← Piramida świadczeń · Polityka zdrowotna
Zespół PSOZ · opublikowano · 8 min czytania · analiza sprawozdań finansowych i planów NFZ
W 2025 r. NFZ wydał na świadczenia zdrowotne 199,6 mld zł. Na leczenie szpitalne poszło 103,6 mld zł, czyli 51,9%, na POZ 22,6 mld zł (11,3%), na poradnie specjalistyczne (AOS) 19,7 mld zł (9,9%). Jeśli policzyć tylko te trzy poziomy, szpital dostaje 71 zł z każdych 100, a hospitalizacje to 3,3 na 100 kontaktów z lekarzem na NFZ. Piramida wizyt stoi na POZ, piramida pieniędzy na szpitalu. Część tej różnicy wynika z samej medycyny: hospitalizacja kosztuje więcej niż porada. Część to leki: programy lekowe i chemioterapia, które NFZ księguje jako leczenie szpitalne. Bez nich szpital dostaje 67 zł z każdych 100 wydanych na trzy poziomy.
Ten tekst uzupełnia piramidę świadczeń: tam liczyliśmy porady i hospitalizacje, tu pieniądze. Kliknij poziom albo rok, a pod wykresem zobaczysz liczbę, typ (pomiar, wyliczenie), źródło i cytat.
Szpital · 2025 r.
Po odjęciu programów lekowych i chemioterapii w koszcie zostają jeszcze SOR i izby przyjęć, dopłaty do JGP, świadczenia rozliczane poza JGP i ryczałt sieci ponad wartość JGP. Dlatego kwota na hospitalizację to górna granica.
W koszcie są programy lekowe (15,42 mld zł) i chemioterapia (2,56 mld zł). Bez nich na hospitalizację przypada 11 989 zł, z nimi 14 507 zł. Dolna granica 8284 zł to sama wartość grup JGP w 2024 r. (57,35 mld zł ÷ 6,92 mln hospitalizacji, oba ze zbioru NFZ 4864), bez dopłat i bez SOR. Za 2025 r. NFZ tej wartości jeszcze nie opublikował.
Wzór: (103629887664 − 15423443000 programy lekowe − 2564174000 chemioterapia) zł / 7143344 hospitalizacji JGP.
Koszt: NFZ, Łączne sprawozdanie finansowe NFZ za 2025 r. (BIP NFZ; to samo jako druk sejmowy 3026), nota do rachunku zysków i strat, poz. B.III.1, s. 36 PDF. Cytat: „c) leczenie szpitalne 93 048 754 247,07 103 629 887 664,38”.
Liczba świadczeń: NFZ, dane.gov.pl zbiór 2581, Tabela 4, raporty I–XII 2025.
| Poziom | Koszt NFZ | % kosztów świadczeń | Świadczenia | Na jedno świadczenie (wyliczenie) | Na mieszkańca |
|---|---|---|---|---|---|
| POZ | 22,6 mld zł | 11,3% | 124,0 mln porad lekarza | 139–183 zł | 606 zł |
| AOS | 19,7 mld zł | 9,9% | 87,6 mln porad i badań | 201–225 zł | 529 zł |
| Szpital | 103,6 mld zł | 51,9% | 7,1 mln hospitalizacji | do 12,0 tys. zł | 2776 zł |
| Wszystkie świadczenia NFZ | 199,6 mld zł | 100% | — | — | 5346 zł |
Kwota na hospitalizację w 2025 r. to górna granica. Dolna granica, sama wartość grup JGP, jest znana tylko za 2024 r. (8284 zł); za 2025 r. NFZ jej jeszcze nie opublikował.
Co widać. Na jedną hospitalizację na NFZ przypada ok. 17 porad lekarza POZ i 12 porad lub badań w AOS (2025). Pieniądze idą w drugą stronę: na leczenie szpitalne NFZ wydaje 4,6 razy więcej niż na POZ i 5,3 razy więcej niż na AOS. Pozostałe 26,8% kosztów świadczeń to m.in. refundacja leków w aptece, rehabilitacja, psychiatria, stomatologia, opieka długoterminowa i programy pilotażowe (3,4 mld zł w 2025 r., m.in. opieka koordynowana po zawale i centra zdrowia psychicznego). Tych rodzajów w piramidzie nie ma.
Leki w „szpitalu”. Programy lekowe (15,4 mld zł) i chemioterapia (2,6 mld zł) to razem 12,3% pieniędzy na trzy poziomy. Pacjent dostaje je często w poradni albo na jednodniowym pobycie, ale w planie i w sprawozdaniu NFZ stoją w leczeniu szpitalnym. Bez nich szpital miałby 42,9% kosztów świadczeń zamiast 51,9%, a z pieniędzy na trzy poziomy dostałby 66,9% zamiast 71,0% (2025, wyliczenie). Na wykresie to ciemniejsza część złotego paska.
Dzielimy koszt rodzaju opieki przez liczbę świadczeń. To wyliczenie i przeciętna kwota, nie cena. W 2025 r. wyszło:
Porównanie dolnej i górnej granicy robimy na danych z jednego roku, 2024. Na jedną hospitalizację NFZ wydał wtedy 52–70 razy więcej niż na jedną poradę lekarza POZ (licząc wyższą kwotę POZ, 158 zł). Za pieniądze z jednej hospitalizacji NFZ opłacał 40–60 porad lub badań w AOS (wyliczenie). W 2025 r. znamy tylko górną granicę: 66 razy więcej niż porada lekarza POZ.
Hospitalizacje JGP (wartość refundacji) · 2024 r.
57,35 mld zł · 61,6% z 93,0 mld zł kosztów leczenia szpitalnego · wyliczenie
Źródło: NFZ, dane.gov.pl zbiór 4864 (suma po świadczeniodawcach, przetworzenie psoz.pl).
Co widać. W 2024 r. hospitalizacje rozliczone grupami JGP warte były 57,3 mld zł z 93,0 mld zł. Reszta, której nie umiemy przypisać (20,2 mld zł, 21,7%), to m.in. SOR i izby przyjęć, dopłaty do grup JGP (np. za drogie leki i wyroby), świadczenia rozliczane poza JGP i różnica między ryczałtem sieci szpitali a wartością sprawozdanych świadczeń. NFZ nie publikuje tego rozbicia w jednej tabeli.
Ryczałt sieci szpitali. Od października 2017 r. szpitale z sieci (system podstawowego szpitalnego zabezpieczenia, PSZ) dostają ryczałt na leczenie szpitalne, przychodnie przyszpitalne i rehabilitację. W 2025 r. świadczenia w ryczałcie wyceniono na 107,6 mld zł, w tym 94,9 mld zł w leczeniu szpitalnym i 9,3 mld zł w AOS (Sprawozdanie z działalności NFZ za 2025 r. (druk 3025), Tabela II.4). To wycena po cenie jednostki ryczałtu, a nie koszt, więc tych kwot nie dodajemy do kosztów. Pokazują jednak skalę: wycena przychodni przyszpitalnych to równowartość 47% kosztów AOS.
Praca nieopłacona. Koszty w sprawozdaniu nie obejmują świadczeń wykonanych ponad umowę, których NFZ nie zapłacił. Na koniec 2025 r. było ich za 7,51 mld zł, w tym 4,19 mld zł w szpitalach, 0,94 mld zł w AOS i 29 mln zł w POZ (Łączne sprawozdanie finansowe NFZ za 2025 r. (druk 3026), nota 10.1). Gdyby je doliczyć, udział szpitala byłby jeszcze wyższy. Do tego w 2025 r. NFZ zaksięgował osobno 4,82 mld zł kosztów świadczeń z lat ubiegłych.
2025 r.
Wszystkie świadczenia: 199,6 mld zł · pomiar · źródło: NFZ, Łączne sprawozdanie finansowe NFZ za 2025 r. (BIP NFZ; to samo jako druk sejmowy 3026), nota do rachunku zysków i strat, poz. B.III.1, s. 36 PDF.
Co widać. Udział szpitali wzrósł z 49,4% w 2014 r. do 54,6% w 2020 r. i od tamtej pory spadł do 51,9% (2025 r.). W planie NFZ do 2020 r. rosło głównie leczenie szpitalne bez leków. Potem ta część spada, a rosną programy lekowe i chemioterapia, więc za cały okres od 2015 r. wzrost udziału szpitala w planie to leki (sekcja 5). AOS i szpital razem miały 58,0% w 2014 r. i 61,8% w 2025 r. Udział POZ wynosił 13,9% w 2019 r., przed pandemią, a w 2025 r. 11,3%, mniej niż w 2014 r. (12,2%). Szczyt, 15,5% w 2021 r., to rok szczepień przeciw COVID-19, więc spadku nie liczymy od niego. W złotych POZ dostała w 2025 r. 2,9 razy więcej niż w 2014 r., a szpitale 3,3 razy więcej.
Pułapka: AOS. Linii AOS nie da się czytać jako trendu. W 2018 r. jej udział spada, bo przychodnie przyszpitalne weszły do ryczałtu sieci szpitali. Od ok. 2021 r. NFZ znów zalicza ich część do AOS. Za 2022 r. sprawozdanie z działalności podaje koszt AOS 6,8 mld zł bez sieci szpitali (Sprawozdanie z działalności NFZ za 2022 r. (druk IX kadencji 3611), Tabela V.14), a dwa lata później ten sam rok z siecią: 11,5 mld zł (Sprawozdanie z działalności NFZ za 2024 r. (druk 1659), Tabela II.19 (z uwzględnieniem PSZ)). Dlatego pokazujemy też AOS i szpital razem: ta linia nie zależy od tego, gdzie NFZ zaksięguje przychodnię przy szpitalu.
2025 r.
Plan kosztów świadczeń: 206,8 mld zł; leczenie szpitalne 104,6 mld zł, w tym programy lekowe 15,29 mld zł i chemioterapia 2,51 mld zł · pomiar · źródło: NFZ, „Ostateczny plan finansowy NFZ na 2025 r.” (BIP NFZ).
Co widać. W planie finansowym leczenie szpitalne bez programów lekowych i chemioterapii miało 42,8% kosztów świadczeń w 2015 r. i 42,0% w 2025 r. Szczyt, 47,4%, przypadł na 2020 r. Udział programów lekowych i chemioterapii wzrósł w tym czasie z 6,0% do 8,6%. Całe leczenie szpitalne miało w planie 48,7% w 2015 r. i 50,6% w 2025 r. Wzrost udziału szpitali w planie NFZ to więc wzrost wydatków na leki, a nie na resztę leczenia szpitalnego.
Powiązane: Piramida świadczeń · Budżet NFZ: 16 oddziałów · Wszystkie artykuły
Seria „Piramida świadczeń” · Analiza 1 z 13
Piramidy w innych przekrojach
Między poziomami
Jak mogłoby działać