Katalog opinii

• Polska wydaje na ochronę zdrowia 4,5 proc. PKB, podczas gdy kraje wiodące szybko zbliżają się do 10 procent.
• Personel jest skrajnie niedoceniony finansowo i społecznie, a wypalenie zawodowe najwyższe w krajach rozwiniętych.
• Politycy stawiani przed tymi faktami zaklinają rzeczywistość i szukają pozytywów, co kończy się groteskowo i niewiarygodnie.

• Postawić na mównicy sejmowej kwestię odpowiedzialności politycznej za zdrowie obywateli, kształt i jakość systemu oraz kadry medyczne.

• Słabą stroną programu jest brak wskazanych źródeł finansowania — rząd dopiero ich szuka, podobnie jak przy programie 500+.
• Nie da się z dnia na dzień znaleźć 35 miliardów.

• Podnieść wydatki pilnie, bo wymusza to fatalna sytuacja płatnika i rosnące zadłużenie szpitali; odczuwalnej poprawy można oczekiwać najszybciej w POZ.

• Podwyżka o 35 mld zł przewyższa program 500+ i skrócenie wieku emerytalnego razem wzięte; przy obecnym budżecie i stanie finansów państwa wygospodarowanie takie
• Dotychczasowe istotne wzrosty nakładów sięgały ok. 5 mld zł rocznie i brały się ze wzrostu wpływów ze składki — przy takim tempie na 6 proc. PKB trzeba czekać z

• Dochodzić do 6 proc. PKB latami, bo tylko rozłożone w czasie tempo jest realne.

• 2024 r. jest pierwszym, w którym wydatki na zdrowie są już na poziomie planu określone na ustawowym minimum — dotąd zawsze była nadwyżka względem celu z ustawy.
• Fundusz zapasowy NFZ jest głównym źródłem finansowania dodatkowych wydatków i na koniec 2023 r. ma dysponować rezerwami rzędu 1,8 mld zł, co nie zostawia przest
• Obligatoryjna podwyżka wynagrodzeń w 2024 r. to średniorocznie 10,6 mld zł więcej, a dostępne środki rosną o 5,9 mld zł — różnicy trzeba będzie szukać w oszczęd

• Od 2025 r. państwo musi przejąć większą odpowiedzialność za finansowanie ochrony zdrowia z budżetu.

• Konstrukcja ustawowego wskaźnika nakładów nie spełnia oczekiwań, bo przez sposób wyliczania jest wartością oderwaną od bieżących realiów.
• W 2023 r. wydatki liczone do PKB sprzed dwóch lat wyniosły 7,05 proc. PKB, czyli formalnie osiągnięto docelowy stan z ustawy o 7 proc., a jakość i efektywność o
• Planowanie budżetu opiera się na planie minimum — zagwarantowaniu tylko tych nakładów, które wystarczą do spełnienia kryterium ustawowego.
• +1 więcej

• Zmienić konstrukcję ustawowego wskaźnika, bo formalne spełnienie progu nie jest miarą sukcesu.

• Ustawa mówi o wydatkach zdrowotnych, a nie o kosztach leczenia — do licznika wchodzą wszystkie pozycje, także 800 mln zł na remonty szpitali MSWiA i 2,5 mld zł
• Według danych GUS Polska przeznaczyła w 2019 r. na leczenie 4,55 proc. PKB, mimo że wskaźnik ustawowy pokazywał więcej.

• Oceniać poziom finansowania po danych GUS o wydatkach na leczenie, a nie po ustawowej definicji wydatków na zdrowie.

• Nakłady liczy się, cofając się dwa lata wstecz — w 2022 r. do PKB z 2020 r., w 2023 r. do PKB z 2021 r.
• Nowelizacja nie zmienia sposobu wyliczania poziomu PKB, więc ustawa nie zadziała tak, jak powinna: nie sfinansuje świadczeń i nie wpłynie na ich dostępność.
• Dotacje podmiotowe do NFZ miały być przyznawane raz w roku, przy uchwalaniu budżetu; w 2021 r. trafiło tak do NFZ 2,5 mld zł, a w planie finansowym NFZ na 2022

• Zmienić sposób wyliczania poziomu PKB, od którego liczy się ustawowy próg nakładów.
• Utrzymać możliwość przekazywania dotacji do NFZ częściej niż raz w roku — tę zmianę ocenia jako bardzo dobrą.

• Zakładana w ustawie szybkość dochodzenia do 7 proc. PKB na zdrowie jest zbyt wolna.
• Polska ma olbrzymie zaległości w finansowaniu opieki zdrowotnej.

• Przyjąć senacką poprawkę: nakłady nie niższe niż 7,2 proc. PKB już od 2025 r., zamiast 7 proc. dopiero od 2027 r.
• Przyspieszyć dochodzenie do progu także dlatego, że nowa perspektywa unijna przewiduje duże środki.

• Przez trzy lata z subfunduszu inwestycji strategicznych nie przeznaczono żadnych pieniędzy na duże inwestycje — wypłacono tylko nieco ponad 40 mln zł kilku szpi
• Z subfunduszu modernizacji, czyli na małe inwestycje takie jak SOR-y, nie wydano ani złotówki.

—

• Fundusz Medyczny powstał w jakimś zakresie z powodów politycznych, a ochrona zdrowia powinna być obszarem apolitycznym.
• Ochrona zdrowia działała bez Funduszu Medycznego — nie był potrzebny.

• Zamiast tworzyć osobny fundusz, uprościć mechanizmy i zmienić podejście.

• Twórcy Funduszu Medycznego założyli, że na choroby rzadkie chorują tylko dzieci, i tylko dla nich przewidzieli diagnostykę — o możliwości diagnostyczne dla doro
• Pieniądze Funduszu nie zostały odłożone, tylko cały czas się marnują, bo pacjenci czekają na leczenie i diagnostykę.
• Środki w Funduszu nie są dodatkowymi pieniędzmi — są nasze, składkowe.

—

• Na subfundusz rozwoju profilaktyki w 2021 r. wydano zero złotych, mimo nadziei na finansowanie z niego szczepień przeciw HPV.
• Na subfunduszu modernizacji do dnia posiedzenia nie wydano nic i nie rozpisano żadnego konkursu.
• Z subfunduszu infrastruktury strategicznej ogłoszono tylko konkurs na szpitale pediatryczne i do dziś go nie rozstrzygnięto.
• +1 więcej

• Przeprowadzić zapowiadaną nowelizację ustawy o Funduszu Medycznym, która miała być gotowa w drugim kwartale 2022 r.

• Od wejścia w życie ustawy nie wykorzystano ok. 3,5 mld zł, zdeponowanych na rachunku Banku Gospodarstwa Krajowego.
• Pieniądze Funduszu Medycznego to nie są dodatkowe środki — są zabierane z NFZ, ze składek.
• Zamrażanie tych pieniędzy przy ograniczonej dostępności leczenia jest niebezpieczne dla pacjentów.

—

• Po ponad roku od wejścia w życie ustawy jej założenia nie sprawdzają się w praktyce i nie spełniają przede wszystkim oczekiwań pacjentów.
• Tempo prac nad naprawą ustawy jest niezadowalające.

• Jak najszybciej znowelizować ustawę o Funduszu Medycznym według konkretnych poprawek przekazanych Ministerstwu Zdrowia i Kancelarii Prezydenta.
• Prowadzić dialog także z Kancelarią Prezydenta, bo to głowa państwa była projektodawcą ustawy.

• Konkursowy tryb rozdawania pieniędzy z Funduszu Medycznego skłoni dyrektorów do składania projektów "pod" konkursy, niezgodnie z rzeczywistymi potrzebami.
• Grozi to powstaniem pracowni rezonansu bez finansowania i wymianą łóżek na oddziałach, na których nie ma lekarzy i nie wykonuje się odpowiedniej liczby zabiegów

—

• Fundusz Medyczny ma być finansowany z części budżetu, która i tak poszłaby na zdrowie z racji "ustawy 6 proc. PKB" — nie są to żadne nowe pieniądze.
• Projekt nie zwiększa nakładów na ochronę zdrowia, tylko zmniejsza dotację do NFZ o kwotę przeznaczoną na fundusz.
• Taka konstrukcja nie jest korzystna ani dla płatnika, ani dla pacjentów.

—

• W Polsce dochodziło do patologii w inwestycjach szpitalnych podobnych do tych, o których mówi Marcin Pakulski, ale są one rzadkością.

• Wypłacać z Funduszu Medycznego dodatkowe pieniądze z budżetu państwa, kierowane nie tylko do NFZ, ale też do szpitali, uczelni medycznych i samorządów.
• Wyodrębnić cztery subfundusze: infrastruktury strategicznej, modernizacji podmiotów leczniczych, rozwoju profilaktyki i terapeutyczno-innowacyjny.
• Ograniczyć ryzyko inwestycji niezgodnych z potrzebami przez Instrument Oceny Wniosków Inwestycyjnych w Sektorze Zdrowia.

• Zapowiedzi likwidacji NFZ wracają cyklicznie i za każdym razem cicho się z nich wycofuje — likwidacja jest możliwa tylko przy zmianie całego systemu.
• Dla każdego ministra zdrowia NFZ jest gwarantowanym źródłem finansowania, na które ma decydujący wpływ; ewentualne dodatkowe środki są bonusem, a nie gwarancją.
• Słaby NFZ nie jest z punktu widzenia pacjentów dobrą wiadomością, bo to logika finansowania świadczeń w ich imieniu zapewniała kontrolę dostępności i jakości.

• Odstąpić od likwidacji, bo nie przyniosłaby zauważalnych zmian, a koszty przekształcenia byłyby dużym ryzykiem politycznym.

• Dotychczasowa formuła funkcjonowania NFZ wyczerpała się.
• Ciągłe wezwania do "uszczelniania systemu" doprowadziły do przerostu biurokracji i sprawozdawczości.
• Likwidacja NFZ w proponowanym kształcie zabrałaby płatnikowi ostatnie skrawki niezależności.

• Zostawić NFZ, bo za te pieniądze nic lepszego się nie uzyska, a pieniądze na leczenie lepiej, by były choć trochę niezależne od doraźnych potrzeb politycznych.
• Przejść od rozliczania sztuki procedury do płacenia więcej za efektywne leczenie.
• Zbudować system mieszany: obowiązkowa składka na solidarnościowy fundusz zawężony do świadczeń podstawowych (zwłaszcza ratownictwa i opieki długoterminowej), a
• +1 więcej

• Kontrola wydatkowania środków NFZ istnieje, ale wymaga wzmocnienia; procesy zarządzania samą instytucją też wymagają dopracowania.

• Zostawić NFZ i usprawniać go zamiast likwidować — bo przy tej skali pieniędzy potrzebna jest instytucja wydająca je sprawnie, transparentnie i efektywnie.
• Powołać Agencję Badań Medycznych jako narzędzie dla polityków, urzędników, NFZ i badaczy do sprawdzania, czy dane działania w ochronie zdrowia dają efekt.
• Wprowadzić narzędzia analityczne oparte na danych NFZ oraz analizę prospektywną, żeby sprawniej oceniać efektywność wydatków.

• Likwidacja NFZ od 1 stycznia 2018 r. zbiegłaby się z wprowadzaniem sieci szpitali i połączeniem przyszpitalnych przychodni w jednym budżecie, co grozi zamieszan
• Nie ma uzasadnienia, by NFZ i ZUS działały jako osobne urzędy podległe dwóm różnym ministrom.

• Nie wdrażać likwidacji NFZ równocześnie z reformą szpitali.
• Połączyć, choćby częściowo, NFZ z ZUS — zaczynając od przeniesienia zasiłków chorobowych — i zebrać te środki w jednym budżecie.

• Kierunki reformy likwidującej NFZ nigdy nie zostały jasno sformułowane.
• Pozostawienie oddziałów wojewódzkich w dzisiejszej formule i likwidacja Centrali dałyby rozprzężenie — nad całością ktoś musi czuwać.
• Bez jasnego celu i koordynacji takiej zmiany nie da się przeprowadzić, bo trudno wtedy realizować jakąkolwiek politykę państwa.

• Likwidować NFZ tylko wtedy, gdy celem jest decentralizacja; przy kierunku centralizacyjnym lepiej zostawić stan obecny.
• Wykorzystać kadrowy potencjał oddziałów NFZ zamiast go zaprzepaścić.

• Same pieniądze nie poprawią zdrowia ani poczucia bezpieczeństwa — źle wydane utwierdzą tylko przekonanie, że system ochrony zdrowia jest "dziurawym wiadrem", zd

• Wiązać zwiększanie nakładów z działaniami podnoszącymi skuteczność w realizacji celów zdrowotnych, zamiast traktować sam wzrost pieniędzy jako rozwiązanie.

• Ustawa każe odnosić wydatki danego roku do wartości PKB z obwieszczenia prezesa GUS, czyli w praktyce do PKB sprzed dwóch lat — i dzięki temu da się ją "zrealiz
• Przy takiej metodzie liczenia deklarowany próg 6 proc. PKB nigdy nie zostanie realnie osiągnięty.
• Wydatki na ochronę zdrowia z 2018 r. odniesione do PKB z tego samego roku dają 4,35 proc. PKB — poziom rekordowo niski.

• Liczyć wskaźnik nakładów od PKB roku, którego wydatki dotyczą, a nie od PKB sprzed dwóch lat.

• Polacy mają prawo oczekiwać od państwa bezpiecznej, nowoczesnej i dostępnej opieki zdrowotnej, a samo zwiększenie pieniędzy tego nie załatwi — muszą mu towarzys

• Podniesienie nakładów na zdrowie do 6 proc. PKB bez nakładania na obywateli dodatkowych obciążeń.
• Konsultacje w całej Polsce nad tym, na jakie obszary priorytetowo trafią dodatkowe pieniądze z ustawy o 6 proc. PKB.

• opóźnienia w rozliczaniu/kwalifikacji do rządowego programu in vitro grożą tym, że pacjentka bliska granicy wieku (42 lata) straci uprawnienie do programu, mimo

—

• kryterium skuteczności, na które powołuje się Ministerstwo Zdrowia przy podziale środków, nie figurowało w umowach podpisanych przy przystępowaniu klinik do rzą
• klinika nie otrzymała podpisanego aneksu ani podstawy prawnej komunikatu MZ, więc nie wie, ile ostatecznie dostanie pieniędzy

—

• projekt zachowuje możliwość tworzenia i mrożenia „nadliczbowych” zarodków, co autor uznaje za formę eugeniki

• procedura in vitro nie powinna być finansowana przez państwo, bo jest — zdaniem autora — nieetyczna i mniej skuteczna niż zapłodnienie naturalne

• presja finansowa (sposób opłacania świadczeń przez NFZ) skłania dysponentów do zmniejszania trzyosobowych zespołów ratownictwa medycznego do dwuosobowych, co bu

—

—

• warunkowy powrót finansowania ratownictwa medycznego z NFZ do budżetu państwa, powiązany z obniżką składki zdrowotnej dla przedsiębiorców

• projekt przenoszący finansowanie ratownictwa medycznego do NFZ nie wskazuje mechanizmu przekazania funduszowi kwot dotąd wydzielanych w budżecie państwa na ten
• bez dodatkowych środków NFZ sfinansuje ratownictwo wyłącznie z pieniędzy „inflacyjnych”, co pogorszy warunki finansowania pozostałych świadczeń

—

—

• objęcie kolejnych grup (65+, dzieci) bezpłatnymi lekami jako sposób na zniesienie bariery finansowej, bo brak bariery finansowej poprawia współpracę pacjenta z

• koszty programu bezpłatnych leków dla dzieci i seniorów 65+ przekroczyły zakładane kwoty: z 550 mln zł za 4 miesiące 2023 r. do szacowanych ponad 2,8 mld zł w 2

—

• wykaz leków 75+ ustalony sztywno nie nadąża za rozwojem medycyny i zmieniającymi się potrzebami zdrowotnymi seniorów

• wykaz leków refundowanych/bezpłatnych dla seniorów powinien mieć charakter dynamiczny i stale ewoluować wraz z rozwojem medycyny

• kryterium wieku (75 lat) w dostępie do bezpłatnych/refundowanych leków stygmatyzuje i rodzi poczucie niesprawiedliwości; wynika z „nietrafnie przyjętej formuły

• o dostępie do preferencyjnych zasad refundacji powinien decydować rodzaj, typ i liczba schorzeń, a nie wiek pacjenta

• próg wieku 75 lat w programie bezpłatnych leków wyklucza seniorów w wieku 70-75 lat, choć to oni mają największy problem z wykupywaniem leków

• obniżenie granicy wieku uprawniającego do programu leki 75+ do 70 lat

• Jednolita stawka godzinowa zrównuje lekarza przeszczepiającego serce albo operującego guza mózgu z lekarzem wykonującym zabiegi znacznie prostsze.
• Pakiet nie ogranicza liczby przepracowanych godzin, więc przy modelu kontraktowym lekarz nadal może pracować ponad 200 godzin miesięcznie — problem przemęczenia
• W pakiecie zabrakło odpolitycznienia szpitali, od lat jednego z głównych postulatów OZZL.

• Różnicowanie maksymalnej stawki godzinowej wg stopnia trudności i odpowiedzialności wykonywanych procedur.
• Dołożenie do pakietu rozwiązań ograniczających łączną liczbę godzin pracy lekarza.

• Szpitale przeznaczają średnio 81,3 proc. pieniędzy przekazywanych przez NFZ na wynagrodzenia.
• Szpitale zawierają umowy z podmiotami tworzonymi przez lekarzy lub grupy medyczne (tzw. procedery walizkowe).

• Maksymalna stawka do 240 zł brutto za godzinę dla lekarzy na kontraktach finansowanych ze środków publicznych.
• Rekomendacje udziału kosztów osobowych dla siedmiu kategorii szpitali.
• Ustawa pozwalająca analizować dane o wynagrodzeniach i aktywności zawodowej personelu po numerze PESEL i prawie wykonywania zawodu.
• +1 więcej

• Problem czasu pracy w szpitalach bierze się z różnych form prawnych zatrudnienia — przy umowach B2B nie ma górnego limitu przepracowanych godzin.
• Rekordowe zarobki części lekarzy ministra nazywa kominami płacowymi, które chce zlikwidować.

• Ustalenie górnego limitu przepracowanych godzin — padają propozycje 300 godzin i mniej, do wynegocjowania z interesariuszami.
• Ustawa o weryfikacji danych o wynagrodzeniach medyków po numerze PESEL jako narzędzie ustalenia faktycznych zarobków.

• Dziś nie da się ustalić łącznych dochodów konkretnego medyka, bo dane są rozproszone między różnymi podmiotami.

• Zbieranie danych o wynagrodzeniach lekarzy powiązanych z numerem PESEL i prawem wykonywania zawodu jako podstawa przyszłych mechanizmów kształtowania wynagrodze

• Brakuje jasnego uzasadnienia dla gromadzenia danych o wynagrodzeniach lekarzy po numerze PESEL, tym bardziej że Ministerstwo Zdrowia ma już znaczną część danych

• Projektowanie każdej inicjatywy zbierania danych o wynagrodzeniach z poszanowaniem prawa do prywatności, z jasno określonym celem i zabezpieczeniami.

• Brak podstawy prawnej do przetwarzania danych identyfikujących personel ogranicza kompletność, spójność i precyzję analiz AOTMiT.
• Te same osoby bywają zatrudnione w kilku podmiotach równocześnie na różnych podstawach prawnych, więc danych nie da się złożyć w jedną całość.
• Udział kosztów osobowych w przychodach z NFZ wyniósł w 2024 r. 65,46 procent.

• Powiązanie danych o zarobkach z numerem PESEL lub prawa wykonywania zawodu, żeby zobaczyć faktyczny wpływ wynagrodzeń na koszty świadczeń.
• Objęcie obowiązkiem sprawozdawczym wszystkich podmiotów zatrudniających personel, niezależnie od tego, czy mają status świadczeniodawcy.

• AOTMiT widzi dziś zarobki tylko na poziomie pojedynczego podmiotu, więc nie wie, ile naprawdę zarabia lekarz pracujący w kilku szpitalach.
• Według danych za poprzedni rok ok. 1 proc. lekarzy na kontrakcie zarabiało powyżej 100 tys. zł miesięcznie, ale liczba dotyczy pojedynczych umów; po zsumowaniu
• Agencja przekazuje ministrowi dane opatrzone "gwiazdkami" i klauzulami, że są niepełne.

• Łączenie w bazie AOTMiT danych o zarobkach po numerze PESEL lub prawa wykonywania zawodu i pokazywanie na tej podstawie analiz zmian wynagrodzeń między okresami
• Rezygnacja z systemowej gwarancji wzrostu przychodów szpitali pokrywającej dowolny wzrost kosztów wynagrodzeń.

• AOTMiT i NFZ już dziś mają dostęp do danych o wynagrodzeniach, bo wycena świadczeń uwzględnia koszty personelu.
• Publiczna dyskusja o zarobkach lekarzy grozi zepchnięciem z agendy realnych problemów systemu.
• Rekordowe stawki biorą się z tego, że szpitale zarabiają na dobrze wycenionych procedurach; interniści i pediatrzy na takie stawki liczyć nie mogą, bo ich oddzi
• +1 więcej

• Rewizja wycen procedur medycznych, tak by skończyć z podziałem na pacjentów opłacalnych i nieopłacalnych.
• Kominy płacowe ograniczać rozwiązaniem systemowym, a nie interwencją punktową ani sztywnym limitem stawki godzinowej.
• Rozmowa przedstawicieli NIL z premierem o tych problemach.

• Prawie rok po nowelizacji z 2022 r. część pielęgniarek i położnych wciąż nie dostała należnych podwyżek i dochodzi ich w sądach.

• Oparcie drabinki wynagradzania na kwalifikacjach faktycznie posiadanych i na doświadczeniu, zamiast na kwalifikacjach wymaganych na stanowisku.

• Porozumienie do ustawy o najniższym wynagrodzeniu podpisano — zdaniem Łodzińskiej — bez udziału samorządu pielęgniarek, a sama ustawa skłóciła środowisko.

• Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych popiera protest OZZPiP.

• Siatka płac po nowelizacji z 2022 r. tworzy — zdaniem Ptok — dysproporcje, które skłócają środowisko, i nie docenia wykształcenia ani doświadczenia pielęgniarek

• OZZPiP złożył obywatelski projekt nowelizacji: podniesienie współczynników pracy dla 5. i 6. grupy zawodowej (z 1,02 na 1,19 oraz z 0,94 na 1,09), zamiana "kwal

• Wbrew twierdzeniu ministra zdrowia, że 90 proc. szpitali nie zgłasza problemów z podwyżkami, większość placówek ma — zdaniem Koniecznego — poważne problemy z ic

—

• Metodologia, według której NFZ wyliczył wzrost kontraktów mający pokryć koszty ustawowych podwyżek, jest — zdaniem Skóbel — błędna; większości szpitali powiatow

—

• NFZ podniósł szpitalowi kontrakt o ok. 4 mln zł, ale równocześnie odebrał ponad 3 mln zł wypłacane wcześniej na podwyżki — realny wzrost to ok. 900 tys. zł rocz

—