Strategy& (PwC) — cyfryzacja, inwestycje i długofalowe planowanie (TERAZ / PRZYSZŁOŚĆ)

System TERAZ

diagnoza Strategy& (PwC), 2025na wspólnym kręgosłupie: regulator → płatnik → ścieżka pacjenta

Warstwa nadzoru — regulator (MZ), płatnik (NFZ) i struktura wydatków

regulatorMinisterstwo Zdrowia

brak strategiiDotychczasowe reformy szpitalnictwa się nie powiodły — raport wskazuje trzy przyczyny: brak spójnej, długofalowej strategii, nadmierną centralizację decyzji i słabą komunikację zmian

planowanie na okoInwestycje planowane bez twardej podstawy — bez analiz epidemiologicznych i demograficznych trudno powiedzieć, gdzie łóżka i sprzęt będą potrzebne za 10 lat

kadryBrak wieloletniego planowania kadr medycznych — raport stawia wzmocnienie kadr wśród filarów naprawy, wiążąc je z prognozą potrzeb, a nie z bieżącym gaszeniem pożarów

płatnikNFZ — struktura wydatków

szpitalocentryzm52% wydatków na leczenie szpitalne wobec 46% w Europie Zachodniej^* — pieniądz idzie tam, gdzie leczenie jest najdroższe

kosztLeczenie szpitalne jest kilkukrotnie droższe od tej samej opieki prowadzonej ambulatoryjnie (w poradni, bez pobytu w łóżku)

profilaktyka głodzona1,9% wydatków na profilaktykę wobec 5,2% w Europie Zachodniej^*; w przeliczeniu na mieszkańca 6× mniej

wydatkowanieProfilaktyka — kto za nią odpowiada

niedowydaneNawet zaplanowanych pieniędzy się nie wydaje — realnie wykorzystuje się średnio ok. 85% środków zaplanowanych na profilaktykę

rozmyta odpowiedzialnośćZa profilaktykę nie odpowiada nikt konkretny — zadania i środki są rozproszone między podmiotami, przez co program bez gospodarza nie ma kto dopilnować

zwrot z inwestycjiWydatki lokalne zwracają się gorzej — raport szacuje, że profilaktyka finansowana centralnie ma ok. 7× wyższą stopę zwrotu niż rozproszona lokalnie

Ścieżka pacjenta — pacjent → POZ/AOS → szpital

wchodziPacjent

niska zgłaszalnośćNiska świadomość zdrowotna — raport wymienia ją jako jedną z przyczyn, dla których zaplanowane środki na profilaktykę nie zostają wykorzystane

→

trafia najczęściej

ambulatoriumPOZ / AOS

niedoważoneOpieka ambulatoryjna jest niedoważona — to tu powinna trafiać większa część świadczeń dziś realizowanych w szpitalu; raport przywołuje Danię, gdzie reforma od 2007 r. podniosła wykorzystanie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej o 50%

mało atrakcyjneProfilaktyka mało opłacalna dla świadczeniodawcy — druga, obok świadomości pacjentów, przyczyna niewykorzystania środków

↗

domyślny punkt kontaktu

koniec ciężki i drogiSzpital

rozdrobnienieSieć szpitali wymaga konsolidacji — raport wskazuje ją, obok stworzenia mapy świadczeń, jako kierunek poprawy efektywności i jakości

Cyfryzacja i dane — trzecia oś tytułowa raportu

dane systemuCyfryzacja, e-usługi, AI

dane rozproszoneBrak integracji danych — rozwój e-zdrowia i połączenie rozproszonych zbiorów raport stawia jako warunek podejmowania decyzji na podstawie faktów

decyzje bez dowodówDecyzje inwestycyjne i organizacyjne bez oparcia w danych — raport wiąże cyfryzację z planowaniem: bez danych nie ma czym planować

* Uwaga do liczb. Komparator „Europa Zachodnia” (46% na szpitale, 5,2% na profilaktykę) to autorski koszyk krajów dobrany przez Strategy&, a nie oficjalna średnia UE ani OECD. Dla porównania OECD (Health at a Glance 2025, dane ~2023) podaje udział profilaktyki: Polska 1,7%, średnia OECD 3,4% — polska liczba raportu (1,9%) się broni, ale komparatora 5,2% nie potwierdza żadne niezależne źródło. Raport nie ujawnia roku swoich danych.

problemy z diagnozy raportu Strategy& (PwC, 2025) wspólny kręgosłup: regulator → płatnik → ścieżka pacjenta — jak w PSOZ, MZ, PFSz, SGH i PiS

Konkluzje

pomost: diagnoza → kierunek Strategy&jak każda obserwacja raportu łączy się z rekomendowanym kierunkiem

Sedno raportu: system leczy tam, gdzie najdrożej, a zapobiega tam, gdzie najtaniej — i akurat tam nie wydaje pieniędzy. Naprawa opiera się na czterech osiach: przesunięciu ciężaru ze szpitala do ambulatorium, konsolidacji sieci wg mapy świadczeń, cyfryzacji danych i długofalowym planowaniu, którego brak zabił poprzednie reformy. Poniżej: diagnoza → wniosek → kierunek.

System TERAZ

Wniosek

Kierunek Strategy&

teraz52% wydatków na szpitale, a szpital jest kilkukrotnie droższy od poradni

→

wniosekSystem kupuje najdroższą formę opieki tam, gdzie wystarczyłaby tańsza

→

PwCPrzesunięcie ciężaru do opieki ambulatoryjnej i kompleksowej opieki koordynowanej (benchmark: Dania od 2007 — wykorzystanie AOS +50%)

terazProfilaktyka 1,9%, per capita 6× mniej; z zaplanowanego budżetu wydaje się ~85%

→

wniosekProfilaktyka jest i niedofinansowana, i niedowydana — sam wzrost budżetu nie wystarczy

→

PwCWięcej środków + pełne ich wykorzystanie: uatrakcyjnienie profilaktyki dla świadczeniodawców i edukacja pacjentów

terazRozmyta odpowiedzialność za profilaktykę; zwrot z wydatków lokalnych ~7× niższy

→

wniosekProgram bez gospodarza nie ma kto rozliczyć, a rozproszenie zjada efekt

→

PwCKoordynacja i przesunięcie profilaktyki na poziom centralny — jeden gospodarz zamiast wielu

terazReformy szpitalnictwa padły: brak strategii, centralizacja decyzji, słaba komunikacja

→

wniosekPrzeszkodą nie był pomysł, lecz sposób wdrożenia i brak akceptacji zmian

→

PwCDługofalowa strategia oparta na epidemiologii i demografii, tworzona z ekspertami branży i komunikowana przejrzyście

terazDane rozproszone, decyzje inwestycyjne bez oparcia w faktach

→

wniosekBez zintegrowanych danych nie da się ani planować, ani rozliczać

→

PwCCyfryzacja: integracja danych, e-usługi i algorytmy AI wspierające decyzje kliniczne i zarządcze

System PRZYSZŁOŚCI

Raport Strategy& (PwC) · 2025kierunki na wspólnym kręgosłupie: regulator → płatnik → ścieżka pacjenta

Warstwa nadzoru — regulator (MZ), płatnik (NFZ) i planowanie

regulatorMinisterstwo Zdrowia

strategiaDługofalowa strategia reformy szpitali oparta na analizach epidemiologicznych (jakie choroby) i demograficznych (kto i gdzie będzie chorował)

jak wdrażaćReforma tworzona z ekspertami branżowymi i komunikowana przejrzyście — raport traktuje to jako warunek powodzenia, nie dodatek

kadryWzmocnienie i wieloletnie planowanie kadr medycznych jako jeden z filarów naprawy systemu

płatnikNFZ — struktura wydatków

odwrócenie piramidyPrzesunięcie ciężaru finansowania ze szpitala do opieki ambulatoryjnej — cel: zbliżyć 52% do zachodnioeuropejskich 46%^*

mapa świadczeńKonsolidacja szpitali i mapa świadczeń — kto co realnie robi na danym terenie, zamiast dublowania tych samych oddziałów

profilaktykaWzrost nakładów na profilaktykę z dzisiejszych 1,9% oraz pełne wykorzystanie już zaplanowanych środków (dziś ~85%)

gospodarz profilaktykiPoziom centralny

jeden właścicielKoordynacja profilaktyki i przesunięcie jej na poziom centralny — raport szacuje tam ok. 7× wyższy zwrot z inwestycji niż przy rozproszeniu lokalnym

zachętaUatrakcyjnienie profilaktyki dla świadczeniodawców — bez tego pieniądze zostają niewykorzystane

edukacjaEdukacja zdrowotna społeczeństwa oraz korzystanie z nowoczesnych technologii i benchmarków międzynarodowych

Ścieżka pacjenta — pacjent → POZ/AOS → szpital

wchodziPacjent

świadomyPacjent objęty edukacją zdrowotną i realnie korzystający z badań profilaktycznych

→

główny punkt opieki

ambulatoriumPOZ / AOS

środek ciężkościOpieka ambulatoryjna przejmuje część świadczeń szpitalnych — tańszych i bez pobytu w łóżku

koordynacjaKompleksowa opieka koordynowana — pacjent prowadzony wzdłuż ścieżki, a nie odsyłany między poradniami

↗

tylko gdy naprawdę trzeba

ostatecznośćSzpital

skonsolidowanySieć skonsolidowana wg mapy świadczeń — mniej dublowania, wyższa jakość na oddziale, który robi dużo

Cyfryzacja — dane, e-usługi, AI

warstwa danyche-zdrowie i sztuczna inteligencja

integracjaRozwój e-zdrowia i integracja rozproszonych zbiorów danych — jedna podstawa faktograficzna dla decyzji klinicznych i inwestycyjnych

AIAlgorytmy sztucznej inteligencji wspierające decyzje — raport stawia je obok danych i e-usług jako trzecią część osi cyfrowej

Źródło: „Cyfryzacja, inwestycje i długofalowe planowanie – jak naprawić polski system ochrony zdrowia?” — Strategy& Polska (sieć PwC), 17.03.2025; omówienie: rynekzdrowia.pl. Kontrola liczb: OECD, Health at a Glance 2025 — Poland.

Checklista zadań do realizacji

rekomendacje Strategy& (PwC)kierunki z raportu, pogrupowane tematycznie

Operacyjna lista kierunków z raportu „Cyfryzacja, inwestycje i długofalowe planowanie – jak naprawić polski system ochrony zdrowia?” (Strategy& Polska, 2025). W odróżnieniu od opracowań legislacyjnych raport podaje kierunki, nie gotowe zapisy ustawowe — checklista je konkretyzuje w minimalnym stopniu. Odhaczaj to, co uznasz za warte wdrożenia — postęp zapisuje się lokalnie w Twojej przeglądarce.

0 / 0

Backtesting — weryfikacja szczelności systemu

test odpornościczy kierunki Strategy& złapałyby dane nadużycie

Afera / zachowanie	Wykryłby?	Mechanizm — jak system by to złapał
Nakładające się dyżury jednego lekarza w kilku placówkach naraz (bilokacja)	❌ NIE	Poza zakresem. Raport nie dotyka zasad wynagradzania medyków, ewidencji czasu pracy ani kontraktów B2B — jego osie to wydatki, konsolidacja, cyfryzacja i planowanie.
Zgłoszony dyżur bez realnej pracy / obecności („dyżury widmo”)	❌ NIE	Poza zakresem. „Dyżury widmo” wymagają ewidencji czasu pracy i nadzoru nad rozliczeniem godzin — raport tego obszaru nie porusza.
„Kominy płacowe” — stawki oderwane od poziomu / rodzaju szpitala	❌ NIE	Poza zakresem. Stawki i „kominy płacowe” nie występują w opracowaniu; jawnością wynagrodzeń zajmują się raporty PiS i PSOZ.
„Proceder walizkowy” — spółka walizka / obejście konkurencji (art. 26)	❌ NIE	Poza zakresem. Art. 26 ustawy o działalności leczniczej i obchodzenie konkursu ofert leżą poza tematyką raportu.
Nieprzejrzysty kontrakt B2B — zawyżona stawka „w próżni informacyjnej”	❌ NIE	Poza zakresem. Raport nie analizuje kontraktów B2B ani asymetrii informacji o stawkach.
Szpital dopłaca do nierentownych procedur (taryfa NFZ < realny koszt)	⚠️ CZĘŚCIOWO	Przesunięcie do ambulatorium + konsolidacja wg mapy świadczeń. Raport wskazuje, że szpital jest kilkukrotnie droższy od poradni, i chce przenieść tam część świadczeń — ale nie reformuje taryf ani rachunku kosztów, więc nie pokaże, gdzie konkretnie szpital dopłaca.
Wyceny NFZ oderwane od kosztów i nieindeksowane do inflacji	❌ NIE	Poza zakresem. Metodologia wyceny świadczeń i jej indeksacja do inflacji nie są przedmiotem raportu.
Nieprzejrzysty konkurs / kontraktowanie NFZ (bez jawnych zasad i kwot)	❌ NIE	Poza zakresem. Zasady konkursów i kontraktowania NFZ nie występują w opracowaniu.
Nieprawdziwe dane o kolejkach (NIK: ~60% szpitali)	⚠️ CZĘŚCIOWO	Integracja danych i e-zdrowie. Zintegrowane dane utrudniają rozjazd między sprawozdaniem a rzeczywistością, ale raport nie proponuje audytu list oczekujących ani jednego rejestru kolejek.
Protekcja / „salonik VIP” / pierwszeństwo po wizycie prywatnej	❌ NIE	Poza zakresem. Protekcja i pierwszeństwo po wizycie prywatnej to problem dostępu i kolejek — raport ich nie porusza.
Wypychanie na zbędne wizyty AOS i trzymanie stabilnych w AOS zamiast POZ	❌ NIE	Oś raportu biegnie w drugą stronę. Strategy& przesuwa świadczenia ze szpitala do AOS; relacji AOS→POZ i retencji stabilnych przewlekłych w poradni nie analizuje, więc tego nadużycia by nie wychwycił.
Profilaktyka cięta w budżecie / podatek cukrowy niewykorzystany na zdrowie	✅ TAK	Rdzeń raportu. Profilaktyka to jedna z głównych osi: 1,9% wydatków wobec 5,2% w Europie Zachodniej, 6× mniej per capita, realne wykorzystanie ~85% zaplanowanych środków oraz rozmyta odpowiedzialność. Raport żąda wzrostu nakładów, pełnego ich wydania i jednego gospodarza na poziomie centralnym (~7× wyższy zwrot).
Hospitalizacja socjalna — „gotowy do wypisu” blokuje łóżko (brak opieki długoterminowej)	⚠️ CZĘŚCIOWO	Odejście od szpitalocentryzmu. Przesunięcie opieki poza szpital i opieka koordynowana zmniejszają presję na łóżka ostre, ale raport nie proponuje rozbudowy opieki długoterminowej (ZOL/DPS), która blokadę realnie odkorkowuje.
„Martwe dusze” — świadczenie rozliczone, a nigdy nieudzielone / pacjent nie zna kosztu	❌ NIE	Poza zakresem. Weryfikacja, czy rozliczone świadczenie faktycznie udzielono, i wgląd pacjenta w koszt leczenia nie są przedmiotem raportu.
Ukrywane zakażenia szpitalne i niezgłaszane błędy medyczne	❌ NIE	Poza zakresem. Rejestr zakażeń szpitalnych i zgłaszanie błędów medycznych (no-fault) nie występują w raporcie.
Dublowanie badań przez brak wymiany dokumentacji (EDM)	⚠️ CZĘŚCIOWO	Cyfryzacja i integracja danych. Jedna z trzech osi tytułowych — połączenie rozproszonych zbiorów ogranicza powtarzanie badań. Zastrzeżenie: z dostępnych materiałów nie wynika, by raport proponował konkretny obowiązek wymiany elektronicznej dokumentacji (EDM) między placówkami.
Dane systemu ukryte / publikowane „na życzenie” (brak open data)	⚠️ CZĘŚCIOWO	Integracja danych i decyzje oparte na faktach. Raport chce, by dane były połączone i używane do planowania, ale nie postuluje wprost otwartych danych (open data) ani publicznego API dostępnego dla obywateli.

Ten diagram wymaga większego ekranu

System TERAZ

Konkluzje

System PRZYSZŁOŚCI

Checklista zadań do realizacji

1Odwrócenie piramidy świadczeń

2Konsolidacja i mapa świadczeń

3Profilaktyka

4Cyfryzacja, dane i AI

5Długofalowe planowanie i wdrożenie

Backtesting — weryfikacja szczelności systemu