Czerniak złośliwy skóry (C43): zachorowania w Polsce

Grupa C43–C44: Czerniak i inne nowotwory złośliwe skóry · Dane: Narodowy Instytut Onkologii im. Marii…, Centrum e-Zdrowia, Rejestr Systemów Ko…, GUS, Bank Danych Lokalnych, „Ludność o…, okres KRN 2000–2023; GUS: ludność 31 XII 2023 · aktualizacja 2026-10-02

W 2023 r. do Krajowego Rejestru Nowotworów zgłoszono 4 458 zachorowań z kodem C43 (czerniak złośliwy skóry) — 11,84 na 100 tys. mieszkańców Polski. Wobec średniej z lat 2000–2004, czyli 2 040 zachorowań rocznie, liczba zgłoszeń wzrosła o 97 proc. Najwyższą zapadalność surową w 2023 r. ma grupa wieku 80-84: 38,25 na 100 tys. osób w tym wieku. To liczby o zachorowaniach, nie o leczeniu: zbiór nie mówi, ilu chorych się leczyło ani z jakim wynikiem.

Liczby

Zachorowania zgłoszone w 2023 r.: 4 458 zachorowań — 12. z 98; mediana 98 kodów: 323Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C43 ma 12. największą liczbę zgłoszonych zachorowań (4 458 wobec 323 zachorowań w medianie wszystkich kodów).
Zapadalność surowa w 2023 r.: 11,84 na 100 tys. mieszkańców — 12. z 98; mediana 98 kodów: 0,86Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C43 ma 12. najwyższą zapadalność surową (11,84 wobec 0,86 na 100 tys. mieszkańców w medianie wszystkich kodów).
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023: 97 % — 30. z 98; mediana 98 kodów: 36Liczba zgłoszeń z kodem C43 wzrosła o 97 proc. To 30. wartość ze 98 kodów; mediana wszystkich kodów to wzrost o 36 proc.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.: 51,1 % zgłoszeń — 36. z 98; mediana 98 kodów: 46,8Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C43 ma 36. najwyższy udział kobiet (51,1 wobec 46,8 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.: 50,4 % zgłoszeń — 60. z 98; mediana 98 kodów: 56,4Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C43 ma 39. najniższy udział osób po 65. roku życia (50,4 wobec 56,4 % zgłoszeń w medianie wszystkich kodów).
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023: 380 z 380 powiatów — 1. z 98; mediana 98 kodów: 331Wśród 98 kodów ICD-10 w tym zbiorze C43 ma najszerszy zasięg geograficzny zgłoszeń (380 wobec 331 z 380 powiatów w medianie wszystkich kodów).

Wskaźnik	Wartość	mediana 98 kodów	Pozycja	Okres
Zachorowania zgłoszone w 2023 r.	4 458 zachorowań	323	12/98	2023
Zapadalność surowa w 2023 r.	11,84 na 100 tys. mieszkańców	0,86	12/98	2023
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023	97 %	36	30/98	2000–2023
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r.	51,1 % zgłoszeń	46,8	36/98	2023
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r.	50,4 % zgłoszeń	56,4	60/98	2023
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023	380 z 380 powiatów	331	1/98	2019–2023

Zachorowania zgłoszone w 2023 r. Liczba zgłoszeń do Krajowego Rejestru Nowotworów, nie liczba chorych i nie liczba leczonych. Jedna osoba z dwoma różnymi nowotworami stoi w dwóch kodach.
Zapadalność surowa w 2023 r. Zgłoszenia na 100 tys. mieszkańców Polski (37 636 508 osób, GUS, stan 31 XII 2023 r.). Współczynnik surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku.
Zmiana: średnia 2000–2004 wobec 2019–2023. Porównanie dwóch pięcioletnich średnich, nie dwóch pojedynczych lat. Wzrost zgłoszeń może znaczyć więcej zachorowań, lepsze wykrywanie albo lepszą sprawozdawczość — zbiór nie rozstrzyga, która z tych rzeczy zadziałała.
Udział kobiet w zachorowaniach 2023 r. Zbiór ma tylko dwie kategorie płci. Przy nowotworach narządów jednej płci udział wynosi 0 albo 100 proc. i nic nie mierzy.
Udział osób 65+ w zachorowaniach 2023 r. Suma pięciu grup wieku od 65-69 do 85+ w podziale z pliku Krajowego Rejestru Nowotworów.
Powiaty ze zgłoszeniem w 2019–2023. Powiat bez wiersza w zbiorze nie wchodzi do tej liczby. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania.

Zgłoszenia rok po roku (2000–2023)

Mianownikiem współczynnika jest ludność Polski z tego samego roku (GUS, stan 31 XII). Współczynnik jest surowy: nie jest ustandaryzowany względem wieku, więc samo starzenie się ludności podnosi go przy niezmiennej zachorowalności w każdym roczniku.

Rok	Zgłoszenia	Na 100 tys.	Udział w zgłoszeniach roku (98 kodów)
2000	1 908	4,99	1,61 %
2001	1 921	5,02	1,57 %
2002	2 058	5,38	1,64 %
2003	2 188	5,73	1,72 %
2004	2 124	5,56	1,64 %
2005	2 411	6,32	1,77 %
2006	2 299	6,03	1,68 %
2007	2 399	6,29	1,71 %
2008	2 480	6,50	1,74 %
2009	2 721	7,13	1,84 %
2010	2 658	6,90	1,83 %
2011	2 782	7,22	1,86 %
2012	3 214	8,34	2,03 %
2013	3 165	8,22	1,97 %
2014	3 257	8,46	1,98 %
2015	3 738	9,72	2,21 %
2016	3 771	9,81	2,22 %
2017	3 921	10,20	2,30 %
2018	3 915	10,19	2,26 %
2019	3 906	10,18	2,20 %
2020	3 311	8,69	2,21 %
2021	4 201	11,08	2,42 %
2022	4 172	11,05	2,25 %
2023	4 458	11,84	2,31 %

Płeć i wiek (2023)

Płeć	Zgłoszenia	Ludność	Na 100 tys. osób tej płci
Kobiety	2 280	19 454 109	11,72
Mężczyźni	2 178	18 182 399	11,98

Zbiór ma dwie kategorie płci i nic poza nimi.

Grupa wieku	Kobiety	Mężczyźni	Razem	Ludność	Na 100 tys.
00-04	1	2	3	1 631 988	0,18
05-09	0	0	0	1 983 572	0,00
10-14	1	2	3	2 051 068	0,15
15-19	3	7	10	1 909 096	0,52
20-24	12	8	20	1 786 731	1,12
25-29	46	24	70	2 083 051	3,36
30-34	71	37	108	2 573 966	4,20
35-39	132	92	224	2 990 800	7,49
40-44	191	124	315	3 177 592	9,91
45-49	218	161	379	2 929 547	12,94
50-54	178	147	325	2 443 343	13,30
55-59	158	177	335	2 182 033	15,35
60-64	193	228	421	2 343 827	17,96
65-69	264	323	587	2 519 590	23,30
70-74	280	331	611	2 108 909	28,97
75-79	214	238	452	1 320 176	34,24
80-84	140	160	300	784 361	38,25
85+	178	117	295	816 858	36,11

Województwa

Zapadalność to średnia roczna z pięciu lat: zachorowania z lat 2019–2023 podzielone przez sumę ludności z tych lat (osobolata). Pięć lat zamiast jednego, bo przy jednym roku liczby w mniejszych województwach skakałyby przypadkiem. Przy każdej wartości stoi 95-procentowy przedział ufności Wilsona.

Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%	Pozycja
Łódzkie	1 547	12 006 543	12,88	12,26 – 13,54	1/16
Podlaskie	716	5 765 235	12,42	11,54 – 13,36	2/16
Świętokrzyskie	729	5 967 901	12,22	11,36 – 13,13	3/16
Mazowieckie	3 185	27 474 717	11,59	11,20 – 12,00	4/16
Wielkopolskie	1 908	17 487 355	10,91	10,43 – 11,41	5/16
Zachodniopomorskie	892	8 279 693	10,77	10,09 – 11,50	6/16
Podkarpackie	1 113	10 460 036	10,64	10,03 – 11,28	7/16
Kujawsko-pomorskie	1 074	10 124 522	10,61	9,99 – 11,26	8/16
Dolnośląskie	1 520	14 473 582	10,50	9,99 – 11,04	9/16
Małopolskie	1 791	17 132 609	10,45	9,98 – 10,95	10/16
Warmińsko-mazurskie	715	6 907 398	10,35	9,62 – 11,14	11/16
Opolskie	471	4 766 219	9,88	9,03 – 10,82	12/16
Lubelskie	987	10 239 161	9,64	9,06 – 10,26	13/16
Śląskie	2 020	21 972 511	9,19	8,80 – 9,60	14/16
Pomorskie	1 005	11 778 790	8,53	8,02 – 9,08	15/16
Lubuskie	375	4 945 407	7,58	6,85 – 8,39	16/16

Przedziały ufności województwa o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica jest istotna statystycznie. Nie znaczy to, że tłumaczy ją opieka zdrowotna: współczynnik jest surowy, a województwa różnią się strukturą wieku.

Powiaty

Zachorowania z lat 2019–2023 przypisane do powiatu, podzielone przez osobolata tego powiatu. Zbiór nie mówi, czy powiat to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania — opis zbioru tego nie rozstrzyga, więc piszemy „przypisane do powiatu”. Współczynnik jest surowy: plik powiatowy nie ma wieku, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku.

Poniżej 20 powiatów o najwyższej zapadalności surowej z 380, które zgłosiły co najmniej jedno zachorowanie. Pełna lista wchodzi po wczytaniu strony.

Powiat	Województwo	Zachorowania 2019–2023	Osobolata	Na 100 tys. rocznie	Przedział ufności 95%
Koszalin (miasto na prawach powiatu)	zachodniopomorskie	100	527 870	18,94	15,58 – 23,04
Kielce (miasto na prawach powiatu)	świętokrzyskie	171	933 937	18,31	15,76 – 21,27
Łódź (miasto na prawach powiatu)	łódzkie	589	3 328 263	17,70	16,32 – 19,18
powiat pabianicki	łódzkie	104	597 497	17,41	14,37 – 21,09
Rzeszów (miasto na prawach powiatu)	podkarpackie	168	981 405	17,12	14,72 – 19,91
Bydgoszcz (miasto na prawach powiatu)	kujawsko-pomorskie	279	1 677 756	16,63	14,79 – 18,70
Białystok (miasto na prawach powiatu)	podlaskie	235	1 469 930	15,99	14,07 – 18,17
Poznań (miasto na prawach powiatu)	wielkopolskie	423	2 707 418	15,62	14,20 – 17,19
Olsztyn (miasto na prawach powiatu)	warmińsko-mazurskie	132	847 459	15,58	13,14 – 18,47
Warszawa (miasto na prawach powiatu)	mazowieckie	1 418	9 239 062	15,35	14,57 – 16,17
Szczecin (miasto na prawach powiatu)	zachodniopomorskie	303	1 974 310	15,35	13,71 – 17,18
Gdańsk (miasto na prawach powiatu)	pomorskie	371	2 417 436	15,35	13,86 – 16,99
Wrocław (miasto na prawach powiatu)	dolnośląskie	512	3 338 595	15,34	14,06 – 16,72
Opole (miasto na prawach powiatu)	opolskie	97	634 885	15,28	12,53 – 18,64
powiat kutnowski	łódzkie	71	465 017	15,27	12,11 – 19,26
Kraków (miasto na prawach powiatu)	małopolskie	605	3 991 712	15,16	14,00 – 16,41
powiat giżycki	warmińsko-mazurskie	41	273 687	14,98	11,04 – 20,32
powiat węgorzewski	warmińsko-mazurskie	16	107 237	14,92	9,18 – 24,24
powiat piaseczyński	mazowieckie	153	1 031 737	14,83	12,66 – 17,37
powiat puławski	lubelskie	81	546 719	14,82	11,92 – 18,41

Przedziały ufności powiatu o najwyższej i najniższej zapadalności nie zachodzą na siebie, więc ta różnica nie jest przypadkiem. Iloraz skrajnych wartości to 6,94 — i jest zdominowany przez strukturę wieku, bo to współczynnik surowy. Plik powiatowy nie ma grupy wieku, więc standaryzacji policzyć się nie da, a powiat o starszej ludności ma wyższą zapadalność surową przy tej samej zachorowalności w każdym roczniku. Tej liczby nie czytaj jako różnicy w zachorowalności ani jako oceny opieki w powiecie.

Czego w tych danych nie ma

Umieralności, przeżyć i stadium zaawansowania. Zbiór liczy zachorowania i nic więcej.
Wieku w przekroju powiatowym. Plik powiatowy ma rok, powiat, kod i płeć — nie ma grupy wieku, więc standaryzacji po wieku na poziomie powiatu policzyć się nie da.
Ziarna gminnego. Rejestr kończy przekrój geograficzny na powiecie.
Odpowiedzi, czy powiat w zbiorze to miejsce zamieszkania chorego, czy miejsce rozpoznania. Opis zbioru ma jedno zdanie i tego nie mówi.
Czterech kodów powiatów bez nazwy: 1293, 1431, 0263, 0869. Plik ma 384 kody powiatów, a dziś powiatów jest 380. Te cztery mają w zbiorze pustą nazwę i razem 256 zachorowań ze wszystkich lat. Nie dopasowujemy ich do niczego i nie dorabiamy powiatów, których nie ma.
Informacji, czy wzrost zgłoszeń to więcej zachorowań, lepsze wykrywanie czy lepsza sprawozdawczość rejestru. Zbiór tego nie rozstrzyga.

Źródła

Powiązane

Inne: Nowotwory