Porad w POZ ubyło o 11,5%, pieniędzy przybyło o 14,8%. Na jedną poradę lekarza POZ przypada o 30% więcej niż rok wcześniej

W pierwszym półroczu 2026 r. lekarze POZ udzielili na NFZ 58,6 mln porad, o 7,6 mln (11,5%) mniej niż rok wcześniej. NFZ wydał w tym czasie na POZ 12,2 mld zł, o 14,8% więcej. Na jedną poradę lekarza POZ przypada więc 207 zł zamiast 160 zł, o 30% więcej (po odjęciu inflacji o 26%). Na pacjenta, który skorzystał z POZ, przypada 508 zł zamiast 435 zł (+16,8%), a na osobę zapisaną do lekarza POZ 353 zł zamiast 308 zł (+14,5%). Pacjentów ubyło tylko 1,8%, więc koszt na poradę rośnie prawie dwa razy szybciej niż koszt na pacjenta. NFZ nie wyjaśnia w sprawozdaniu, dlaczego porad jest mniej.

Ten tekst uzupełnia piramidę świadczeń i piramidę pieniędzy NFZ. Tamte liczą cały 2025 r., tu porównujemy dwa półrocza.

1. Skąd liczby „−11%” i „+14%”

Obie liczby pochodzą z okresowego sprawozdania z działalności NFZ za II kwartał 2026 r. Rada NFZ przyjęła je 14 października 2026 r. (uchwała nr 33/2026/V), a dwa dni później opisał je Rynek Zdrowia. Sprawozdanie porównuje styczeń–czerwiec 2026 r. ze styczniem–czerwcem 2025 r. To nie są dane za cały rok.

Przesłanka się potwierdza: porad jest o 11,5% mniej, a kosztów o 14,8% więcej (NFZ podaje „Dynamika 114,76%”). Dwie rzeczy warto wiedzieć, zanim zaczniemy dzielić. „Porady” w tej tabeli to porady lekarza POZ bez porad domowych, bez nocnej i świątecznej opieki i bez pielęgniarek. Teleporady najpewniej są w środku, ale NFZ ich nie wydziela. „Koszty” to cały rodzaj POZ: lekarz, pielęgniarka, położna, medycyna szkolna, nocna i świąteczna opieka, transport, opieka koordynowana z badaniami w budżecie powierzonym i dodatki. NFZ wydał o 364 mln zł więcej, niż zaplanował na to półrocze (103,1% planu).

2. Ile pieniędzy przypada na jedną poradę

Zmianę liczymy ze wzoru (1 + zmiana kosztów) ÷ (1 + zmiana porad) − 1, czyli 1,148 ÷ 0,885 − 1 = +29,7%. W złotych: 12,17 mld zł ÷ 58,6 mln porad = 207,45 zł; rok wcześniej 160,00 zł. Inflacja CPI w pierwszym półroczu 2026 r. wyniosła średnio 2,7% (GUS), więc realnie przyrost wynosi +26,3%.

Wynik prawie nie zależy od tego, co liczymy jako kontakt. Spadek dotyczy wszystkiego, co NFZ liczy w POZ: porad domowych, nocnej i świątecznej opieki, wizyt pielęgniarek i położnych. Od definicji zależy kwota w złotych (170–207 zł), a nie tempo zmiany.

Kwoty na kontakt to wyliczenie : koszty całego POZ podzielone przez liczbę kontaktów. To nie cena porady. NFZ płaci POZ przede wszystkim stawkę za każdą osobę z listy, niezależnie od tego, ile razy przyjdzie. Gdy porad ubywa, a lista się nie zmienia, iloraz rośnie sam.

Jest jeszcze jeden mianownik, którego nie umiemy policzyć dla 2026 r. Sprawozdanie NFZ najpewniej nie liczy porad, których głównym rozpoznaniem jest wydanie recepty (kod Z76) albo kwalifikacja do szczepienia (Z23–Z27). To nasz wniosek z porównania liczb; NFZ tego nie potwierdził. W 2024 r. Centrum e-Zdrowia (CeZ) z tymi poradami liczyło ich 165,7 mln, a NFZ bez nich 127,3 mln (piramida świadczeń). Jeśli udział porad receptowych się nie zmienił, na każdą poradę z receptowymi przypada ok. 159 zł w 2026 r., a zmiana zostaje ta sama. Jeśli w 2026 r. lekarze częściej kodowali poradę jako receptową, spadek wszystkich porad jest mniejszy niż 11,5%. Tego nie sprawdziliśmy: miesięczne raporty CeZ za 2025 i 2026 r. nie są dostępne pod adresami, które działały dla 2024 r.

3. Ile pieniędzy przypada na jednego pacjenta

NFZ podaje dwie liczby osób i każda odpowiada na inne pytanie. Pacjenci to osoby, które w półroczu choć raz skorzystały z POZ: 23,97 mln w 2026 r., o 1,8% mniej. Na każdą przypada 508 zł zamiast 435 zł: +16,8% nominalnie, +13,8% realnie. Zapisani to osoby, które złożyły deklarację do lekarza POZ, stan na 30 czerwca: 34,45 mln, o 0,2% więcej niż rok wcześniej. Na każdą przypada 353 zł zamiast 308 zł: +14,5% nominalnie, +11,5% realnie.

Liczba pacjentów spadła sześć razy wolniej niż liczba porad. Na jednego pacjenta POZ przypadało w półroczu średnio 2,45 porady lekarza, rok wcześniej 2,72 (−9,9%). Większość spadku to więc mniej porad na osobę, a nie mniej osób.

4. Pięć liczb na jednym wykresie, I półrocza 2022–2026

Każda linia pokazuje indeks: wartość w wybranym półroczu bazowym to 100. Przełączniki zmieniają definicję kontaktu, rodzaj pacjenta, półrocze bazowe i to, czy kwoty pokazujemy po odjęciu inflacji. Wybierz rok przyciskiem, strzałkami albo najedź na kolumnę.

Porady lekarza POZ ze sprawozdania NFZ (tabela IV.1.1.3, kolumna „porad”). Tę liczbę cytują media. Bez porad domowych, bez nocnej i świątecznej opieki, bez pielęgniarek i położnych. Z teleporadami: NFZ nie liczy ich osobno.

Co widać. Koszty POZ rosną w każdym półroczu: z 7,87 mld zł w 2022 r. do 12,17 mld zł w 2026 r. Porad lekarza POZ przybywało do 2025 r. (66,3 mln), a w 2026 r. spadły do 58,6 mln, czyli poniżej poziomu z 2023 r. (62,3 mln). Liczba pacjentów prawie się nie zmienia: od 23,3 mln do 24,4 mln. Koszt na kontakt rósł już wcześniej, bo koszty rosły szybciej niż liczba porad. W 2026 r. przyspieszył, bo obie zmiany poszły w przeciwne strony.

5. Co podniosło wydatki

Sprawozdanie NFZ podaje jedną kwotę na cały POZ i nie rozbija jej na składniki. Wiemy, które stawki się zmieniły, ale nie wiemy, ile każda zmiana kosztowała.

• Stawka za osobę na liście lekarza POZ wzrosła z 215,28 zł rocznie (od 1 kwietnia 2025 r., zarządzenie 22/2025/DSOZ) do 226,08 zł od 1 lipca 2025 r. (zarządzenie 47/2025/DSOZ), o 5,0%. wyliczenie Kolejna podwyżka, do 232,56 zł, obowiązuje od 1 lipca 2026 r., już po badanym półroczu. NFZ wydał ją zarządzeniem 65/2026/DSOZ z 14 lipca 2026 r. i stosuje wstecz, do świadczeń od 1 lipca.
• Zarządzenie 47/2025/DSOZ podniosło też o 5% dodatek za opiekę nad chorym przewlekle i dodało dopłaty za zgłaszalność do przesiewu raka jelita grubego (12–22 zł za przebadaną osobę).
• Od stycznia 2026 r. NFZ zmienił płacenie za opiekę koordynowaną (komunikat NFZ): stawka za koordynatora rośnie o 50% w placówkach, które obejmują tą opieką co najmniej 5% pacjentów, doszedł dodatek 3000–9000 zł miesięcznie, a ryczałt ok. 7,7 tys. zł zostaje tylko dla nowych placówek. Część tych zmian podnosi wydatki, część obniża; wyniku netto NFZ nie podaje.
• Na listach jest mniej małych dzieci i więcej osób po 75. roku życia, a stawka zależy od wieku. Wag wieku nie przeliczaliśmy.

Punkt odniesienia: gdyby cała kwota rosła tak jak stawka lekarza razy liczba zapisanych, koszty wzrosłyby o ok. 5,3% szacunek . Wzrosły o 14,8%, czyli o ok. 9% więcej, niż wynika ze stawki (1,148 ÷ 1,053 − 1; w punktach procentowych różnica wynosi 9,5). Tej nadwyżki sprawozdanie nie pozwala przypisać do żadnego składnika. Inflacja CPI (2,7%) tłumaczy niewielką część wzrostu: realnie koszty POZ wzrosły o 11,8%. Płace w ochronie zdrowia rosną szybciej niż CPI, ale osobnego wskaźnika płac w POZ za to półrocze nie znaleźliśmy.

6. Co mogło obniżyć liczbę porad

Tu mamy tylko hipotezy, które ktoś może sprawdzić. Żadnej nie potwierdziliśmy, a sam NFZ przyczyny nie podaje. Prezes Porozumienia Zielonogórskiego Jacek Krajewski powiedział Rynkowi Zdrowia, że dane go zaskoczyły, bo lekarze mają pełne ręce roboty.

• Inne liczenie albo kodowanie porad. Jeśli więcej porad dostało kod recepty (Z76), sprawozdanie NFZ najpewniej ich nie liczy (to nasz wniosek z liczb, NFZ go nie potwierdził), a pacjent i lekarz nie widzą różnicy. Sprawdzą to raporty CeZ za 2026 r.
• Mniej pacjentów. Pacjentów jest o 1,8% mniej, a dzieci do 6 lat na listach o 6,7% mniej. To wyjaśnia małą część spadku porad.
• Spór o umowy. Umowy placówek Porozumienia Zielonogórskiego wygasały 31 marca 2026 r. (Infor). Nie znaleźliśmy danych, że placówki przestały przyjmować.
• Odpływ do prywatnych przychodni. Danych za pierwsze półrocze 2026 r. nie ma.
• Sezon infekcji. Nie porównywaliśmy zachorowań na grypę i infekcje w obu półroczach.
• Recepty. Nie znaleźliśmy zmiany przepisów o receptach z 2026 r., która tłumaczyłaby spadek.

Powiązane: Piramida świadczeń · Piramida pieniędzy NFZ · Wszystkie artykuły

Seria „Piramida świadczeń” · Analiza 2 z 13