Dwa na pięć e-skierowań nie ma w systemie śladu przyjęcia. Jak skierowania prowadzą pacjentów między POZ, specjalistą i szpitalem

W 2024 r. lekarze wystawili 70,4 mln e-skierowań. 28,4 mln z nich (40%) ma w systemie status „wystawione”: żadna przychodnia, pracownia ani szpital nie pobrały ich w systemie P1. Do poradni specjalistycznych wystawiono 34,2 mln skierowań. W 13 dziedzinach, które da się porównać, to 2,8 skierowania na jedną pierwszą wizytę u specjalisty. Według naszego szacunku ok. 65% hospitalizacji (54–70%) kończy się wypisem z kodem „skierowanie do dalszego leczenia w lecznictwie ambulatoryjnym”. Nie wiemy, ile skierowań wystawiają lekarze POZ ani ilu pacjentów specjalista odsyła z powrotem do POZ: tych liczb nikt nie publikuje.

Piramida świadczeń pokazuje, ile porad i hospitalizacji jest na każdym poziomie. Nie pokazuje, jak pacjent przechodzi z poziomu na poziom. Tę drogę wyznacza skierowanie. Centrum e-Zdrowia (CeZ) publikuje raport o e-skierowaniach „zgromadzonych w systemie P1 od stycznia 2021”: ile ich wystawiono, do jakiej komórki (poradni, pracowni, oddziału) i jaki mają status. Z tych danych i z danych NFZ o szpitalach rysujemy przepływ. Liczymy skierowania i hospitalizacje, nie osoby: jeden pacjent może mieć kilka skierowań i kilka hospitalizacji. Strumienie, których nikt nie liczy, rysujemy przerywaną linią. Kliknij wstęgę albo prostokąt, a pod diagramem zobaczysz liczbę, rok, typ liczby (pomiar, wyliczenie, szacunek, brak danych) i źródło.

1. Dokąd idą e-skierowania i ile z nich placówki pobrały w systemie

Co widać. Prawie połowa e-skierowań idzie do poradni specjalistycznych: 34,2 mln. Na badania (rezonans, tomografia, USG, RTG, endoskopia) poszło 15,0 mln, do szpitala 10,4 mln, na rehabilitację 8,6 mln. Placówki pobrały w P1 40,6 mln skierowań (58%). Status „wystawione” ma 28,4 mln, w tym 14,2 mln skierowań do poradni (42%). Przy skierowaniach do poradni, które placówka oznaczyła jako zrealizowane, od wystawienia do oznaczenia jako zrealizowane minęło średnio 55 dni (to nie jest czas oczekiwania z list NFZ). Średnia obejmuje tylko skierowania zamknięte jako zrealizowane, bez tych, które zostały „u realizatora”. W pracowniach było to 56 dni, w szpitalach 44, w rehabilitacji 107.

To nie są skierowania, które jeszcze czekają. Wśród skierowań do poradni z 2021 r. status „wystawione” ma 41,9%, z kolejnych lat 41,3%, 41,4% i 41,5%. Gdyby pacjenci po prostu jeszcze się nie zapisali, odsetek malałby z wiekiem skierowania, a się nie zmienia. Skierowania pilne („cito”) do poradni (10,2 mln) mają ten status tak samo często jak zwykłe: 41,7%.

Czego status nie mówi. Status „wystawione” znaczy tylko tyle, że żadna placówka nie pobrała skierowania w systemie. Nie wiemy, dlaczego. Pacjent mógł wyzdrowieć, zrezygnować albo pójść prywatnie. Lekarz mógł wystawić skierowanie na zapas albo drugi raz. Placówka mogła też przyjąć pacjenta i nie pobrać skierowania w P1. Dlatego piszemy, że te skierowania nie mają w systemie śladu przyjęcia, a nie, że nikt ich nie przyjął. Z drugiej strony placówki często nie zamykają skierowań: status „u realizatora” ma nadal 29% skierowań do poradni z 2024 r., a z 2021 r. ok. 22%. Dlatego na wykresie „przyjęte” to suma statusów „zrealizowane” i „u realizatora”.

2. Na jedną pierwszą wizytę u specjalisty przypada 2,8 e‑skierowania

Czy 40% to pacjenci, którzy nie dotarli do lekarza, czy luka w zapisach? Sprawdzamy to drugim źródłem. NFZ publikuje dla każdego świadczeniodawcy w 22 dziedzinach liczbę świadczeń pierwszorazowych, czyli wizyt pacjentów, którzy przez dwa lata nie byli u specjalisty tej dziedziny (komunikat NFZ z plikami). W 13 dziedzinach, które da się dopasować do kodów poradni w raporcie CeZ, lekarze wystawili w 2024 r. 17,8 mln refundowanych e-skierowań, a poradnie udzieliły 6,4 mln pierwszych wizyt. To 2,8 skierowania na jedną pierwszą wizytę. Nawet skierowań, które placówka przyjęła, jest więcej niż pierwszych wizyt: 10,0 mln, czyli 1,6 na wizytę.

Pułapka. Iloraz zawyża nadwyżkę. Pacjent, który wraca do tej samej dziedziny z nowym skierowaniem po przerwie krótszej niż dwa lata, nie liczy się jako pierwsza wizyta. Skierowania z końca 2024 r. realizują się w następnym roku, a pierwsze wizyty z początku roku mają skierowania z roku poprzedniego. Jak duża jest ta poprawka, z publicznych danych nie wiemy. W kardiologii NFZ nie liczy jako pierwszych wizyt kwalifikacji do programu pilotażowego, więc iloraz jest tam dodatkowo zawyżony. Wniosek jest więc ostrożny: wiele e-skierowań do specjalisty nie kończy się pierwszą wizytą na NFZ. Ile z nich było niepotrzebnych, a ile pacjenci wykorzystali prywatnie albo porzucili, nie da się ustalić.

3. Jak pacjenci trafiają do szpitala i dokąd z niego wychodzą

Co widać. W 2025 r. NFZ rozliczył 7,14 mln hospitalizacji JGP. Według naszego szacunku 4,09 mln zaczęło się planowo, ze skierowaniem albo kartą diagnostyki i leczenia onkologicznego (DiLO), 2,03 mln nagle przez SOR lub izbę przyjęć, a 0,80 mln po przywiezieniu przez karetkę. Szacunek dla trybu planowego różni się o 1,8% od liczby z raportu NFZ (4,17 mln). Przy wypisie 4,61 mln hospitalizacji (65%) ma kod „skierowanie do dalszego leczenia w lecznictwie ambulatoryjnym”, a 2,05 mln (29%) „zakończenie procesu terapeutycznego lub diagnostycznego”. Ten kod to adnotacja w rozliczeniu NFZ, nie e-skierowanie. Ok. 190 tys. hospitalizacji zakończyło się zgonem (szacunek; GUS za 2024 r.: 191,6 tys. zgonów w szpitalach ogólnych).

Dokąd po wypisie, nie wiemy. Kod wypisu nie mówi, czy dalej leczy lekarz POZ, czy poradnia specjalistyczna. Wiemy tylko, że poradnie udzieliły w 2025 r. 957 tys. porad pohospitalizacyjnych, które NFZ rozlicza osobnym produktem (raporty NFZ o AOS). To liczba porad, nie pacjentów, więc nie dzielimy jej przez wypisy. Poza tymi poradami opiekę po wypisie przejmuje POZ albo poradnia na zwykłe skierowanie, w nieznanych proporcjach.

Pułapka. Do szpitali trafiło 10,4 mln e-skierowań z 2024 r., a placówki przyjęły 6,4 mln. To więcej niż 4,09 mln planowych przyjęć JGP, ale e-skierowania do szpitala obejmują też oddziały i świadczenia rozliczane poza JGP, np. psychiatrię i chemioterapię. Tych liczb nie odejmujemy od siebie.

4. Strumienie, których nikt nie liczy

Najważniejsze pytania o przepływ pacjentów nie mają publicznej odpowiedzi. Kliknij strumień, żeby zobaczyć, co wiemy i skąd. Ciągła linia oznacza liczbę, przerywana brak danych.

Lekarz POZ → specjalista, badanie, szpital. System P1 zapisuje, kto wystawił każde skierowanie. Raport CeZ dzieli jednak wystawców tylko na „podmiot leczniczy” i „praktykę zawodową”. Nie wiemy więc, ile porad POZ kończy się skierowaniem. Znamy górną granicę: gdyby wszystkie skierowania do poradni z 2024 r. wystawił lekarz POZ, przypadałoby ok. 27 skierowań na 100 porad lekarza POZ na NFZ (127,3 mln porad), a licząc wszystkie e-skierowania ok. 55. Prawdziwe liczby są niższe, bo skierowania wystawiają też specjaliści i lekarze szpitali. Tak samo nie wiemy, ile skierowań do szpitala wystawiają specjaliści w poradniach.

Specjalista → POZ. Poradnia ma przekazać lekarzowi kierującemu informację o rozpoznaniu i dalszym leczeniu. NIK w kontroli poradni dla dzieci stwierdziła, że „lekarze udzielający świadczeń AOS nie zawsze sporządzali informację dla lekarza kierującego pacjenta na leczenie w poradni specjalistycznej albo nie zawsze dokumentowali jej przekazanie” (raport NIK, s. 36). Ilu pacjentów poradnie kończą leczyć i odsyłają do POZ, NFZ nie publikuje.

Specjalista w przychodni POZ. Opieka koordynowana pozwala lekarzowi POZ prowadzić pacjentów z nadciśnieniem, niewydolnością serca, chorobą wieńcową, migotaniem przedsionków, cukrzycą, chorobami tarczycy, astmą, POChP i przewlekłą chorobą nerek, z konsultacją specjalisty w przychodni, bez skierowania do poradni. Niewydolność serca to choroba, w której Polska ma najwyższy wskaźnik hospitalizacji wśród 20 krajów UE z danymi (OECD, 2023; hospitalizacje do uniknięcia). W 2025 r. z opieki koordynowanej skorzystało 1,82 mln osób, ok. 5% z 34,8 mln pacjentów zapisanych do lekarza POZ (stan na 28.07.2026). W latach 2022–2025 razem 2,31 mln osób, według MZ 7% (odpowiedź MZ na interpelację nr 18657, dane NFZ). W 2024 r. specjaliści udzielili w niej 310 tys. konsultacji (świadczeń, nie osób), w tym 12 774 bez pacjenta, czyli konsultacji lekarza POZ ze specjalistą. Lekarze POZ udzielili 1,16 mln porad kompleksowych (NFZ, dane.gov.pl). Dla porównania: do poradni kardiologicznych, diabetologicznych, endokrynologicznych, chorób płuc i nefrologicznych lekarze wystawili w 2024 r. 4,6 mln refundowanych e-skierowań.

Seria „Piramida świadczeń” · Analiza 9 z 13