podkarpackie	143	10 460 036	1,37	1,16 – 1,61	4/16
Śląskie	300	21 972 511	1,37	1,22 – 1,53	4/16
Warmińsko-mazurskie	94	6 907 398	1,36	1,11 – 1,67	6/16
Małopolskie	232	17 132 609	1,35	1,19 – 1,54	7/16
Łódzkie	157	12 006 543	1,31	1,12 – 1,53	8/16
Mazowieckie	358	27 474 717	1,30	1,17 – 1,45	9/16
Dolnośląskie	181	14 473 582	1,25	1,08 – 1,45	10/16
Opolskie	59	4 766 219	1,24	0,96 – 1,60	11/16
Zachodniopomorskie	98	8 279 693	1,18	0,97 – 1,44	12/16
Wielkopolskie	202	17 487 355	1,16	1,01 – 1,33	13/16
Lubuskie	47	4 945 407	0,95	0,71 – 1,26	14/16
Pomorskie	103	11 778 790	0,87	0,72 – 1,06	15/16
Kujawsko-pomorskie	82	10 124 522	0,81	0,65 – 1,01	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

18 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 362, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
powiat sandomierski	świętokrzyskie	11	369 147	2,98	1,66 – 5,34
powiat miechowski	małopolskie	7	237 585	2,95	1,43 – 6,08
powiat kamiennogórski	dolnośląskie	6	207 405	2,89	1,33 – 6,31
powiat siemiatycki	podlaskie	6	209 940	2,86	1,31 – 6,24
powiat bieszczadzki	podkarpackie	3	105 069	2,86	0,97 – 8,40
powiat janowski	lubelskie	6	219 490	2,73	1,25 – 5,96
powiat łańcucki	podkarpackie	11	404 498	2,72	1,52 – 4,87
powiat legionowski	mazowieckie	17	636 646	2,67	1,67 – 4,28
powiat wysokomazowiecki	podlaskie	7	273 478	2,56	1,24 – 5,28
powiat giżycki	warmińsko-mazurskie	7	273 687	2,56	1,24 – 5,28
powiat hajnowski	podlaskie	5	201 552	2,48	1,06 – 5,81
powiat mikołowski	śląskie	12	497 425	2,41	1,38 – 4,22
powiat górowski	dolnośląskie	4	166 470	2,40	0,93 – 6,18
powiat świdnicki (lubelskie)	lubelskie	8	351 602	2,28	1,15 – 4,49
powiat jarociński	wielkopolskie	8	352 117	2,27	1,15 – 4,48
powiat wałbrzyski	dolnośląskie	6	269 001	2,23	1,02 – 4,87
powiat strzelecki	opolskie	8	361 708	2,21	1,12 – 4,36
powiat wrocławski	dolnośląskie	19	874 449	2,17	1,39 – 3,39
powiat wołowski	dolnośląskie	5	230 400	2,17	0,93 – 5,08
Kielce (miasto na prawach powiatu)	świętokrzyskie	20	933 937	2,14	1,39 – 3,31

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 18,39 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory