Artykuły i analizy · Polityka zdrowotna
Zespół PSOZ · opublikowano · 14 min czytania · analiza danych NFZ, GUS i harmonogramów lekarzy
Na NFZ opieka ma kształt piramidy. W 2025 r. lekarze POZ sprawozdali 124,0 mln porad, a razem z poradami na receptę i kwalifikacjami do szczepień ok. 163 mln. NFZ zapłacił za 87,6 mln porad i badań w poradniach specjalistycznych (AOS) i 7,14 mln hospitalizacji. Prywatnie piramida jest najszersza w środku: według naszego szacunku za 2024 r. kupiliśmy ok. 40 mln porad u specjalistów i od 3 do 32 mln u lekarza POZ. Wśród kolejek, które NFZ mierzy, najwięcej wpisów jest do AOS: 4,40 mln w sierpniu 2026 r. Ile porad zmieściłby system, zależy od założeń, które pokazujemy wprost.
Cztery piramidy, każda od dołu: POZ, AOS, szpital. Kliknij poziom, a pod piramidą zobaczysz liczbę, rok, źródło i typ liczby: pomiar, wyliczenie albo szacunek. Niepewność rysujemy zawsze tak samo: cienką linią z kreskami pod paskiem (widełki). Lata różnią się między piramidami, więc rok stoi przy każdym poziomie. Od sekcji 5 rozbieramy piramidy: ile terminów przepada, kogo przyjmuje specjalista, ile trzeba by robić więcej, żeby zdjąć kolejkę, na co wydajemy prywatnie i jak to wszystko zmieniło się w dziesięć lat.
1. NFZ 2. Prywatnie 3. Kolejki 4. Sloty 5. Przepadające terminy 6. Nowi pacjenci i kontrole 7. Ile, żeby zdjąć kolejkę 8. Na co wydajemy prywatnie 9. Dziesięć lat Analizy szczegółoweSzerokość poziomu odpowiada liczbie. Skala wspólna dla piramid 1 i 2, więc szerokości można porównać.
Porady lekarza POZ wg sprawozdania NFZ (bez porad receptowych i szczepiennych)
124,0 mln porad · 2025
wyliczenie pewność średnia · widełki do 165,7 mln (2024)
Widełki sięgają 165,7 mln: to wszystkie porady lekarskie POZ wg raportów CeZ za 2024 r., razem z 34,2 mln porad receptowych (Z76) i 4,5 mln kwalifikacji do szczepień. Bez nich CeZ daje 126,9 mln, a sprawozdanie NFZ za 2024 r. 127,3 mln.
Porady lekarza POZ sprawozdane do NFZ: porada ambulatoryjna (122 849 780) i domowa (1 135 236). Bez porad, w których głównym rozpoznaniem jest wydanie recepty (Z76), i bez kwalifikacji do szczepień (Z23–Z27). Sprawozdanie nie definiuje porady; to nasz wniosek z porównania z raportami CeZ.
Źródło: NFZ, Roczne sprawozdanie z działalności NFZ za 2025 r. (druk sejmowy nr 3025), Tabela nr II.13, s. 52
Metoda: Suma dwóch wierszy Tabeli II.13: 122 849 780 + 1 135 236.
Cytat: „Porada domowa 1 142 878 1 126 693 1 135 236 / Porada ambulatoryjna 122 696 529 126 218 215 122 849 780”
Uwagi: Spadek porad ambulatoryjnych 2024→2025 o 3,4 mln przy stabilnej liczbie z CeZ (4,73 porady na pacjenta z listy aktywnej × 34,4 mln ≈ 163 mln).
Wszystkie porady lekarskie POZ wg CeZ (2024)
165,7 mln porad · 2024
wyliczenie pewność średnia
Porady lekarskie w POZ sprawozdane do NFZ (wszystkie formy, w tym teleporady), wg miesięcznych raportów CeZ/NFZ.
Źródło: CeZ/NFZ, Zdrowe Dane — Podstawowa opieka zdrowotna, archiwum „Rok_2024” (12 raportów miesięcznych)
Metoda: Suma kolumny „Liczba porad” (miesiąc bieżący) z Tabeli 2 w 12 miesięcznych raportach POZ za 2024 r.; 396 komórek „< 5” pominięto (najwyżej ok. 1,6 tys. porad). Kontrola: grudzień w Tabeli 1 = 13 665 742, w Tabeli 2 = 13 666 127.
Cytat: „Zestawienia zostały przygotowane na podstawie danych o poradach lekarskich w Podstawowej Opiece Zdrowotnej, które odbyły się w grudniu 2024.”
Uwagi: Miesiące: I 15,48 mln; II 14,58; III 14,13; IV 14,37; V 12,91; VI 12,46; VII 13,20; VIII 12,22; IX 13,69; X 15,55; XI 13,40; XII 13,67. Raport nie podaje, czy liczy NiŚOZ. To o 38 mln więcej niż Tabela II.14 sprawozdania NFZ.
CeZ 2024 bez porad receptowych (Z76) i szczepiennych (Z23–Z27)
126,9 mln porad · 2024
wyliczenie pewność średnia
Porady lekarskie POZ wg CeZ minus porady z rozpoznaniem Z76 i Z23–Z27. Wynik różni się od sprawozdania NFZ za 2024 r. o 0,3%.
Źródło: CeZ/NFZ, Zdrowe Dane — Podstawowa opieka zdrowotna, archiwum „Rok_2024” (12 raportów miesięcznych)
Metoda: 165 651 169 − 34 195 782 (Z76) − 4 525 461 (Z23–Z27) = 126 929 926. Suma rozdziałów Tabeli 1 z 12 raportów CeZ za 2024 r. Ten sam rachunek za 2023 r.: 124 0 mln wobec 123 8 mln w sprawozdaniu NFZ.
Cytat: „Zestawienia zostały przygotowane na podstawie danych o poradach lekarskich w Podstawowej Opiece Zdrowotnej, które odbyły się w grudniu 2024.”
Uwagi: Sprawozdanie NFZ nie podaje definicji porady, więc to wniosek z liczb, nie z dokumentu.
Wszystkie porady lekarskie POZ wg CeZ (2025, ze wskaźnika)
162,7 mln porad · 2025
wyliczenie pewność średnia
Wszystkie porady lekarskie POZ, razem z poradami receptowymi i szczepiennymi. CeZ za 2025 r. podaje tylko wskaźnik na pacjenta.
Źródło: CeZ/NFZ, Zdrowe Dane — Podstawowa opieka zdrowotna, 2025
Metoda: 4,73 porady lekarza POZ na pacjenta z listy aktywnej × 34,4 mln osób na listach.
Sprawozdanie NFZ za 2024 r.
127,3 mln porad · 2024
wyliczenie pewność średnia
Porady lekarza POZ finansowane przez NFZ: porada ambulatoryjna (126 218 215) + porada domowa (1 126 693). Bez pielęgniarek, położnych, NiŚOZ, bilansów, patronaży.
Źródło: NFZ, Roczne sprawozdanie z działalności NFZ za 2024 r. (druk sejmowy nr 1659), Tabela nr II.14, s. 54
Metoda: Suma dwóch wierszy Tabeli II.14: 126 218 215 + 1 126 693.
Cytat: „Porada domowa 1 101 055 1 142 878 1 126 693 / Porada ambulatoryjna 119 228 310 122 696 529 126 218 215”
Uwagi: Nie wiadomo, czy „porada ambulatoryjna” obejmuje teleporady. CeZ z danych NFZ liczy 165,7 mln porad lekarskich POZ w 2024 r. (patrz niżej) — różnica ok. 38 mln jest niewyjaśniona. Traktuj 127 mln jako dolną granicę.
Co widać. Na jedną hospitalizację przypada 17,4 porady lekarza POZ według sprawozdania NFZ albo 22,8 według wszystkich porad z CeZ. W AOS przypada 12,3 porady lub badania, a bez badań kosztochłonnych 11,5 porady. Połowa hospitalizacji (51,0%) to pobyty, które NFZ nazywa zabiegowymi.
Skąd dwie liczby porad POZ. Sprawozdanie NFZ za 2024 r. podaje 127,3 mln porad lekarza POZ, a raporty miesięczne Centrum e-Zdrowia (CeZ) z danych tego samego NFZ 165,7 mln. Raporty CeZ dzielą porady według rozpoznania. Gdy odejmiemy 34,2 mln porad z rozpoznaniem Z76 (głównie wydanie powtórnej recepty) i 4,53 mln kwalifikacji do szczepień, zostaje 126,9 mln, o 0,3% mniej niż w sprawozdaniu. Za 2023 r. ten sam rachunek daje różnicę 0,1%. Sprawozdanie nie definiuje porady, więc to nasz wniosek z liczb, ale w dwóch latach zgadza się prawie co do porady. Obie liczby są zatem prawdziwe i liczą co innego. Na wykresie główną liczbą jest sprawozdanie NFZ za 2025 r., a widełki sięgają pełnej liczby CeZ za 2024 r.
Pułapki. NFZ płaci lekarzom POZ stawkę za osobę z listy, a nie za poradę, więc liczba porad POZ pochodzi ze sprawozdań, nie z rachunków. W streszczeniu sprawozdania NFZ stoi 199,7 mln „porad” w POZ za 2025 r. To wszystkie świadczenia POZ: lekarz, pielęgniarka, położna, medycyna szkolna, nocna i świąteczna opieka, transport. Tak samo 18,5 mln „świadczeń” w leczeniu szpitalnym (2024) to nie hospitalizacje, bo liczą też SOR, chemioterapię i programy lekowe. Porady AOS w danych NFZ obejmują 5,69 mln badań w pracowniach rezonansu, tomografii i endoskopii; na wykresie to ciemniejsza część paska. Hospitalizacja „zabiegowa” to pobyt, w którym był zabieg, np. zaćma z pobytem krótszym niż dzień, a nie liczba operacji.
Szerokość poziomu odpowiada liczbie. Skala wspólna dla piramid 1 i 2, więc szerokości można porównać. Prywatne liczby to szacunek za 2024 r., liczby NFZ to wyliczenia z danych NFZ za 2025 r.
Prywatne porady lekarza POZ (rodzinnego, internisty, pediatry)
11 mln porad · 2024
szacunek pewność niska · widełki 3 mln – 32 mln
Jednej liczby nie umiemy podać: dwie metody różnią się kilkukrotnie. Ufamy widełkom 3–32 mln; 11 mln to tylko punkt orientacyjny.
Prywatne (poza NFZ) porady u lekarza POZ: internista, lekarz rodzinny, pediatra; płatne z kieszeni, w abonamencie lub z polisy. Bez stomatologii. Z teleporadami.
Źródło: GUS, Ochrona zdrowia w gospodarstwach domowych w 2023 r. + OECD SHA (NRZ) 2024, s. 47
Metoda: Dwie metody. (A) Ankieta GUS: udział wizyt prywatnych 2,5–5,2% (2023) × porady lekarza POZ na NFZ w 2024 r. (127,3–165,7 mln) → 3,3–9,1 mln (środek 5,9 mln). (B) Pieniądze / cena: NRZ 2024 → 15,9–31,6 mln (środek 22,2 mln). Wartość główna: średnia geometryczna środków A i B, zaokrąglona do 1 mln.
Cytat: „Udział osób korzystających z porad w POZ w 2023 r. poza powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym wynosił 5,2% ogółu korzystających”
Uwagi: Pierwsza wersja metody A brała za bazę 186,95 mln porad GUS (z NiŚOZ i z poradami prywatnymi w przychodniach z kontraktem). Wzór s/(1−s) wymaga bazy NFZ, więc podstawiamy liczbę porad NFZ. Wartość główna spada z 12 do 11 mln, dolna granica z 5 do 3 mln. Metoda B ma znane odchylenie w górę: dzieli wszystkie wydatki na abonamenty i polisy między porady POZ i AOS, a w abonamentach pracowniczych dużą część wizyt stanowi medycyna pracy; z kieszeni płacimy też za zaświadczenia. Kontrola (nie pomiar): GUS liczy 187,0 mln porad POZ, CeZ 165,7 mln; po odjęciu nocnej i świątecznej opieki (ok. 6,8 mln) zostaje ok. 14–15 mln porad prywatnych w samych przychodniach z kontraktem NFZ. Metoda A prawdopodobnie zaniża: pacjent abonamentu u internisty w sieci prywatnej może zgłosić to w ankiecie jako wizytę u specjalisty, a ankiety zaniżają liczbę wizyt. Metoda B zależy od dwóch założeń bez źródła (koszt wizyty w DZZ i udział lekarza POZ w DZZ). Rok ankiety 2023, rok bazy 2024.
Metoda A: ankieta GUS × porady NFZ
5,87 mln porad · 2024
wyliczenie pewność niska · widełki 3,27 mln – 9,09 mln
Prywatne porady POZ — metoda ankietowa.
Źródło: GUS OZwGD 2023 (s. 47) + GUS ZiOZ 2024 tabl. 55, s. 47
Metoda: Udział wizyt prywatnych s: 2,5% / 3,85% / 5,2% (ankieta GUS 2023). Porady prywatne = baza × s/(1−s). Baza: porady lekarza POZ na NFZ w 2024 r., od 127 344 908 (sprawozdanie NFZ) do 165 655 894 (CeZ); środek 146,5 mln.
Cytat: „W 2023 r. 97,5% korzystających z porad lekarskich w podstawowej opiece zdrowotnej (w 4 kwartale tego roku) zrealizowała je w ramach NFZ.”
Uwagi: Przed korektą (baza GUS 186,95 mln): 4,8–10,3 mln, środek 7,5 mln.
Metoda B: pieniądze / cena
22,2 mln porad · 2024
szacunek pewność niska · widełki 15,9 mln – 31,6 mln
Prywatne porady u lekarza POZ — metoda pieniądze/cena.
Źródło: OECD SHA (Narodowy Rachunek Zdrowia GUS) 2024
Metoda: Z kieszeni: 892,1 mln zł / 150–200 zł = 4.5–5.9 mln (środek 5.1 mln). DZZ: 8 558,7 mln zł × 40–60% / 200–300 zł = 11.4–25.7 mln (środek 17.1 mln).
Cytat: „POL 2024 HF3 HC131 HBOUT 892.087; HF21 HC131 HBOUT 8558.656 (mln zł, ceny bieżące)”
Uwagi: NRZ księguje całe HF.2.1 ambulatoryjne jako HC.1.3.1 (ogólna opieka ambulatoryjna), więc podział na POZ i specjalistów jest założeniem. Koszt płatnika na wizytę w DZZ zawiera diagnostykę z pakietu.
Co widać. Piramida prywatna jest najszersza w środku. Według naszego szacunku prywatnych porad u specjalistów było ok. 40 mln (widełki 30–56 mln), czyli mniej więcej połowa porad, które w AOS opłaca NFZ (50% liczby z 2024 r., bez badań kosztochłonnych). Prywatnych porad u lekarza POZ było od 3 do 32 mln. Jednej liczby tu nie umiemy podać, a 11 mln na wykresie to tylko punkt orientacyjny. Nawet górna granica dla POZ jest niższa niż środek szacunku dla AOS. Prywatnych hospitalizacji było ok. 210 tys., czyli 2,9% wszystkich, jeśli doliczyć je do 7,03 mln hospitalizacji na NFZ z 2024 r.
Czego nie wiemy. Nikt w Polsce nie liczy prywatnych wizyt. Szacujemy je z ankiety GUS o tym, kto leczył się poza NFZ, z wydatków w Narodowym Rachunku Zdrowia podzielonych przez ceny wizyt i z reszty w statystyce GUS. W AOS te drogi dają 30–56 mln, więc rząd wielkości jest prawdopodobny. W POZ wyniki różnią się kilkukrotnie, a metoda pieniężna zawyża wynik, bo abonamenty pracownicze obejmują też medycynę pracy. Liczby prywatnych zabiegów jednodniowych nie zna nikt.
Pułapki. „Prywatnie” to trzy kanały: płatność z kieszeni, abonament pracowniczy i polisa. Prywatny szpital nie znaczy prywatnej hospitalizacji: większość pobytów w szpitalach niepublicznych opłaca NFZ, a my liczymy płatnika. Dla porównania: Medicover podał 10,3 mln wizyt w Polsce w 2024 r. (raport roczny), a LUX MED 13,6 mln usług w placówkach własnych w 2024 r. (raport za 2025 r.). Obie liczby obejmują też stomatologię i część wizyt na NFZ.
Szerokość poziomu odpowiada liczbie. Skala osobna dla tej piramidy: szerokości nie porównuj z inną piramidą.
Wpisy: porady i badania razem
4,40 mln wpisów · stan za 08.2026
wyliczenie pewność wysoka
Suma wpisów na listach oczekujących do poradni AOS (3 166 471) i na badania finansowane w AOS: MR, TK, PET, endoskopię (1 237 459). Przypadki stabilne i pilne, stan za sierpień 2026 r.
Źródło: NFZ, API „Terminy leczenia”, pobrane 24.09.2026 r., sprawozdania za sierpień 2026 r.
Metoda: 3 166 471 + 1 237 459. Suma pola „Liczba oczekujących" po wszystkich listach (świadczeniodawca × komórka × świadczenie × kategoria) w 16 województwach. Stabilne 2 490 303, pilne 676 168. Klasy po nazwie świadczenia: AOS_PORADNIE = „PORADNIA …” i „ŚWIADCZENIA Z ZAKRESU …” bez stomatologii, rehabilitacji, psychiatrii/uzależnień; AOS_DIAGNOSTYKA = MR, TK, PET, kolonoskopia, gastroskopia, badania genetyczne i medycyny nuklearnej; SZPITAL = „ODDZIAŁ …” i nazwane zabiegi (endoprotezy, zaćma, operacje, artroskopie, koronarografia…), bez oddziałów psychiatrycznych, rehabilitacji stacjonarnej i ZOL.
Uwagi: Bez kardiologii: od 1.01.2026 r. pierwsza wizyta u kardiologa idzie przez centralną e-rejestrację, której liczby oczekujących NFZ nie publikuje. Wpisy to nie osoby: jedna osoba może stać w kilku kolejkach.
w tym porady w poradniach
3,17 mln wpisów · stan za 08.2026
wyliczenie pewność wysoka
Wpisy na listach oczekujących w poradniach specjalistycznych AOS (porady), bez stomatologii, rehabilitacji, psychiatrii i uzależnień, bez badań diagnostycznych; przypadki stabilne + pilne, stan za 2026-08.
Źródło: NFZ, API „Terminy leczenia”, pobrane 24.09.2026 r., sprawozdania za sierpień 2026 r.
Metoda: Suma pola „Liczba oczekujących" po wszystkich listach (świadczeniodawca × komórka × świadczenie × kategoria) w 16 województwach. Stabilne 2 490 303, pilne 676 168. Klasy po nazwie świadczenia: AOS_PORADNIE = „PORADNIA …” i „ŚWIADCZENIA Z ZAKRESU …” bez stomatologii, rehabilitacji, psychiatrii/uzależnień; AOS_DIAGNOSTYKA = MR, TK, PET, kolonoskopia, gastroskopia, badania genetyczne i medycyny nuklearnej; SZPITAL = „ODDZIAŁ …” i nazwane zabiegi (endoprotezy, zaćma, operacje, artroskopie, koronarografia…), bez oddziałów psychiatrycznych, rehabilitacji stacjonarnej i ZOL.
Uwagi: Bez kardiologii (CeR od 1.01.2026; w ITL brak świadczenia „ŚWIADCZENIA Z ZAKRESU KARDIOLOGII"). Rok wcześniej bez kardiologii: 3 118 162, więc zmiana r/r +1,5 %. To wpisy (przypadki), nie osoby: jedna osoba może stać w kilku kolejkach.
Badania (MR, TK, PET, endoskopia)
1,24 mln wpisów · stan za 08.2026
wyliczenie pewność wysoka
Wpisy na listach oczekujących na badania diagnostyczne finansowane w AOS: MR, TK, PET, kolonoskopia, gastroskopia, badania genetyczne, medycyna nuklearna; przypadki stabilne + pilne, stan za 2026-08.
Źródło: NFZ, API „Terminy leczenia”, pobrane 24.09.2026 r., sprawozdania za sierpień 2026 r.
Metoda: Suma pola „Liczba oczekujących" po wszystkich listach (świadczeniodawca × komórka × świadczenie × kategoria) w 16 województwach. Stabilne 903 144, pilne 334 315. Klasy po nazwie świadczenia: AOS_PORADNIE = „PORADNIA …” i „ŚWIADCZENIA Z ZAKRESU …” bez stomatologii, rehabilitacji, psychiatrii/uzależnień; AOS_DIAGNOSTYKA = MR, TK, PET, kolonoskopia, gastroskopia, badania genetyczne i medycyny nuklearnej; SZPITAL = „ODDZIAŁ …” i nazwane zabiegi (endoprotezy, zaćma, operacje, artroskopie, koronarografia…), bez oddziałów psychiatrycznych, rehabilitacji stacjonarnej i ZOL.
Uwagi: To wpisy (przypadki), nie osoby: jedna osoba może stać w kilku kolejkach.
Co widać. W sierpniu 2026 r. listy oczekujących do poradni specjalistycznych miały 3,17 mln wpisów, listy na badania (rezonans, tomografia, endoskopia) 1,24 mln, a listy do szpitala 1,26 mln. W ciągu roku kolejki na badania urosły o 28,0%, do szpitala o 5,6%, a do poradni o 1,5%. Porównanie łączy dwa źródła NFZ, które różnią się o ok. 1,3%, więc wzrost kolejek na badania jest pewny, do szpitala prawdopodobny, a wzrost do poradni mieści się prawie w tej różnicy.
POZ: brak danych. Ustawa każe prowadzić listy oczekujących w szpitalach i w AOS, ale nie w POZ (art. 20 ust. 1 ustawy o świadczeniach). Porada w POZ ma być w terminie uzgodnionym z pacjentem, a gdy wymaga tego stan zdrowia, w dniu zgłoszenia. Liczby osób czekających na lekarza POZ nikt więc nie zbiera. Najbliżej jest ankieta internetowa z 2025 r., którą zleciła prywatna sieć przychodni: 44% pacjentów deklaruje, że zwykle umawia wizytę na ten sam albo następny dzień, a 20% czeka 4 dni robocze lub dłużej.
Pułapki. Wpis to nie osoba. Jedna osoba może czekać do okulisty, ortopedy i na rezonans naraz, czyli mieć trzy wpisy. NFZ zna PESEL-e, ale nie publikuje liczby osób. Na listach są też osoby zmarłe: NFZ od 1.09.2026 r. zmienia sprawozdania, żeby je usunąć, ale nie podaje skali (omówienie zarządzenia Prezesa NFZ). Kardiologii nie ma w liczbach, bo od 2026 r. pierwsza wizyta u kardiologa idzie przez centralną e-rejestrację, której kolejki NFZ nie publikuje.
Inna miara dotyczy osób: według Eurostatu w 2025 r. 2,2% Polaków w wieku 16+ nie zbadało się albo nie leczyło mimo potrzeby, bo przeszkodą była kolejka (UE: 1,2%; EU-SILC). To ok. 680 tys. osób, na wszystkich poziomach razem.
Nikt nie publikuje „wolnych miejsc”. Slotem nazywamy jedną poradę albo jedną hospitalizację, którą system zmieściłby w roku przy zgłoszonych zasobach (godziny lekarzy, łóżka) i jawnie przyjętej normie (minuty na poradę, obłożenie łóżek). Każda liczba slotów to wyliczenie z założeń. Przerywany obrys pokazuje sloty, wypełnienie to świadczenia udzielone naprawdę. Procentów między poziomami nie porównuj: dla POZ i szpitala liczymy je różnymi metodami, a dla AOS wcale.
Szerokość poziomu odpowiada liczbie. Skala wspólna dla trzech poziomów i stała przy zmianie minut.
Sloty POZ z grafików lekarzy (15 min na poradę)
263,4 mln slotów · 2026
wyliczenie pewność średnia · widełki 236,1 mln – 272,8 mln
Widełki: 45–52 tygodnie pracy w roku przy 15 min na poradę. Sloty zależą jeszcze bardziej od długości porady: przełącz minuty nad piramidą.
Maksymalna liczba porad lekarskich POZ w umowach NFZ, którą mieszczą harmonogramy lekarzy (bez nocnej i świątecznej opieki, bez pielęgniarek i położnych), przy 15 min na poradę i 50,2 tygodnia pracy.
Metoda: sloty = 1 311 762,6 godz./tydz. × tygodnie × 60 / minuty na poradę. Wariant środkowy: 50,2 tyg. (251 dni roboczych 2026 / 5) i 15 min. Siatka: 10/15/20 min × 45/50,2/52 tyg. = 177–409 mln; przy 15–20 min i 50,2–52 tyg.: 198–273 mln. Założenie: cały czas z harmonogramu idzie na porady.
Cytat: „Tabela 3, „Łączna tygodniowa liczba minut pracy lekarzy POZ”: suma 78 705 755 min tygodniowo (9 212 miejsc udzielania świadczeń)”
Uwagi: Pomiar wejściowy (godziny) jest twardy, ale deklaratywny: harmonogram to grafik zgłoszony do NFZ, NFZ nie weryfikuje go cyklicznie (pismo NFZ z 28.07.2026: „weryfikacja nie ma charakteru cyklicznego”). Lekarz bywa w kilku miejscach; jeśli grafiki się nakładają, godziny są zawyżone. Harmonogram obejmuje też wizyty domowe, recepty, bilanse, dokumentację. Stan: lipiec 2026, porównanie z poradami GUS 2025 (187,0 mln) daje wykorzystanie 71% w wariancie środkowym; 95% przy 20 min. Polska nie ma normy czasu porady; zmierzona średnia to 10,3 min (2009).
Wykonanie: wszystkie porady lekarza POZ (CeZ, 2025, ze wskaźnika)
162,7 mln porad · 2025
wyliczenie pewność średnia
Wszystkie porady lekarskie POZ, razem z poradami receptowymi i kwalifikacjami do szczepień. Harmonogram lekarza obejmuje też te porady, więc porównujemy go z pełną liczbą.
Źródło: CeZ/NFZ, Zdrowe Dane — Podstawowa opieka zdrowotna, 2025
Metoda: 4,73 porady lekarza POZ na pacjenta z listy aktywnej × 34,4 mln osób na listach (CeZ, 2025).
Wariant: bez porad receptowych i szczepiennych (sprawozdanie NFZ, 2025)
124,0 mln porad · 2025
wyliczenie pewność średnia
Porady lekarza POZ finansowane przez NFZ: porada ambulatoryjna (122 849 780) + porada domowa (1 135 236).
Źródło: NFZ, Roczne sprawozdanie z działalności NFZ za 2025 r. (druk sejmowy nr 3025), Tabela nr II.13, s. 52
Metoda: Suma dwóch wierszy Tabeli II.13: 122 849 780 + 1 135 236.
Cytat: „Porada domowa 1 142 878 1 126 693 1 135 236 / Porada ambulatoryjna 122 696 529 126 218 215 122 849 780”
Uwagi: Spadek porad ambulatoryjnych 2024→2025 o 3,4 mln przy stabilnej liczbie z CeZ (4,73 porady na pacjenta z listy aktywnej × 34,4 mln ≈ 163 mln).
POZ. Lekarze POZ w umowach z NFZ zgłosili w harmonogramach 1 311 763 godzin pracy tygodniowo (pismo NFZ z 19.08.2026 r., analiza grafików). Przy 15 minutach na poradę to 263,4 mln slotów rocznie. Grafik obejmuje wszystkie porady, także receptowe i kwalifikacje do szczepień, więc porównujemy go z pełną liczbą porad z CeZ: ok. 162,7 mln w 2025 r. Wychodzi 62%, a przy 20 minutach 82%. Gdy liczymy tylko porady ze sprawozdania NFZ (124,0 mln), wychodzi 47% (przy 20 minutach 63%). Na jedną poradę przypada 24,3 min zgłoszonego czasu lekarza (wobec sprawozdania NFZ 31,9 min). Normy długości porady w Polsce nie ma. Zmierzona średnia to 10,3 min, ale z 2009 r. (BMJ Open 2017). Grafik obejmuje też dokumentację i wizyty domowe, a NFZ nie sprawdza go regularnie, więc zapas w grafiku nie dowodzi wolnych terminów.
AOS. Godzin pracy poradni specjalistycznych NFZ nie publikuje, więc slotów AOS nie liczymy. Na wykresie pokazujemy tylko wykonanie: 87,6 mln porad i badań w 2025 r. Sprawdzamy jedynie, ile godzin tygodniowo musiałby pracować każdy lekarz zgłoszony do umów AOS, żeby zmieścić tę liczbę: ok. 14 godzin przy 15 minutach na poradę i 50 tygodniach pracy w roku (wyliczenie, 2025). Przy 45 tygodniach wychodzi ok. 16 godzin; tę wartość pokazuje panel pod piramidą. Plan umów AOS na 2026 r. (56,4 mln porad po średniej cenie) nie jest limitem: limity w AOS zniesiono w lipcu 2021 r., a plan to 64% tego, co NFZ zapłacił w 2025 r.
Szpital. Tu liczymy cały system, nie tylko NFZ, bo GUS nie dzieli łóżek według płatnika. Szpitale ogólne miały w 2024 r. średnio 160 758 łóżek zajętych w 68,6%. Przy obłożeniu 85%, powyżej którego rośnie ryzyko braku łóżek (Bagust i in., BMJ 1999), zmieściłyby 9,38 mln hospitalizacji, ok. 1,8 mln więcej niż 7,57 mln leczonych według GUS. Procent przy szpitalu (81%) to obłożenie 68,6% podzielone przez próg 85%: sloty i leczonych liczymy z tych samych łóżek i tej samej długości pobytu, więc nie jest to osobny pomiar. Liczby NFZ (7,03 mln hospitalizacji JGP w 2024 r.) nie porównujemy, bo liczy pobyty jednodniowe inaczej niż GUS i pomija pobyty prywatne. Najwięcej wolnych łóżek mają oddziały zabiegowe: ortopedia ma 63,9% obłożenia, chirurgia 66,4%, a choroby wewnętrzne 76,3%. To ortopedia ma najdłuższe kolejki szpitalne, np. na endoprotezę. Skoro łóżka tam stoją wolne, kolejkę ogranicza prawdopodobnie coś innego: sale operacyjne, zespoły albo wycena. Tych zasobów nie liczymy.
Szerokość poziomu odpowiada liczbie. Skala osobna dla tej piramidy, zawsze w liczbach bezwzględnych.
Nieodwołane terminy w AOS, wszystkie porady NFZ (szacunek)
8,78 mln terminów · 2025
szacunek pewność niska · widełki 3,81 mln – 9,73 mln
Widełki: odsetek przepadających terminów od 4,17% (Anglia) do 10% (MZ). Środek: 9,11% z pomiaru pierwszych wizyt w 12 dziedzinach.
Szacunek terminów AOS NFZ, które przepadły, bo pacjent nie przyszedł i nie odwołał — dla wszystkich porad AOS, także kontrolnych.
Metoda: Stracone terminy = porady × r/(1−r). Porady AOS NFZ 2025: 87 614 922 (dane.gov.pl, zbiór 3185). r = 9,11% (kod8/(kod1+kod8), 12 dziedzin AOS, 2025) → 8,78 mln. Dół r = 4,17% (GP Anglia) → 3,81 mln; góra r = 10% (MZ) → 9,73 mln.
Cytat: „Można założyć, że w odniesieniu do innych świadczeń procent świadczeń, które nie zostały udzielone z powodu braku stawiennictwa jest na zbliżonym poziomie ok. 10% (wiceminister Konieczny, mp.pl 14.05.2024)”
Uwagi: Założenie, że kontrole mają taki odsetek jak pierwsze wizyty z kolejki, jest niesprawdzone. Długi czas oczekiwania podnosi odsetek (Dantas 2018), więc dla kontroli może być niższy. Poradnie przepisują grafik z nadmiarem (MZ: planują przyjęcia z uwzględnieniem niestawiennictwa), więc czas lekarza traci się rzadziej niż termin.
w tym zmierzone: pierwsze wizyty z kolejki, 12 dziedzin (AP-KOLCE)
1,90 mln terminów · 2025
pomiar pewność wysoka
Skreślenia z listy oczekujących z kodem 8 (pacjent wpisany w harmonogram nie zgłosił się w ustalonym terminie), 12 dziedzin AOS prowadzonych w AP-KOLCE: onkologia, ortopedia, kardiologia, endokrynologia, neurologia, urologia, nefrologia, okulistyka, choroby płuc, laryngologia, diabetologia, gastroenterologia. Tylko świadczenia pierwszorazowe z kolejki.
Metoda: Suma 12 wierszy załącznika. Odsetek: 8,05% wszystkich skreśleń; 9,11% liczone jako kod8/(kod1+kod8), czyli wobec terminów, które dały wizytę albo przepadły.
Cytat: „świadczenia z zakresu ortopedii i traumatologii narządu ruchu 4 765 265 3 702 974 492 852 10,34% … świadczenia z zakresu kardiologii 3 921 432 3 098 564 304 666 7,77%”
Uwagi: Nie obejmuje wizyt kontrolnych ani poradni spoza AP-KOLCE (NFZ w 2023 r.: ponad 400 list do poradni i oddziałów oraz ponad 130 list na procedury bez obowiązku raportowania niestawiennictwa). Odsetek MZ liczy w mianowniku wszystkie skreślenia, także z innych powodów (ok. 2,74 mln w AOS), nie liczbę zaplanowanych wizyt.
Badania: MR, TK, gastroskopia, kolonoskopia (pomiar)
142 tys. badań · 2025
pomiar pewność wysoka
Kod 8 dla rezonansu (40 842), tomografii (44 569), gastroskopii (28 395) i kolonoskopii (28 467).
Metoda: Suma 4 wierszy; kod8/(kod1+kod8) = 2,73%.
Cytat: „rezonans magnetyczny 2 542 466 2 271 356 40 842 1,61% tomografia komputerowa 1 834 861 1 664 087 44 569 2,43%”
Uwagi: Badania kosztochłonne mają kilka razy niższy odsetek niż porady AOS.
Razem 46 świadczeń w AP-KOLCE (pomiar)
2,25 mln terminów · 2025
wyliczenie pewność wysoka
Skreślenia z kodem 8 we wszystkich 46 świadczeniach z załącznika (AOS, diagnostyka, zabiegi szpitalne, rehabilitacja, programy lekowe).
Metoda: Suma kolumny kod 8 z 46 wierszy. Odsetek 6,67% wobec skreśleń ogółem (33 730 945); MZ w tekście podaje 6,74% (różnicy nie wyjaśniłem, może inna wersja danych).
Cytat: „w roku 2025 problem nieodwoływania zaplanowanych świadczeń dotyczył 6,74% zaplanowanych świadczeń (w zależności od rodzaju świadczenia – od 0,08 % do 10%).”
Uwagi: Liczba nieporównywalna z 1,36 mln za 2024 r.: w 2025 r. lista obejmuje 8 dziedzin AOS więcej (859 781 przypadków). W zakresie zbliżonym do 2024 r. wychodzi 1 391 053 (+2,4%).
Dla porównania: komunikat NFZ za 2024 r. (węższa lista)
1,36 mln terminów · 2024
pomiar pewność średnia
Nieodwołane wizyty, badania, zabiegi i operacje w świadczeniach monitorowanych przez NFZ (ok. 40, AP-KOLCE).
Źródło: Bankier.pl / PAP, 26.03.2025, dane NFZ
Cytat: „Z danych NFZ wynika, że w ubiegłym roku pacjenci nie odwołali 1 mln 358 tys. 537 wizyt. W sumie w ciągu trzech lat (2022-2024) to 3 mln 876 tys. 209 wizyt”
Uwagi: Ortopedia ponad 464 tys., kardiologia blisko 300 tys. Źródło wtórne (PAP). Suma 2022–2024 daje 2022+2023 = 2,52 mln, a wykres Demagoga (dane NFZ) 1,38 + 1,26 mln = 2,64 mln — różne wyciągi.
Co widać. W 2025 r. pacjenci nie przyszli i nie odwołali 1,90 mln pierwszych wizyt u specjalisty w 12 dziedzinach, w których NFZ prowadzi kolejki w systemie AP-KOLCE. To 9% terminów, które się odbyły albo przepadły. Na badania (rezonans, tomografię, gastroskopię, kolonoskopię) nie przyszło 2,7% pacjentów, na zabiegi w szpitalu też 2,7%. Odsetki mocno różnią się między świadczeniami: do ortopedy nie przyszło 11,8% pacjentów, którzy dostali termin (493 tys. wizyt), na zaćmę 2,0%, a na pomostowanie aortalno-wieńcowe 0,5% (wyliczenie z danych MZ w odpowiedzi na interpelację nr 16235). Wszystkie te odsetki liczymy tak samo: wśród terminów, które się odbyły albo przepadły. MZ liczy ten odsetek inaczej, wobec wszystkich skreśleń z listy, i podaje 6,74% dla 46 świadczeń razem (dla ortopedii 10,3%).
Szacunek dla całego systemu. Jeśli kontrole przepadają tak samo często jak pierwsze wizyty, w całym AOS przepada ok. 8,78 mln terminów rocznie (widełki 3,8–9,7 mln), czyli ok. 10% tego, co NFZ opłaca w AOS. W POZ nieobecności nikt nie mierzy. Przy odsetku z angielskich praktyk POZ (4,17%, cały personel, nie tylko lekarze, czerwiec 2026) wychodzi ok. 5,40 mln porad, w widełkach 3,8–7,9 mln. Widełki POZ i AOS prawie się pokrywają, więc nie wiemy, gdzie przepada więcej. Wartość główna AOS leży blisko górnej granicy, bo zakłada, że na kontrole pacjenci nie przychodzą tak samo często jak na pierwsze wizyty. Tego nikt nie mierzy. W szpitalu przepada ok. 116 tys. przyjęć planowych. To szacunki z założeń; pomiar mamy tylko dla ciemnych części pasków.
Pułapki. Przepadły termin to nie zawsze stracona godzina lekarza: MZ pisze, że poradnie układają grafik z zapasem na nieobecnych. NFZ liczy nieobecności tylko na pierwszych wizytach z kolejki w 46 świadczeniach; kontroli, POZ i większości oddziałów nie liczy nikt. Za 2025 r. MZ podało 2,25 mln nieodwołanych terminów, a NFZ za 2024 r. 1,36 mln. Pacjenci nie zaczęli jednak przychodzić rzadziej: w 2025 r. lista objęła osiem dziedzin więcej, a w zbliżonym zakresie liczba wzrosła o 2,4%. Puste łóżko to też nie przepadły termin. Szpitale ogólne miały w 2024 r. 18,4 mln pustych osobodni, ale część to rezerwa na przyjęcia nagłe, a kolejkę na zabiegi ogranicza raczej blok operacyjny niż łóżko (sekcja 4). Od startu centralnej e-rejestracji pacjenci odwołali przez Internetowe Konto Pacjenta ponad 50 tys. wizyt.
Od 2025 r. NFZ obniża stawkę poradniom, które przyjmują za mało nowych pacjentów. Żeby to rozliczyć, publikuje dla każdej poradni i każdego kwartału liczbę świadczeń pierwszorazowych i wszystkich (BIP NFZ). Zsumowaliśmy te pliki dla całego kraju. Obejmują 22 specjalności, czyli ok. 42% świadczeń AOS.
Opis każdej specjalności: Rola AOS w idealnym systemie.
Udział pierwszorazowych w kolejnych kwartałach: 2024 I kw. 18,5% · 2024 II kw. 18,2% · 2024 III kw. 18,8% · 2024 IV kw. 17,2% · 2025 I kw. 18,0% · 2025 II kw. 18,2% · 2025 III kw. 20,3% · 2025 IV kw. 19,0% · 2026 I kw. 19,9%.
Co widać. W 2025 r. te 22 specjalności udzieliły 39,4 mln świadczeń, z czego 7,43 mln (18,9%) pierwszorazowych. Na jedno miejsce dla nowego pacjenta w diabetologii przypada 9,3 kontynuacji, w kardiologii 5,5, w dermatologii 2,5. W 2025 r. 1216 par poradnia × specjalność miało mniej niż 10% nowych pacjentów; udzieliło 6,78 mln świadczeń (17,2% wszystkich). Gdyby każda poradnia poniżej mediany NFZ doszła do mediany przy tej samej liczbie świadczeń, przybyłoby od ok. 1,3 mln (dane 2025) do 1,6 mln (dane 2024) świadczeń pierwszorazowych rocznie, w obu latach wobec mediany NFZ z 2024 r. (wyliczenie). To górna granica: kontrola nie znika, tylko przechodzi do POZ albo przesuwa się w czasie.
Udział nowych pacjentów wzrósł, ale część wzrostu może być innym kodowaniem. W III kwartale 2025 r., pierwszym ocenianym nowymi zasadami, udział nowych pacjentów skoczył do 20,3%, a świadczeń pierwszorazowych było o 212 tys. więcej niż rok wcześniej. Poradnie dostały powód, żeby kodować więcej wizyt jako pierwszorazowe, więc część wzrostu może być innym zapisem tych samych wizyt.
Czego NFZ nie publikuje. Pacjent pierwszorazowy to ktoś, kto przez 730 dni nie miał świadczenia w tej specjalności. Kontrola po 13 albo 23 miesiącach to więc kontynuacja. Nie wiemy, ilu pacjentów przychodzi na kontrolę rzadziej niż raz w roku ani ilu jest w poradni dłużej niż dwa lata. NFZ te dane ma: zna PESEL, datę, zakres i rozpoznanie każdej wizyty i sam liczy okno 730 dni, żeby rozpoznać nowego pacjenta. Publikuje tylko sumy. Jednym zapytaniem do własnej bazy mógłby pokazać, jak często wracają pacjenci każdej specjalności (do 3, 3–6, 6–12 i 12–24 miesięcy), i odpowiedzieć, ile kontroli dałoby się przenieść do POZ. Średnio pacjent AOS ma ok. 4,7 porady lub badania w roku (87,6 mln ÷ ok. 18,6 mlnpacjentów, 2025, wyliczenie), ale rozkładu tej liczby NFZ też nie podaje.
Pułapki. Jednostką jest pacjent w danym dniu w danej specjalności, nie porada, więc tych liczb nie dodasz do porad z piramidy 1. Udziału 19% nie przenoś na cały AOS: w plikach nie ma okulistyki, laryngologii, chirurgii, ginekologii, urologii i onkologii. Kolejki NFZ (piramida 3) liczą tylko pacjentów, którzy czekają na pierwszą wizytę; kontrole poradnia wpisuje od razu do grafiku.
Kolejkę liczymy jak zbiornik: wpływają nowe wpisy, wypływają pacjenci, którzy dostali świadczenie. Dziś oba strumienie są prawie równe: lista do poradni AOS urosła w rok o 2550 wpisów przy 12,5 mln przyjętych z list. Ten przyrost liczymy z plików XLSX NFZ na obu końcach roku, bez kardiologii. Sekcja 3 łączy dwa inne źródła NFZ i podaje +1,5%. Oba rachunki mówią to samo: lista do poradni prawie stoi. Kolejka to zaległość z poprzednich lat. Żeby ją zdjąć, trzeba przez jakiś czas przyjmować więcej, niż wpływa. Wybierz, w jakim czasie i do ilu dni czekania.
Skala: 0–100% wzrostu, wspólna dla trzech pasków. Cienka linia pod paskiem to widełki.
Co widać. Wynik po zejściu do celu zależy od tego, czy pacjenci zareagują na krótszą kolejkę. Gdy czekanie się skraca, część osób wraca z prywatnych gabinetów, a lekarze częściej kierują. Jeśli pacjenci reagują tak jak włoscy pacjenci czekający na zabiegi planowe (Riganti i in., 2017), po zejściu do 14 dni NFZ musiałby przyjmować na stałe o ok. 24% więcej pacjentów do poradni, o 33% więcej na badania i o 30% więcej do szpitala, inaczej lista znów urośnie. Jeśli nie reagują wcale, wystarczy jednorazowy wysiłek: na stałe 0–5% więcej (szacunek). Polskiej reakcji nikt nie zmierzył, a włoskie badanie dotyczy mniejszych zmian czasu niż czterokrotne skrócenie. NFZ zauważył w sprawozdaniu za 2025 r., że wyższa wycena pierwszych wizyt nie skraca kolejek, zwłaszcza w krótkim okresie.
Procent od czego. Wzrost liczymy wobec pacjentów przyjmowanych z list, a to tylko część pracy NFZ. W poradniach AOS pacjenci z list to ok. 15% porad, resztę zajmują kontrole. Dlatego +31% w poradniach to tylko 4,8% wszystkich porad AOS (z kontrolami nowych pacjentów 9,5–22%). W badaniach listy obejmują prawie całe wykonanie, więc wzrost dotyczy niemal wszystkich badań.
Średnia ukrywa dwa światy. Wzrost zależy od tego, ile lat pracy leży na liście. Na endoprotezę kolana czeka 108 tys. wpisów przy 32 tys. operacjach z listy rocznie, czyli 3,3 roku pracy, a na zaćmę 0,2 roku. Kolejkę na zaćmę da się zdjąć szybko, kolejki na endoprotezy nie da się bez podwojenia albo potrojenia liczby operacji. Model liczy wykonanie z czterech miesięcy, w tym dwóch sierpni. Wobec rocznych danych NFZ odchyla się od −12% (endoproteza kolana) do +2% (endokrynologia). Według rocznych danych NFZ (37 tys. operacji kolana z listy w 2025 r.) na liście na kolano leży ok. 2,9 roku pracy, a procenty w tabeli są raczej o ok. 1/12 za wysokie.
| Świadczenie | Wpisy | Lat pracy na liście | Wzrost (widełki) |
|---|---|---|---|
| Endoproteza kolana · szpital, średni czas oczekiwania 307 dni (NFZ, VIII 2026) | 108 tys. | 3,3 | +232% (85–367%) |
| Endoproteza biodra · szpital, średni czas oczekiwania 233 dni (NFZ, VIII 2026) | 74 tys. | 1,9 | +149% (53–234%) |
| Kolonoskopia · badanie, średni czas oczekiwania 141 dni (NFZ, VIII 2026) | 300 tys. | 0,6 | +74% (25–115%) |
| Oddział laryngologiczny · szpital, średni czas oczekiwania 162 dni (NFZ, VIII 2026) | 95 tys. | 1,0 | +67% (12–114%) |
| Oddział ortopedii · szpital, średni czas oczekiwania 90 dni (NFZ, VIII 2026) | 113 tys. | 1,0 | +61% (10–104%) |
| Endokrynologia · poradnia, średni czas oczekiwania 124 dni (NFZ, VIII 2026) | 162 tys. | 0,5 | +53% (12–85%) |
| Gastroskopia · badanie, średni czas oczekiwania 92 dni (NFZ, VIII 2026) | 171 tys. | 0,4 | +51% (14–78%) |
| Okulistyka · poradnia, średni czas oczekiwania 90 dni (NFZ, VIII 2026) | 414 tys. | 0,3 | +46% (11–72%) |
| Rezonans magnetyczny · badanie, średni czas oczekiwania 59 dni (NFZ, VIII 2026) | 468 tys. | 0,2 | +38% (12–57%) |
| Oddział chirurgii ogólnej · szpital, średni czas oczekiwania 63 dni (NFZ, VIII 2026) | 88 tys. | 0,4 | +36% (7–59%) |
| Badania genetyczne · badanie, średni czas oczekiwania 77 dni (NFZ, VIII 2026) | 5759 | 0,2 | +35% (7–56%) |
| Medycyna nuklearna · badanie, średni czas oczekiwania 61 dni (NFZ, VIII 2026) | 22 tys. | 0,3 | +35% (8–54%) |
| Neurologia · poradnia, średni czas oczekiwania 66 dni (NFZ, VIII 2026) | 286 tys. | 0,3 | +33% (6–54%) |
| Tomografia komputerowa · badanie, średni czas oczekiwania 49 dni (NFZ, VIII 2026) | 268 tys. | 0,2 | +31% (9–47%) |
| Dermatologia · poradnia, średni czas oczekiwania 49 dni (NFZ, VIII 2026) | 208 tys. | 0,2 | +26% (3–42%) |
| Ortopedia (poradnia) · poradnia, średni czas oczekiwania 45 dni (NFZ, VIII 2026) | 322 tys. | 0,2 | +25% (5–39%) |
| Zaćma · szpital, średni czas oczekiwania 46 dni (NFZ, VIII 2026) | 63 tys. | 0,2 | +24% (4–39%) |
| Ginekologia (poradnia) · poradnia, średni czas oczekiwania 28 dni (NFZ, VIII 2026) | 169 tys. | 0,2 | +17% (4–26%) |
Pułapki. Kolejka to nie zawsze zaległość. Część wpisów zniknie bez wizyty: ta sama osoba stoi w kilku kolejkach, ktoś zmarł, ktoś poszedł prywatnie. NFZ nie publikuje takich skreśleń, więc szacujemy je z różnicy między czasem z prawa Little'a (stan listy ÷ przyjęcia) a czasem, który podaje NFZ. W szpitalu ta różnica sięga 57%, przy endoprotezie kolana 75% (ok. 71%, gdy wykonanie weźmiemy z rocznych danych NFZ). Sprawdzenie listy, telefon do każdego pacjenta, może skrócić ją bardziej niż rok dodatkowych operacji. Liczymy też na sumach, jakby wolny okulista w Gdańsku mógł przyjąć pacjenta z Rzeszowa. Model nie mówi, ile to kosztuje ani czy jest kim to zrobić. Wariant bazowy zakłada połowę tej różnicy jako wpisy bez wizyty; widełki biorą od zera do całej.
Źródło: OECD, System of Health Accounts (dane GUS), pobrane 18.10.2026 r. Abonamentów nie da się podzielić na POZ i AOS: NRZ wpisuje je do opieki ogólnej.
Co widać. W 2024 r. wydaliśmy prywatnie na zdrowie 66,4 mld zł, z czego 47,6 mld zł z kieszeni. Leki kupowane bez refundacji kosztowały nas 22,6 mld zł, a z dopłatami, okularami i aparatami słuchowymi ok. 29 mld zł, 44% całości. Z kieszeni więcej płacimy dentyście (6,9 mld zł) niż specjalistom (4,5 mld zł). Za prywatne leczenie w szpitalu płacą głównie polisy i abonamenty (3,8 mld zł); z kieszeni tylko 0,5 mld zł (razem z leczeniem dziennym).
Sprawdzamy trzy zdania: prywatnie najwięcej wydajemy na specjalistów, bo do nich są największe kolejki, a zabiegów prywatnie nie robimy, bo nas na nie nie stać.
Pewność: wysoka co do struktury wydatków, średnia co do roli kolejek, niska co do tego, że robilibyśmy zabiegi, gdyby było nas stać.
| Świadczenie | Cena | Miesięcy dochodu |
|---|---|---|
| Endoprotezoplastyka całkowita stawu kolanowego · kliniki.pl (cenniki 10 klinik i 14 lekarzy) | 24 238 zł (15 000–…) | 7,9 |
| Endoprotezoplastyka całkowita cementowa stawu biodrowego · kliniki.pl (cenniki 11 klinik i 16 lekarzy) | 22 714 zł (13 000–27 530) | 7,4 |
| Artroskopia lecznicza stawu kolanowego · kliniki.pl (cenniki 28 klinik i 18 lekarzy) | 6468 zł (2900–11 060) | 2,1 |
| Operacja zaćmy (fakoemulsyfikacja, soczewka jednoogniskowa), jedno oko · Oftalmika (Bydgoszcz), cennik — jedna klinika | 3600 zł (…–5900) | 1,2 |
| Rezonans magnetyczny stawu kolanowego (bez kontrastu) · kliniki.pl (cenniki 42 klinik) | 765 zł (570–1000) | 0,25 |
| Wizyta u ortopedy · kb.pl, cennik 2026 (średnie wojewódzkie) | 312 zł (258–414) | 0,10 |
| Wizyta u kardiologa · kb.pl, cennik 2026 (średnie wojewódzkie) | 266 zł (226–339) | 0,09 |
Pułapki. „Prywatnie” to dwa strumienie: z kieszeni i dobrowolne systemy (polisy, abonamenty, pracodawcy); ankiety mierzą tylko pierwszy. Pozycja „leki bez refundacji” jest za duża jak na same leki bez recepty: GUS najpewniej wlicza tu leki na receptę kupione ze 100-procentową odpłatnością. Ceny zabiegów pochodzą z agregatorów cenników z 2026 r., a cena zaćmy z jednej kliniki, więc ilorazy do dochodu traktuj jako rząd wielkości. Wydatki za 2024 r. to wstępny szacunek GUS.
Przesuń suwak, żeby zobaczyć piramidę i kolejki w wybranym roku. Lata z przerwą w danych (inna definicja, inne źródło, COVID) mają grafitową kreskę pod rokiem, a ich opis pojawia się pod wykresem.
rok z przerwą w danych: zmiana definicji, źródła albo COVID
Kolejki NFZ: listy, które NFZ pokazuje co roku (przypadek stabilny, koniec grudnia). Każda lista we własnej skali.
To inna miara niż w sekcji 7: mediana, którą NFZ podaje w rocznym sprawozdaniu dla stanu na koniec grudnia.
Barometr WHC (średni czas oczekiwania na świadczenie): 4,2 miesiąca. Prywatne wydatki na zdrowie: 76,2 mld zł (w cenach z 2015 r. 52,4 mld zł) (wstępnie).
Co widać. Od 2015 do 2025 r. porad POZ w GUS przybyło 13%, porad specjalistycznych 26%, a hospitalizacji JGP prawie tyle samo (-0,5%), więc urósł głównie środek piramidy. Na sześciu listach, które NFZ opisuje co roku, kolejki na zabiegi w szpitalu się skróciły, a kolejki do poradni wydłużyły; dla wszystkich list takich danych nie ma. Lista na zaćmę spadła z 522 tys. do 54 tys. wpisów w 2021 r. Zaczęła spadać po zmianie finansowania w 2018 r., a od kwietnia 2019 r. NFZ zniósł na te zabiegi limit. Lista na endoprotezę biodra skróciła się o 49% do 2024 r. Listy do poradni urosły: kardiologiczna o 58%, okulistyczna o 53% (do 2024 r.). Czas oczekiwania według Barometru WHC wzrósł z 3,0 (odczyt z wykresu WHC) do 4,2 miesiąca. Wydatki prywatne wzrosły z 34,8 do 66,4 mld zł w 2024 r., realnie o ok. 38%. Rok 2024 to wstępny szacunek GUS; do 2023 r. wzrost realny wynosił ok. 18%.
Pułapki. Nie łączymy GUS i NFZ w jednej linii: GUS liczy porady we wszystkich przychodniach z umową NFZ, także prywatne (piramida 1 wyjaśnia różnicę). Porad lekarza POZ na NFZ przed 2022 r. nie da się policzyć, bo NFZ podawał je razem z pielęgniarkami i położnymi. Łącznej liczby oczekujących w kraju za lata 2015–2023 nie ma w żadnym publicznym źródle, dlatego pokazujemy sześć list, które NFZ opisuje co roku. Wzrost o 58% dotyczy jednej listy, nie systemu. Porównanie 2015–2025 przechodzi przez COVID; bezpieczniej porównać 2019 i 2025 r.: porad POZ przybyło 8%, specjalistycznych 22%, hospitalizacji 2,0%.
Każdą piramidę rozebraliśmy też osobno. Trzynaście analiz, każda z danymi i źródłami:
Powiązane: Godziny lekarzy POZ · Analizy szczegółowe · Wszystkie artykuły
Seria „Piramida świadczeń” · Artykuł główny i 13 analiz szczegółowych
Piramidy w innych przekrojach
Między poziomami
Jak mogłoby działać