Osoby po 65. roku życia to co piąty mieszkaniec, ale ok. dwie na pięć hospitalizacji NFZ. Do 2035 r. przybędzie głównie hospitalizacji osób po osiemdziesiątce
Zespół PSOZ · opublikowano · 8 min czytania · analiza danych NFZ, Centrum e-Zdrowia i GUS
W 2024 r. osoby w wieku 65 lat i więcej stanowiły 20,6% mieszkańców Polski. Dostały 35% porad lekarza POZ na NFZ (licząc porady na receptę; bez nich 32%), ok. 31% porad w poradniach specjalistycznych (AOS) i ok. 41% hospitalizacji. Na 1000 osób w tym wieku przypadało 7500 porad POZ i 375 hospitalizacji, a na 1000 osób w wieku 18–44 lat 2266 porad i 102 hospitalizacje. Jeśli te wskaźniki się nie zmienią, w 2035 r. świadczeń będzie mniej więcej tyle samo, bo ludności ubędzie. Zmieni się pacjent: w 2035 r. hospitalizacji osób w wieku 81 lat i więcej będzie o ok. 406 tys. więcej niż w 2024 r.
To rozwinięcie artykułu o piramidzie świadczeń. Tam liczymy, ile porad i hospitalizacji płaci NFZ. Tu sprawdzamy, kto je dostaje. Kliknij dowolny pasek: pod wykresem zobaczysz liczbę, rok, źródło i typ liczby. Pomiar to liczba z dokumentu, wyliczenie to suma, iloraz albo projekcja z podanym wzorem, a szacunek to wynik z założeniem, zawsze z widełkami. Rokiem bazowym jest 2024, bo tylko za ten rok mamy wszystkie trzy poziomy w podziale na wiek.
1. Kto dostaje porady i hospitalizacje
Osoby 65+ to 20,6% mieszkańców, a 35% porad POZ i ok. 41% hospitalizacji Udział trzech grup wieku w ludności i w świadczeniach NFZ, 2024 r. Kliknij odcinek paska.
0–17 lat
18–64 lata
65 lat i więcej
Mieszkańcy GUS, 31.12.2024
Porady lekarza POZ NFZ/CeZ, 2024
Porady AOS NFZ × udziały GUS, 2024
Hospitalizacje NFZ, mikrodane, 2024, szacunek
Wybierz odcinek, żeby zobaczyć liczbę, typ i źródło. Udział AOS to udział GUS (wszyscy płatnicy) przeniesiony na porady NFZ; udział szpitala to szacunek z mikrodanych z ukrytymi komórkami.
Co widać. Dzieci i młodzież do 17 lat to 18% mieszkańców i podobny udział w poradach POZ (20%), ale tylko 13% porad specjalistycznych. Dorośli w wieku 18–64 lat to 61% mieszkańców, a dostają mniej niż połowę porad POZ i hospitalizacji. Osoby od 65 lat w każdym poziomie mają większy udział niż w ludności, najbardziej w szpitalu. Udział szpitala to szacunek: NFZ ukrywa w mikrodanych komórki z liczbą mniejszą niż 5, a w nich jest 68% hospitalizacji. Widełki dla osób 65+ wynoszą 39%–47%.
Udziały z danych NFZ są bliskie udziałom GUS, który liczy porady wszystkich płatników. Według GUS osoby 65+ dostały w 2024 r. 67,3 mln porad POZ (35,9%; pomiar), a według raportów NFZ 57,9 mln (35,0%; wyliczenie). W obu liczbach są porady na receptę i kwalifikacje do szczepień. Bez porad z rozdziału Z00–Z99 (głównie recepty, szczepienia i bilanse) osoby 65+ dostały w 2024 r. 34,5 mln z 108,0 mln porad lekarza POZ, czyli 32,0% (wyliczenie). Udział seniorów jest więc wyższy niż ich udział w ludności w każdej wersji, ale „ponad jedna trzecia” prawdziwa jest tylko wtedy, gdy liczymy porady na receptę. W 2025 r. udział seniorów w poradach POZ według GUS wzrósł do 37,1%, a liczba porad dla dzieci spadła o 10,7% (GUS, 2025).
2. Ile świadczeń na 1000 mieszkańców w każdym wieku
Im starszy mieszkaniec, tym więcej porad i hospitalizacji na głowę, z wyjątkiem dzieci w POZ i niemowląt w szpitalu Świadczenia NFZ w 2024 r. według wieku pacjenta. Każdy poziom ma własną skalę i własne grupy wieku, takie, jakie publikuje źródło.
Jednostki na 1000 mieszkańców liczby Grupy wieku w szpitalu 7 grup (API NFZ) 4 grupy (mikrodane)
POZ, porady lekarza na 1000 mieszkańców grupy · razem 4419
AOS, porady specjalistów na 1000 mieszkańców grupy · razem 2280
Szpital, hospitalizacje JGP na 1000 mieszkańców grupy · razem 188
Szerokość paska porównuj tylko w obrębie jednej kolumny. Cienka linia przy szpitalu (4 grupy) to widełki szacunku. POZ i szpital mają wspólne granice grup (0–17, 18–44, 45–64, 65+); AOS ma tylko trzy grupy, bo tylko tyle publikuje GUS.
Wybierz pasek, żeby zobaczyć liczbę, ludność grupy, typ liczby i źródło.
Co widać. Najrzadziej do lekarza POZ i do szpitala trafiają dorośli w wieku 18–44 lat: 2266 porad POZ i 102 hospitalizacje na 1000 osób. Osoba po 65. roku życia dostaje statystycznie 3,3 razy więcej porad POZ i 3,7 razy więcej hospitalizacji. Dzieci chodzą do lekarza POZ częściej niż dorośli przed 65. rokiem życia (4959 porad na 1000 wobec 4488 w wieku 45–64 lat), ale do specjalisty rzadziej: 1622 porad AOS na 1000 dzieci wobec 2091 u dorosłych i 3419 u seniorów.
Siedem grup z API NFZ pokazuje dwie rzeczy, których cztery grupy nie widzą. Niemowlęta mają 1233 hospitalizacji na 1000, bo NFZ liczy jako hospitalizację pobyt noworodka po porodzie. Osoby od 81 lat mają 455 hospitalizacji na 1000, o 39% więcej niż osoby w wieku 61–80 lat (328). Ta różnica jest ważna dla projekcji: do 2035 r. najszybciej przybędzie właśnie najstarszych.
AOS według wieku: NFZ tego nie publikuje NFZ podaje liczbę porad AOS (85 474 204 w 2024 r., zbiór 3185), ale nie w podziale na wiek. Wiek pacjentów poradni specjalistycznych podaje tylko GUS, w trzech grupach i dla wszystkich płatników: 12,8% porad dla dzieci, 56,3% dla osób 18–64 i 30,9% dla osób od 65 lat (GUS, 2024). Te udziały przenosimy na porady NFZ. GUS liczy też 8,4 mln porad w poradniach zdrowia psychicznego, których w AOS NFZ nie ma. Jeśli wszystkie dotyczą osób 18–64, udział seniorów rośnie do 32,8%. Druga przyczyna działa w tę samą stronę: prywatne wizyty u specjalistów (abonamenty, wizyty płatne) dotyczą głównie osób w wieku produkcyjnym, więc w poradach NFZ udział seniorów jest raczej wyższy niż 31%. Górna granica: gdyby wszystkie 42,5 mln porad seniorów z danych GUS były na NFZ, stanowiłyby 50% porad AOS NFZ (wyliczenie, 2024). Dokładniejsze dane ma NFZ, który zna PESEL każdego pacjenta.
3. Co się zmieni do 2035 r.
Prognoza GUS przewiduje, że w 2035 r. będzie nas 36 223 944, o 1 265 143 mniej niż w 2024 r. Ubędzie dzieci (−16,0%) i osób w wieku 18–44 lat (−15,7%), przybędzie osób w wieku 45–64 lat (+12,6%) i w wieku 80 lat i więcej (+66,4%). Grupa 65–79 lat się zmniejszy (−7,6%), bo wejdą do niej mniej liczne roczniki z lat 1960–1970, a liczne roczniki powojenne przejdą do grupy 80+.
Ludność w grupach wieku: stan GUS 31.12.2024 i prognoza GUS na 2035 r.
wiek
2024
2035, wariant średni
zmiana
0–17
6 744 961
5 665 705
−16,0%
18–44
13 064 142
11 017 455
−15,7%
45–64
9 954 934
11 212 352
+12,6%
65–79
6 117 353
5 652 429
−7,6%
80+
1 607 697
2 676 003
+66,4%
razem
37 489 087
36 223 944
−3,4%
Wyliczenie poniżej mnoży wskaźniki na 1000 mieszkańców z 2024 r. przez ludność z prognozy. To nie jest prognoza zachorowań ani zapotrzebowania. Odpowiada na jedno pytanie: ile świadczeń byłoby w 2035 r., gdyby mieszkaniec w danym wieku leczył się tak samo jak dziś.
W 2035 r. świadczeń będzie mniej więcej tyle samo, ale pacjenci będą starsi Wyliczenie: wskaźniki na 1000 mieszkańców z 2024 r. przy ludności z prognozy GUS. Pełny pasek: 2024 r., obrys: 2035 r.
Poziom POZ AOS Szpital, 7 grup Szpital, 4 grupy Wariant ludności średni GUS średni z korektą urodzeń niski GUS wysoki GUS
Szpital, hospitalizacje JGP: 7,04 mln (2024) → 7,19 mln (2035), +2,2% wyliczenie
2024 r.
2035 r., wyliczenie
Wskaźnik hospitalizacji na 1000 mieszkańców grupy z 2024 r. × ludność tej grupy w 2035 r. (średni GUS). To nie prognoza: zakładamy, że mieszkaniec w danym wieku korzysta z opieki tak samo jak w 2024 r.
Co widać. W wariancie średnim GUS porad POZ będzie 165,8 mln (+0,1%), porad AOS 84,1 mln (−1,6%), a hospitalizacji 7,19 mln (+2,2%). Prognoza GUS z 2023 r. zakłada jednak więcej urodzeń, niż jest. Po korekcie o faktyczny rocznik 2025 r. hospitalizacji będzie 7,03 mln(−0,2%), porad POZ 162,6 mln(−1,9%), a porad AOS 83,1 mln(−2,8%). Wszystkie te liczby to wyliczenia. Różnica między wariantami GUS jest większa niż sama zmiana: w wariancie niskim wszystkich świadczeń ubywa, w wysokim przybywa. We wszystkich wariantach zmienia się za to skład. Udział osób 65+ w poradach POZ rośnie z 35,0% do 37,7%, a hospitalizacje osób od 81 lat rosną z 652 tys. do 1,06 mln (+62,3%), czyli z 9,3% do 14,7% wszystkich.
Dlaczego POZ i AOS są w 2035 r. zaniżone CeZ i GUS kończą podział na grupie „65 lat i więcej”. W tej grupie do 2035 r. ubędzie osób w wieku 65–79 lat i przybędzie osób po osiemdziesiątce, które korzystają z opieki częściej. Wyliczenie z jednym wskaźnikiem dla całej grupy 65+ tego nie widzi. Skalę błędu widać w szpitalu, gdzie NFZ podaje osobno osoby od 81 lat. Gdy w danych API NFZ policzymy grupy 61–80 i 81+ razem, hospitalizacji przybywa do 2035 r. o 0,7%, a gdy osobno, o 2,2% (wyliczenie, wariant średni). Sam podział najstarszych dodaje więc ok. 1,4 pkt proc. Osobna grupa niemowląt dodaje ok. 1,1 pkt proc.: po złączeniu grup 0–17 wzrost spada do 1,1%. W POZ i AOS błąd jest pewnie podobnego rzędu, ale bez danych NFZ dla grupy 80+ nie da się tego policzyć.
Metoda i źródła
Skąd liczby
POZ: dwanaście raportów miesięcznych Centrum e-Zdrowia za 2024 r. (archiwum „Rok 2024”), Tabela 2 „Struktura porad w POZ wg rozdziałów przyczyn, płci i grupy wiekowej”. Suma: 165 655 894 porad lekarza POZ sprawozdanych do NFZ, z teleporadami, poradami receptowymi i szczepiennymi. Pomijamy komórki „< 5” (396 komórek w roku). Sprawozdanie NFZ podaje mniej porad (127,3 mln w 2024 r.), ale bez podziału na wiek; różnicę opisuje artykuł główny. Bez rozdziału Z00–Z99 (m.in. recepty, szczepienia, bilanse) zostaje 108,0 mln porad, a udział osób 65+ spada do 32,0%. CeZ podpisuje grupę „45-65”; przyjmujemy, że to 45–64 lata.
AOS: 85 474 204 porad AOS NFZ w 2024 r. (dane.gov.pl, zbiór 3185) podzielone udziałami wieku z GUS „Ambulatoryjna opieka zdrowotna w 2024 r.”, Wykres 3. GUS: „W opiece specjalistycznej odnotowano 17,6 mln porad lekarskich udzielonych dzieciom i młodzieży do 18 lat […] oraz 42,5 mln porad świadczonych osobom w wieku 65 lat i więcej” (s. 3).
Szpital, 4 grupy: mikrodane NFZ o hospitalizacjach rozliczonych JGP w 2024 r. (dane.gov.pl, zbiór 3009, plik CSV). Jawne komórki dają 2 221 787 hospitalizacji; resztę do 7 034 545 (Tabela 4 raportów NFZ, zbiór 2581) dzielimy na grupy proporcjonalnie do liczby ukrytych komórek (średnio 1,32 hospitalizacji na komórkę). Widełki łączą dwie granice: każda ukryta komórka ma od 1 do 4 hospitalizacji oraz granice z API NFZ przy założeniu, że w grupach 41–60 i 61–80 lat wskaźnik hospitalizacji nie maleje z wiekiem. Dla osób 65+ wychodzi 2,72 mln–3,31 mln. Te same mikrodane za 2025 r. dają 42,1% hospitalizacji dla osób 65+.
Szpital, 7 grup:API NFZ „Statystyki JGP”, tabela liczby hospitalizacji według wieku pacjenta, suma 695 grup JGP z danymi za 2024 r.: 7 040 202 hospitalizacji, bez maskowania. Grupy wieku ustala NFZ.
Ludność: GUS, stan na 31 grudnia 2024 r. według pojedynczych roczników (37 489 087 osób, tyle samo co w Banku Danych Lokalnych). Prognoza: GUS, „Prognoza ludności na lata 2023–2060”, warianty średni, niski i wysoki. Wariant z korektą urodzeń mnoży roczniki urodzone w latach 2025–2035 przez 0,7955: prognoza zakładała, że na koniec 2025 r. będzie 294 278 dzieci w wieku poniżej roku, a faktycznie było ich 234 109 (pomiar GUS).
Na 1000 mieszkańców: liczba świadczeń w grupie wieku podzielona przez ludność tej grupy. Mianownik to mieszkańcy, nie ubezpieczeni NFZ. Rachunki: docs/research/piramida-wieku-pacjentow/skrypty/. Stan na 18.10.2026. Jeśli masz lepsze dane, napisz: kontakt@psoz.pl.
Czego nie wiemy
Ile porad AOS NFZ dostaje każda grupa wieku. NFZ tego nie publikuje; używamy udziałów GUS dla wszystkich płatników.
Ile porad POZ i AOS dostają osoby w wieku 80 lat i więcej. CeZ i GUS kończą podział na grupie 65+, więc wyliczenie na 2035 r. zaniża POZ i AOS.
Dokładnego podziału hospitalizacji na grupy 18–44, 45–64 i 65+. NFZ ukrywa w mikrodanych komórki poniżej 5, a w nich jest 68% hospitalizacji. API NFZ ma pełne liczby, ale w innych grupach wieku (18–40, 41–60, 61–80).
Ilu różnych osób dotyczą te liczby. Jedna osoba może mieć kilka porad i kilka hospitalizacji w roku; liczymy świadczenia, nie ludzi.
Jak zmieni się korzystanie z opieki w danym wieku. Jeśli osiemdziesięciolatek w 2035 r. będzie zdrowszy niż dziś, świadczeń będzie mniej; jeśli lekarzy zabraknie, część potrzeb trafi do kolejki, a nie do statystyki. Wyliczenie tego nie uwzględnia.