Inne nazwy: deklaracja POZ, wybór lekarza rodzinnego, zmiana lekarza POZ
Deklaracja wyboru to Twoje oświadczenie, że wybierasz konkretną przychodnię i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Składasz ją na papierze w przychodni albo elektronicznie przez Internetowe Konto Pacjenta. Od tej deklaracji NFZ liczy pieniądze dla przychodni: płaci stałą roczną stawkę za każdą osobę na liście, niezależnie od tego, czy przychodzisz.
Lekarza, pielęgniarkę i położną POZ zmieniasz bezpłatnie dwa razy w roku kalendarzowym. Za każdą kolejną zmianę płacisz 80 zł, chyba że zmieniasz miejsce zamieszkania albo Twój lekarz przestał przyjmować. Twoja deklaracja to dla przychodni gwarantowany przychód, więc masz prawo oczekiwać, że przychodnia realnie Cię obsłuży: pierwsza wizyta po wyborze musi odbyć się osobiście, nie przez teleporadę.
Prawo wyboru daje Ci ustawa z 27 października 2017 r. o podstawowej opiece zdrowotnej (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 515). Art. 9 ust. 4 mówi o dwóch bezpłatnych zmianach w roku i opłacie 80 zł za kolejne, art. 9 ust. 5 zwalnia z opłaty przy zmianie miejsca zamieszkania lub gdy przychodnia przestaje działać. Art. 10 ust. 1 dopuszcza trzy formy deklaracji: papierową, elektroniczną z podpisem zaufanym i złożoną przez Internetowe Konto Pacjenta. Przychodnia ma około 7 dni na przyjęcie deklaracji z systemu; jeśli tego nie zrobi, deklaracja przepada. Na podstawie listy deklaracji NFZ wypłaca przychodni stawkę kapitacyjną co miesiąc.
Na 30 czerwca 2026 r. Polacy złożyli 34 526 337 deklaracji do lekarza POZ (NFZ, odpowiedź na wniosek o informację publiczną z 19 sierpnia 2026 r.). W medianowej przychodni z listą 4 093 osób 622 pacjentów nie pojawia się w roku ani razu, a kapitacja za nich i tak jest należna. Skąd ta liczba: psoz.pl/artykuly/godziny-lekarzy-poz
Akredytacja w ochronie zdrowia · AOS (ambulatoryjna opieka specjalistyczna) · Centralna e-Rejestracja · CeZ (Centrum e-Zdrowia) · Dług szpitali i zobowiązania wymagalne · Dostęp do informacji publicznej (wniosek do NFZ, MZ, szpitala) · DRG (Diagnosis Related Groups) · E-recepta · E-skierowanie · Fundusz Medyczny i KPO w ochronie zdrowia · IKP (Internetowe Konto Pacjenta) · Jawność danych publicznych w ochronie zdrowia · JGP (Jednorodne Grupy Pacjentów) · Kapitacja (stawka kapitacyjna) · Kolejki i listy oczekujących · Kontrakt B2B lekarza (umowa cywilnoprawna) · Kontrakt z NFZ (umowa o udzielanie świadczeń) · Koordynator POZ · Koszyk świadczeń gwarantowanych · Limity przyjęć na studia lekarskie · Mapy potrzeb zdrowotnych · Minimalne wynagrodzenie w ochronie zdrowia · Ministerstwo Zdrowia (MZ) · NFZ (Narodowy Fundusz Zdrowia) · wszystkie