Nowotwór złośliwy trzustki (C25): zachorowania w Polsce

Grupa C15–C26: Nowotwory złośliwe narządów układu pokarmowego · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023; NFZ: zabiegi 2025 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 4 280 zachorowań z kodem C25 (nowotwór złośliwy trzustki) — 11,37 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 3 263 zachorowania rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 21 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 75-79: 49,84 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 4 280 zachorowań — 13. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C25 ma 13. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (4 280 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 11,37 na 100 tys. mieszkańców — 13. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C25 ma 13. najwyższą zapadalność surową (11,37 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 21 % — 56. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C25 wzrosła o 21 proc. To 56. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 51,7 % zgłoszeń — 33. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C25 ma 33. najwyższy udział kobiet (51,7 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 66,6 % zgłoszeń — 28. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C25 ma 28. najwyższy udział osób po 65. roku życia (66,6 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 380 z 380 powiatów — 1. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C25 ma najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (380 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	4 280 zachorowań	323	13/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	11,37 na 100 tys. mieszkańców	0,86	13/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	21 %	36	56/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	51,7 % zgłoszeń	46,8	33/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	66,6 % zgłoszeń	56,4	28/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	380 z 380 powiatów	331	1/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	3 226	8,43	2,71 %
2001	3 206	8,38	2,63 %
2002	3 214	8,41	2,57 %
2003	3 400	8,90	2,67 %
2004	3 271	8,57	2,53 %
2005	3 448	9,04	2,53 %
2006	3 368	8,83	2,47 %
2007	3 472	9,11	2,47 %
2008	3 598	9,43	2,52 %
2009	3 501	9,17	2,37 %
2010	3 316	8,61	2,28 %
2011	3 404	8,83	2,27 %
2012	3 683	9,56	2,33 %
2013	3 621	9,41	2,26 %
2014	3 743	9,73	2,27 %
2015	3 745	9,74	2,21 %
2016	3 633	9,45	2,14 %
2017	3 665	9,54	2,15 %
2018	3 984	10,37	2,30 %
2019	3 994	10,41	2,25 %
2020	3 642	9,56	2,43 %
2021	3 873	10,22	2,23 %
2022	4 007	10,61	2,16 %
2023	4 280	11,37	2,22 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	2 213	19 454 109	11,38
Mężczyźni	2 067	18 182 399	11,37

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	0	0	0	1 631 988	0,00
05-09	1	0	1	1 983 572	0,05
10-14	0	0	0	2 051 068	0,00
15-19	3	1	4	1 909 096	0,21
20-24	3	4	7	1 786 731	0,39
25-29	10	3	13	2 083 051	0,62
30-34	14	7	21	2 573 966	0,82
35-39	18	31	49	2 990 800	1,64
40-44	38	42	80	3 177 592	2,52
45-49	65	82	147	2 929 547	5,02
50-54	79	121	200	2 443 343	8,19
55-59	153	194	347	2 182 033	15,90
60-64	246	314	560	2 343 827	23,89
65-69	433	400	833	2 519 590	33,06
70-74	427	413	840	2 108 909	39,83
75-79	374	284	658	1 320 176	49,84
80-84	205	104	309	784 361	39,40
85+	144	67	211	816 858	25,83

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Wielkopolskie	2 141	17 487 355	12,24	11,74 – 12,77	1/16
Podkarpackie	1 272	10 460 036	12,16	11,51 – 12,85	2/16
Dolnośląskie	1 719	14 473 582	11,88	11,33 – 12,45	3/16
Świętokrzyskie	695	5 967 901	11,65	10,81 – 12,54	4/16
Śląskie	2 530	21 972 511	11,51	11,07 – 11,97	5/16
Łódzkie	1 324	12 006 543	11,03	10,45 – 11,64	6/16
Kujawsko-pomorskie	1 096	10 124 522	10,83	10,20 – 11,49	7/16
Mazowieckie	2 707	27 474 717	9,85	9,49 – 10,23	8/16
Opolskie	466	4 766 219	9,78	8,93 – 10,71	9/16
Lubuskie	474	4 945 407	9,58	8,76 – 10,49	10/16
Podlaskie	546	5 765 235	9,47	8,71 – 10,30	11/16
Małopolskie	1 562	17 132 609	9,12	8,68 – 9,58	12/16
Lubelskie	930	10 239 161	9,08	8,52 – 9,69	13/16
Warmińsko-mazurskie	602	6 907 398	8,72	8,05 – 9,44	14/16
Pomorskie	1 025	11 778 790	8,70	8,19 – 9,25	15/16
Zachodniopomorskie	707	8 279 693	8,54	7,93 – 9,19	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 380, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
powiat strzeliński	dolnośląskie	42	212 103	19,80	14,65 – 26,76
Gorzów Wielkopolski (miasto na prawach powiatu)	lubuskie	117	593 829	19,70	16,44 – 23,61
powiat będziński	śląskie	130	732 154	17,76	14,95 – 21,08
Sosnowiec (miasto na prawach powiatu)	śląskie	168	962 381	17,46	15,01 – 20,30
Tarnobrzeg (miasto na prawach powiatu)	podkarpackie	39	224 196	17,40	12,73 – 23,78
Słupsk (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	76	437 729	17,36	13,87 – 21,73
powiat włoszczowski	świętokrzyskie	38	218 928	17,36	12,65 – 23,82
powiat buski	świętokrzyskie	59	346 545	17,03	13,20 – 21,96
Krosno (miasto na prawach powiatu)	podkarpackie	38	224 525	16,92	12,33 – 23,23
Łódź (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	557	3 328 263	16,74	15,40 – 18,18
Jaworzno (miasto na prawach powiatu)	śląskie	74	443 015	16,70	13,31 – 20,97
powiat chodzieski	wielkopolskie	38	229 734	16,54	12,05 – 22,70
Poznań (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	440	2 707 418	16,25	14,80 – 17,84
powiat obornicki	wielkopolskie	47	295 969	15,88	11,94 – 21,11
powiat gostyński	wielkopolskie	58	372 142	15,59	12,06 – 20,15
powiat milicki	dolnośląskie	28	180 645	15,50	10,72 – 22,40
Rzeszów (miasto na prawach powiatu)	podkarpackie	152	981 405	15,49	13,21 – 18,15
Bydgoszcz (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	259	1 677 756	15,44	13,67 – 17,44
Świętochłowice (miasto na prawach powiatu)	śląskie	36	233 543	15,41	11,14 – 21,34
Katowice (miasto na prawach powiatu)	śląskie	216	1 421 278	15,20	13,30 – 17,36

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 13,01 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Leczenie zabiegowe: w ilu szpitalach (2025)

To druga liczba i mierzy co innego. Powyżej stoi zapadalność: ile zachorowań zgłoszono do rejestru. Tutaj stoi leczenie: ile hospitalizacji zabiegowych rozliczył NFZ i w ilu podmiotach. Tych dwóch liczb nie wolno od siebie odejmować. Nie da się z nich policzyć, ilu chorych nie dostało operacji: jednostką NFZ jest hospitalizacja, nie pacjent, okres jest inny, a przypisanie kategorii NFZ do kodu ICD-10 robimy po nazwie narządu, bo NFZ nie publikuje listy kodów wchodzących do swojej kategorii.

Kategoria NFZ: „NOWOTWÓR ZŁOŚLIWY TRZUSTKI”. W 2025 r. NFZ rozliczył 772 hospitalizacji zabiegowych w 115 podmiotach. Próg z załącznika 3c to 30 zabiegów rocznie; osiągnęło go 5 podmiotów, które wykonały 209 zabiegów, czyli 27,1 proc. wszystkich.

„Powyżej progu” opisuje liczbę zabiegów, nie rozliczenie — część podmiotów poniżej progu ma współczynnik korygujący, a część powyżej go nie ma.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory