Cytologia i mammografia w województwie podlaskim: wynik 17 powiatów i 119 gmin
Dane: NFZ przez dane.gov.pl, zbiór „Realizac…, Plik XLSX: „Realizacja mammografii prz…, Plik XLSX: „Realizacja cytologii przes…, okres NFZ: stan na 2026-09-03; GUS: ludność 2024 · aktualizacja 2026-09-30
W województwie podlaskim do mammografii przesiewowej kwalifikuje się 242 955 kobiet i 35,5 proc. z nich ma w danych NFZ badanie albo leczenie (86 280 osób). Do cytologii kwalifikuje się 323 523 kobiety, a odsetek wynosi 18,3 proc. (59 114 osób). We wszystkich gminach razem jest to 34,7 i 16,6 proc. Liczba województwa to iloraz sum jego 119 gmin, nie średnia z ich odsetków; mediana tych gmin wynosi 33,2 proc. przy mammografii.
Dwa programy, dwa odsetki
Objęcie programem profilaktyki raka piersi: 35,5 % — 7. z 16 województwW województwie podlaskim program profilaktyki raka piersi objął 35,5 proc. kobiet kwalifikujących się (86 280 z 242 955), o 0,8 pkt proc. więcej niż w sumie wszystkich gmin (34,7 proc.); 7. miejsce z szesnastu województw. Liczba województwa to iloraz sum jego 119 gmin, więc duże miasto waży w niej więcej niż mała gmina wiejska. Mediana tych gmin wynosi 33,2 proc., mediana 17 powiatów 35,5 proc., a mediana szesnastu województw 35,3 proc.
Objęcie programem profilaktyki raka szyjki macicy: 18,3 % — 7. z 16 województwW województwie podlaskim program profilaktyki raka szyjki macicy objął 18,3 proc. kobiet kwalifikujących się (59 114 z 323 523), o 1,7 pkt proc. więcej niż w sumie wszystkich gmin (16,6 proc.); 7. miejsce z szesnastu województw. Liczba województwa to iloraz sum jego 119 gmin, więc duże miasto waży w niej więcej niż mała gmina wiejska. Mediana tych gmin wynosi 16,7 proc., mediana 17 powiatów 19,2 proc., a mediana szesnastu województw 16,7 proc.
Kobiety z badaniem (mammografia): 32,7 % — 6. z 16 województwW województwie podlaskim mammografię przesiewową w SIMP ma 32,7 proc. kobiet kwalifikujących się (79 535 z 242 955), o 1,1 pkt proc. więcej niż w sumie wszystkich gmin (31,7 proc.); 6. miejsce z szesnastu województw. Liczba województwa to iloraz sum jego 119 gmin, więc duże miasto waży w niej więcej niż mała gmina wiejska. Mediana tych gmin wynosi 30,7 proc., mediana 17 powiatów 32,7 proc., a mediana szesnastu województw 32,4 proc.
Kobiety z badaniem (cytologia): 16,7 % — 6. z 16 województwW województwie podlaskim cytologię przesiewową w SIMP ma 16,7 proc. kobiet kwalifikujących się (54 089 z 323 523), o 2,4 pkt proc. więcej niż w sumie wszystkich gmin (14,3 proc.); 6. miejsce z szesnastu województw. Liczba województwa to iloraz sum jego 119 gmin, więc duże miasto waży w niej więcej niż mała gmina wiejska. Mediana tych gmin wynosi 15,0 proc., mediana 17 powiatów 17,4 proc., a mediana szesnastu województw 14,8 proc.
Województwo, jego powiaty i gminy, kraj
Wskaźnik
To województwo
Mediana jego gmin
Mediana jego powiatów
Mediana 16 województw
Mediana wszystkich gmin
Suma wszystkich gmin
Okres
Objęcie programem profilaktyki raka piersi
35,5
33,2
35,5
35,3
34,0
34,7
stan na 2026-09-03 (badania 2024–2026)
Objęcie programem profilaktyki raka szyjki macicy
18,3
16,7
19,2
16,7
15,5
16,6
stan na 2026-09-03 (badania 2021–2026)
Kobiety z badaniem (mammografia)
32,7
30,7
32,7
32,4
31,3
31,7
stan na 2026-09-03 (badania 2024–2026)
Kobiety z badaniem (cytologia)
16,7
15,0
17,4
14,8
13,0
14,3
stan na 2026-09-03 (badania 2021–2026)
Wartość województwa to iloraz sum jego gmin: suma kobiet wyłączonych z zaproszeń przez sumę kobiet kwalifikujących się. Duże miasto waży w niej więcej niż mała gmina wiejska, więc mediana gmin i mediana powiatów to inne liczby. Kolumna „suma wszystkich gmin” pomija kategorię „BRAK DANYCH” z pliku NFZ, więc jest porównywalna z województwem.
Ile kobiet kwalifikuje się do programu
Kobiety kwalifikujące się (mammografia): 242 955 kobiet — 14. z 16 województwDo programu profilaktyki raka piersi kwalifikuje się w województwie podlaskim 242 955 kobiet (kobiety w wieku 45–74 lat; badanie co 2 lata); 14. województwo z szesnastu pod względem wielkości tej populacji. Medianowe województwo ma 428 473 kobiety, wszystkie gminy razem 8 228 784 kobiety.
Kobiety kwalifikujące się (cytologia): 323 523 kobiet — 13. z 16 województwDo programu profilaktyki raka szyjki macicy kwalifikuje się w województwie podlaskim 323 523 kobiety (kobiety w wieku 25–64 lat; badanie co 3 lata cytologia albo co 5 lat test HPV-HR); 13. województwo z szesnastu pod względem wielkości tej populacji. Medianowe województwo ma 572 813 kobiet, wszystkie gminy razem 11 274 539 kobiet.
Z czego składa się ten odsetek
Program
Kwalifikujące się
Wyłączone ogółem
Badanie w SIMP
Leczenie w SIMP
Leczenie poza SIMP
Mammografia (rak piersi)
242 955
86 280
79 535
1 168
5 577
Cytologia i test HPV (rak szyjki macicy)
323 523
59 114
54 089
2
5 023
Mammografia (rak piersi) — badania po roczniku: 2024: 11 111, 2025: 37 409, 2026: 31 015.
Cytologia i test HPV (rak szyjki macicy) — badania po roczniku: 2021: 2, 2022: 9, 2023: 4 507, 2024: 13 649, 2025: 15 693, 2026: 20 229.
Objęcie programem profilaktyki raka piersi. Liczba mierzy objęcie programem tak, jak je liczy NFZ: kobiety wyłączone z zaproszeń wobec kobiet kwalifikujących się. Wyłączenie znaczy badanie przesiewowe w SIMP z okna programu albo leczenie onkologiczne — w skali kraju badanie to 91 proc. wyłączeń. Nie mierzy, ile kobiet dostało zaproszenie ani ile zrobiło mammografię prywatnie.
Objęcie programem profilaktyki raka szyjki macicy. To samo liczenie co przy mammografii: wyłączone z zaproszeń wobec kwalifikujących się, a badanie to 86 proc. wyłączeń w kraju. Plik liczy badania z lat 2021–2026, choć metadane zbioru mówią o interwale trzyletnim; 93 proc. badań przypada na lata 2024–2026. Cytologia pobrana prywatnie do tych liczb nie wchodzi.
Kobiety z mammografią przesiewową w SIMP. Ten odsetek liczy wyłącznie kobiety z badaniem przesiewowym w SIMP i pomija wyłączone z powodu leczenia onkologicznego. Jest bliżej zgłaszalności niż wskaźnik objęcia, ale nadal nie mierzy badań wykonanych prywatnie ani poza programem.
Kobiety z cytologią przesiewową w SIMP. To samo liczenie co przy mammografii, bez wyłączeń z powodu leczenia. Plik liczy razem cytologię i test HPV-HR, więc odsetek obejmuje oba badania.
Kobiety kwalifikujące się do mammografii. Mianownik obu odsetków: kobiety w wieku 45–74 lat przypisane w danych NFZ do gmin tego województwa. To nie liczba mieszkanek ani liczba wysłanych zaproszeń.
Kobiety kwalifikujące się do cytologii. Mianownik obu odsetków: kobiety w wieku 25–64 lat przypisane w danych NFZ do gmin tego województwa. To nie liczba mieszkanek ani liczba wysłanych zaproszeń.
Jak czytać te dane
Wartość województwa to iloraz sum jego gmin: suma kobiet wyłączonych z zaproszeń przez sumę kobiet kwalifikujących się. Duże miasto waży w niej więcej niż mała gmina wiejska. Mediana gmin i mediana powiatów to inne liczby i stoją w osobnych kolumnach z własnym podpisem.
Odniesieniem krajowym jest ten sam iloraz sum dla wszystkich gmin: 34,7 proc. przy mammografii i 16,6 proc. przy cytologii. Mediana szesnastu województw wynosi 35,3 i 16,7 proc., a mediana 2 479 gmin 34,0 i 15,5 proc. To trzy różne liczby.
Województwo to jednostka podziału terytorialnego, nie oddział NFZ. Gminę przypisujemy do województwa po jej kodzie TERYT z pliku NFZ, więc przychodnia z umową w innym oddziale nie przenosi tu swoich pacjentek.
Odniesieniem krajowym jest suma wszystkich gmin (34,7 proc. przy mammografii, 16,6 proc. przy cytologii), nie wiersz „RAZEM” z pliku NFZ (32,9 i 15,7 proc.). Wiersz „RAZEM” dolicza kategorię „BRAK DANYCH”: 476 285 kobiet przy mammografii i 683 437 przy cytologii, których NFZ nie przypisał do żadnej gminy i w których wykazuje objęcie 1,5 i 0,9 proc. Plik nie wyjaśnia tej kategorii, więc nie wliczamy jej do gmin i nie twierdzimy, że te kobiety badań nie miały.
Zero znaczy „sprawozdano zero”, a brak danych piszemy wprost jako brak. W tym wydaniu pliku każda z 2 479 gmin ma obie liczby, więc żadna strona nie mówi „brak”.
Gmina to jednostka ustrojowa, nie wiersz pliku. Plik ma 3 235 wierszy gmin: gmina miejsko-wiejska występuje w dwóch (miasto i obszar wiejski), Warszawa w osiemnastu dzielnicach, a Wrocław, Łódź, Kraków i Poznań w pięciu delegaturach każde. Sklejamy je w gminę i mówimy, z ilu części.
Gmin jest 2 479, a nie 2 477, bo plik NFZ jest świeższy od rocznika GUS: NFZ zna już gminy Szczawa i Grabówka, utworzone po 2024 r., a 13 gmin zmieniło rodzaj z wiejskiej na miejsko-wiejską. Ludność gminy bierzemy z GUS za 2024 r.; dwie najnowsze gminy jej jeszcze nie mają i strona pisze wtedy „brak”, nie zero.
Rok 2026 jest niepełny — plik opisuje stan na 2026-09-03, więc rozbicie rocznikowe na stronie kończy się miesiącami, nie pełnym rokiem.