Wtórny nowotwór złośliwy układu oddechowego i pokarmowego (C78): zachorowania w Polsce

Grupa C76–C80: Nowotwory złośliwe niedokładnie określone, wtórne i o nieokreślonym umiejscowieniu · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 370 zachorowań z kodem C78 (wtórny nowotwór złośliwy układu oddechowego i pokarmowego) — 0,98 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 380 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 19 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 85+: 6,73 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 370 zachorowań — 47. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C78 ma 47. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (370 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 0,98 na 100 tys. mieszkańców — 47. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C78 ma 47. najwyższą zapadalność surową (0,98 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 19 % — 58. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C78 wzrosła o 19 proc. To 58. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 54,1 % zgłoszeń — 31. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C78 ma 31. najwyższy udział kobiet (54,1 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 81,9 % zgłoszeń — 3. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C78 ma 3. najwyższy udział osób po 65. roku życia (81,9 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 274 z 380 powiatów — 69. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C78 ma 30. najwęższy zasięg geograficzny zgłoszeń (274 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	370 zachorowań	323	47/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	0,98 na 100 tys. mieszkańców	0,86	47/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	19 %	36	58/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	54,1 % zgłoszeń	46,8	31/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	81,9 % zgłoszeń	56,4	3/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	274 z 380 powiatów	331	69/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	277	0,72	0,23 %
2001	346	0,90	0,28 %
2002	387	1,01	0,31 %
2003	451	1,18	0,35 %
2004	441	1,16	0,34 %
2005	506	1,33	0,37 %
2006	501	1,31	0,37 %
2007	535	1,40	0,38 %
2008	602	1,58	0,42 %
2009	676	1,77	0,46 %
2010	661	1,72	0,45 %
2011	681	1,77	0,45 %
2012	791	2,05	0,50 %
2013	747	1,94	0,47 %
2014	646	1,68	0,39 %
2015	642	1,67	0,38 %
2016	638	1,66	0,38 %
2017	647	1,68	0,38 %
2018	632	1,65	0,36 %
2019	574	1,50	0,32 %
2020	468	1,23	0,31 %
2021	446	1,18	0,26 %
2022	396	1,05	0,21 %
2023	370	0,98	0,19 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	200	19 454 109	1,03
Mężczyźni	170	18 182 399	0,93

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	1	0	1	1 631 988	0,06
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	0	0	0	1 909 096	0,00
20-24	0	0	0	1 786 731	0,00
25-29	0	1	1	2 083 051	0,05
30-34	2	0	2	2 573 966	0,08
35-39	2	0	2	2 990 800	0,07
40-44	3	1	4	3 177 592	0,13
45-49	1	1	2	2 929 547	0,07
50-54	5	7	12	2 443 343	0,49
55-59	6	8	14	2 182 033	0,64
60-64	14	15	29	2 343 827	1,24
65-69	31	34	65	2 519 590	2,58
70-74	40	46	86	2 108 909	4,08
75-79	30	26	56	1 320 176	4,24
80-84	24	17	41	784 361	5,23
85+	41	14	55	816 858	6,73

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Świętokrzyskie	200	5 967 901	3,35	2,92 – 3,85	1/16
Wielkopolskie	501	17 487 355	2,86	2,62 – 3,13	2/16
Zachodniopomorskie	220	8 279 693	2,66	2,33 – 3,03	3/16
Opolskie	105	4 766 219	2,20	1,82 – 2,67	4/16
Śląskie	452	21 972 511	2,06	1,88 – 2,26	5/16
Podkarpackie	178	10 460 036	1,70	1,47 – 1,97	6/16
Lubelskie	145	10 239 161	1,42	1,20 – 1,67	7/16
Warmińsko-mazurskie	92	6 907 398	1,33	1,09 – 1,63	8/16
Lubuskie	62	4 945 407	1,25	0,98 – 1,61	9/16
Dolnośląskie	173	14 473 582	1,20	1,03 – 1,39	10/16
Pomorskie	49	11 778 790	0,42	0,31 – 0,55	11/16
Małopolskie	32	17 132 609	0,19	0,13 – 0,26	12/16
Mazowieckie	35	27 474 717	0,13	0,09 – 0,18	13/16
Kujawsko-pomorskie	6	10 124 522	0,06	0,03 – 0,13	14/16
Podlaskie	1	5 765 235	0,02	0,00 – 0,10	15/16
Łódzkie	3	12 006 543	0,02	0,01 – 0,07	15/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

106 z 380 powiatów nie ma w zbiorze żadnego wiersza z tym kodem w latach 2019–2023. Nie piszemy tam zera: plik ma osobno 121 238 wierszy z jawnym zerem, więc brak wiersza znaczy w nim coś innego.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 274, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
powiat konecki	świętokrzyskie	28	379 976	7,37	5,10 – 10,65
Świnoujście (miasto na prawach powiatu)	zachodniopomorskie	14	199 320	7,02	4,18 – 11,79
powiat chodzieski	wielkopolskie	16	229 734	6,96	4,29 – 11,31
powiat obornicki	wielkopolskie	16	295 969	5,41	3,33 – 8,78
powiat złotowski	wielkopolskie	18	340 594	5,28	3,34 – 8,35
powiat śremski	wielkopolskie	16	305 940	5,23	3,22 – 8,50
powiat nowotomyski	wielkopolskie	19	376 356	5,05	3,23 – 7,89
powiat szczycieński	warmińsko-mazurskie	17	337 578	5,04	3,14 – 8,07
Chorzów (miasto na prawach powiatu)	śląskie	25	517 991	4,83	3,27 – 7,12
powiat przeworski	podkarpackie	17	383 374	4,43	2,77 – 7,10
powiat jarosławski	podkarpackie	26	587 408	4,43	3,02 – 6,49
powiat kołobrzeski	zachodniopomorskie	17	388 533	4,38	2,73 – 7,01
powiat jędrzejowski	świętokrzyskie	18	414 091	4,35	2,75 – 6,87
powiat kolski	wielkopolskie	18	416 682	4,32	2,73 – 6,83
powiat cieszyński	śląskie	38	881 631	4,31	3,14 – 5,92
powiat gostyński	wielkopolskie	16	372 142	4,30	2,65 – 6,98
powiat grodziski (wielkopolskie)	wielkopolskie	11	258 325	4,26	2,38 – 7,63
powiat będziński	śląskie	31	732 154	4,23	2,98 – 6,01
Kielce (miasto na prawach powiatu)	świętokrzyskie	39	933 937	4,18	3,05 – 5,71
Sosnowiec (miasto na prawach powiatu)	śląskie	40	962 381	4,16	3,05 – 5,66

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 123,63 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory