Inne nazwy: podstawowa opieka zdrowotna, lekarz rodzinny, przychodnia POZ, lekarz pierwszego kontaktu
POZ, czyli podstawowa opieka zdrowotna, to Twoje pierwsze miejsce kontaktu z systemem: lekarz, pielęgniarka i położna, do których składasz deklarację wyboru. Przychodnia POZ leczy, kieruje do specjalisty i do szpitala, prowadzi profilaktykę i koordynuje Twoje leczenie. NFZ płaci jej głównie stawką kapitacyjną, czyli stałą kwotą rocznie za każdą osobę na liście.
Bez deklaracji w POZ nie dostaniesz skierowania do większości specjalistów ani na badania finansowane przez NFZ. Przychodnia dostaje za Ciebie pieniądze co miesiąc, niezależnie od tego, czy przyjdziesz. To Ty wybierasz przychodnię i możesz ją zmienić bezpłatnie dwa razy w roku. Jakość opieki zależy więc od tego, ile godzin lekarza przypada na listę pacjentów, a tego NFZ nie pokazuje publicznie.
Zasady określa ustawa z 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 515). Art. 2 nazywa POZ miejscem pierwszego kontaktu, art. 3 wylicza jej cele, a art. 5 oddaje koordynację opieki lekarzowi POZ we współpracy z pielęgniarką i położną. Listę świadczeń gwarantowanych ustala rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu POZ (Dz.U. 2023 poz. 1427). Warunki umów, stawkę kapitacyjną i współczynniki wieku ustala Prezes NFZ zarządzeniem, obecnie 22/2025/DSOZ. Umowy zawiera oddział wojewódzki NFZ na wniosek, bez konkursu.
Na 30 czerwca 2026 r. lekarze POZ mieli 34 526 337 deklaracji. Norma NFZ to 15 godz. 10 min pracy lekarza tygodniowo na 1000 deklaracji, a 782 miejsca udzielania świadczeń wykazują mniej godzin niż norma (NFZ, pismo z 19.08.2026). Skąd ta liczba: psoz.pl/artykuly/godziny-lekarzy-poz
Akredytacja w ochronie zdrowia · AOS (ambulatoryjna opieka specjalistyczna) · Centralna e-Rejestracja · CeZ (Centrum e-Zdrowia) · Deklaracja wyboru lekarza POZ · Dług szpitali i zobowiązania wymagalne · Dostęp do informacji publicznej (wniosek do NFZ, MZ, szpitala) · DRG (Diagnosis Related Groups) · E-recepta · E-skierowanie · Fundusz Medyczny i KPO w ochronie zdrowia · IKP (Internetowe Konto Pacjenta) · Jawność danych publicznych w ochronie zdrowia · JGP (Jednorodne Grupy Pacjentów) · Kapitacja (stawka kapitacyjna) · Kolejki i listy oczekujących · Kontrakt B2B lekarza (umowa cywilnoprawna) · Kontrakt z NFZ (umowa o udzielanie świadczeń) · Koordynator POZ · Koszyk świadczeń gwarantowanych · Limity przyjęć na studia lekarskie · Mapy potrzeb zdrowotnych · Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia · Ministerstwo Zdrowia (MZ) · wszystkie