Artykuły i analizy · Finanse
Zespół PSOZ · opublikowano · aktualizacja · 7 min czytania · nasze obliczenia z danych NFZ i GUS
NFZ płaci za leczenie każdego z nas. Policzyliśmy, ile wychodzi na jedną osobę w każdym wieku. Przeciętnie to 4 118 zł na rok. Na dziewiętnastolatka 1 281 zł, na osiemdziesięciotrzylatka 10 538 zł, a najwięcej na niemowlę: 17 812 zł. Za dziesięć lat będzie nas o 1,3 mln mniej. Jeśli leczenie osoby w danym wieku będzie wtedy kosztować tyle co dziś, ten rachunek i tak urośnie o 6,4 mld zł, głównie dlatego, że przybędzie ludzi po osiemdziesiątce.
NFZ publikuje, ile zapłacił za leczenie ludzi w każdym wieku, osobno za każdy rok (zbiór na dane.gov.pl). Wzięliśmy 2025 r. i podzieliliśmy te pieniądze przez liczbę mieszkańców w danym wieku z danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS). Wychodzi średnia na każdego mieszkańca, a nie koszt leczenia jednego pacjenta. Liczymy też tych, którzy przez cały rok nie byli u lekarza.
W tych danych nie ma pieniędzy dla przychodni lekarzy rodzinnych, dopłat do leków w aptece i kilku mniejszych pozycji. Jest za to szpital, lekarz specjalista, rehabilitacja, dentysta i opieka nad przewlekle chorymi. Razem 153,7 mld zł. NFZ nie pisze wprost, co ten zbiór obejmuje. Ustaliliśmy to, porównując jego sumy z planem finansowym Funduszu.
Na dziecko w pierwszym roku życia NFZ wydaje 17 812 zł, prawie 14 razy więcej niż na dziewiętnastolatka. Potem kwota spada, a od dorosłości rośnie z wiekiem aż do 83 lat (10 538 zł). Dalej spada: na dziewięćdziesięciolatka przypada 9 527 zł, na stulatka 4 986 zł.
Liczy się też płeć. Na trzydziestoletnią kobietę NFZ wydaje 2 578 zł, na mężczyznę w tym samym wieku 1 565 zł, bo w tym wieku kobiety rodzą dzieci. Po sześćdziesiątce jest odwrotnie: na sześćdziesięciopięcioletniego mężczyznę przypada 7 586 zł, na kobietę 5 979 zł.
| wiek | ludzi w 2025 r. | zł na osobę | razem, mld zł | ludzi w 2036 r. | zmiana do 2036 r. |
|---|---|---|---|---|---|
| poniżej 1 roku | 234 109 | 17 812 | 4,2 | 273 761 | +0,71 mld zł |
| 1–6 lat | 1 891 902 | 2 484 | 4,7 | 1 701 418 | −0,42 mld zł |
| 7–17 lat | 4 465 307 | 2 465 | 11,0 | 3 568 931 | −2,19 mld zł |
| 18–40 lat | 10 258 343 | 1 881 | 19,3 | 9 036 094 | −2,78 mld zł |
| 41–60 lat | 10 855 630 | 3 183 | 34,6 | 11 109 529 | +2,94 mld zł |
| 61–80 lat | 8 185 001 | 8 001 | 65,5 | 7 914 084 | −1,97 mld zł |
| 81 lat i więcej | 1 442 218 | 10 062 | 14,5 | 2 433 039 | +10,16 mld zł |
| razem | 37 332 510 | 4 118 | 153,7 | 36 036 856 | +6,44 mld zł |
Osoby po 65. roku życia to co piąty mieszkaniec Polski (21,1 proc.), a idzie na nie prawie połowa pieniędzy (45,4 proc.). Niemowlę kosztuje najwięcej, ale niemowląt jest mało, więc razem to tylko 4,2 mld zł. Najwięcej pieniędzy idzie na ludzi w wieku 61–80 lat: jest ich dużo i każda osoba kosztuje sporo.
Założyliśmy, że leczenie osoby w danym wieku kosztuje w 2036 r. tyle samo co dziś. Zmienia się tylko liczba ludzi w każdym wieku, którą bierzemy z prognozy GUS. Tak widać, ile dokłada samo starzenie się społeczeństwa.
Wychodzi 160,2 mld zł zamiast 153,7 mld zł, czyli o 4,2 proc. więcej, choć mieszkańców ubędzie 1,30 mln. Na jedną osobę to 4 445 zł zamiast 4 118 zł.
Ludzi po osiemdziesiątce przybędzie prawie milion: z 1,44 mln do 2,43 mln. Dołożą 10,2 mld zł, więcej niż wynosi cały wzrost. Trochę dołożą też ludzie w wieku 41–60 lat (2,9 mld zł). W pozostałych grupach ludzi ubędzie, więc ich rachunek spadnie.
Spadnie nawet w grupie 61–80 lat, na którą dziś idzie najwięcej pieniędzy (−2,0 mld zł). Ci ludzie nie zaczną się leczyć taniej. Wielu z nich, urodzonych tuż po wojnie, gdy dzieci rodziło się bardzo dużo, skończy w tym czasie 81 lat i przejdzie do najstarszej grupy. Na ich miejsce przyjdą ludzie urodzeni od drugiej połowy lat sześćdziesiątych do połowy siedemdziesiątych, a wtedy dzieci rodziło się mniej.
W głównej wersji prognozy rachunek rośnie do 2044 r. (161,1 mld zł), a potem maleje, bo ludzi jest coraz mniej. W 2060 r. wraca prawie do dzisiejszego poziomu (154,9 mld zł). Kwota na jedną osobę rośnie jednak przez cały czas, do 5 008 zł w 2060 r., bo wśród mniej licznych mieszkańców coraz więcej jest starszych.
Są trzy rodzaje pobytów w szpitalu, przy których ludzie po osiemdziesiątce to prawie połowa pacjentów: słabe serce, złamanie po upadku i chore nerki. Wśród osób po 65. roku życia, które leżą w szpitalu ze złamaną nogą albo miednicą, 49 na 100 ma ponad 80 lat.
Sprawdziliśmy, jak długo czeka się na leczenie, którego ta grupa często potrzebuje.
| leczenie | zwykle czeka się | ilu ludzi czeka |
|---|---|---|
| Rehabilitacja z pobytem w ośrodku | 296,5 dni | 79 808 |
| Wymiana kolana na sztuczne | 275,5 dni | 78 348 |
| Wymiana biodra na sztuczne | 240 dni | 51 866 |
| Zakład opiekuńczo-leczniczy dla przewlekle chorych | 67,5 dni | 16 658 |
| Oddział geriatryczny (dla osób starszych) | 64 dni | 4 075 |
| Oddział kardiologiczny (choroby serca) | 35 dni | 21 289 |
| wszystkie rodzaje leczenia w Polsce | 50 dni | — |
Najdłużej czeka się na rehabilitację z pobytem w ośrodku: zwykle 296,5 dni. Od niej często zależy, czy ktoś po złamaniu wróci do domu o własnych siłach. Na nowe kolano czeka się 275,5 dni, na nowe biodro 240. Na oddział kardiologiczny czeka się krócej niż przeciętnie (35 dni). Do oddziału geriatrycznego, czyli dla osób starszych, czeka się 64 dni. Takich oddziałów jest w Polsce kilkadziesiąt, więc krótka kolejka znaczy raczej, że mało osób do niej trafia, niż że łatwo się dostać.
Czas w tabeli dotyczy ludzi, którzy już się doczekali. To nie jest termin, który dostaniesz dziś przy zapisie. NFZ nie podaje też, ile lat mają ludzie w kolejce. Tabela pokazuje kolejki do leczenia, którego starsi często potrzebują, a nie kolejki samych osób po osiemdziesiątce. Dane dla wszystkich 149 rodzajów leczenia są na stronach o kolejkach.
Wszystkie liczby z tego tekstu, dla każdego rocznika wieku i każdego roku do 2060 r., są w pliku koszt-wieku.json. Liczy je skrypt scripts/datapages/prep-koszt-wieku.py.