Zobowiązania wymagalne: dług szpitali po terminie płatności
Dane: Biuletyn Statystyczny Ministra Zdrowia…, Dane o stanie zobowiązań SPZOZ (sprawo…, okres 2024-06-30 (kraj) i 2022-06-30 (województwa), sprawozdanie Rb-Z · aktualizacja 2026-10-01
Zobowiązania wymagalne to te, których termin płatności już minął — i to o nich mówi się „zadłużenie szpitali”. Na 2024-06-30 samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej miały ich 2,88 mld zł przy 22,80 mld zł zobowiązań ogółem, czyli 12,6 proc. Sprawozdanie MZ-03, na którym stoi reszta tych stron, tej wielkości nie publikuje wcale, choć formularz ma na nią kolumnę. Rozbicie na województwa jest starsze o dwa lata, bo publikacja z 2024 r. zawiera dwa pliki zamiast czterech.
Liczby
Zobowiązania wymagalne w kraju: 2 881 mln zł — 1. z 1; zobowiązania ogółem (Rb-Z): 22 798Na 2024-06-30 samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej miały 2,88 mld zł zobowiązań po terminie płatności — 12,6 proc. wszystkich 22,80 mld zł zobowiązań. To najświeższa liczba, jaką Ministerstwo Zdrowia opublikowało w tym kanale.
Udział wymagalnych — najwyższy: 24,61 % — 1. z 18; mediana województw i resortów: 11,38Najwyższy udział długu po terminie ma mswia: 24,61 proc. (130,1 mln zł). Mediana to 11,38 proc., a dla kraju w tym samym momencie 12,07 proc.
Udział wymagalnych — najniższy: 1,76 % — 18. z 18; mediana województw i resortów: 11,38Najniższy udział ma pomorskie: 1,76 proc. (5,5 mln zł). Różnica wobec najwyższego to 22,85 punktu procentowego.
Źródło: sprawozdanie Rb-Z o stanie zobowiązań, składane kwartalnie przez samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej.
Populacja: wszystkie SPZOZ — także kliniczne, Skarbu Państwa oraz zakłady MON i MSWiA, które stoją w tabeli jako osobne wiersze. Bez spółek kapitałowych.
Zobowiązania wymagalne, czyli takie, których termin płatności już minął, Rb-Z wykazuje bez odsetek.
Ta pozycja w województwach
Udział liczymy w każdym województwie na jego własnej podstawie (zobowiązań ogółem (Rb-Z)), więc nie zależy od tego, jaka część szpitali działa tam jako samorządowy SPZOZ.
To nie są finanse wszystkich polskich szpitali ani nawet samych szpitali. Opublikowana tablica MZ-03 obejmuje samorządowe samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej — te, które utworzyła wojewódzka, powiatowa albo gminna jednostka samorządu terytorialnego (w tym gmina miejska na prawach powiatu). Plik dopowiada: „Bez MSWiA, MON i MS”. W tej populacji są nie tylko szpitale, ale też przychodnie, zakłady opieki długoterminowej i stacje pogotowia — wyciąć z niej samych szpitali się nie da. Nie ma w niej szpitali przekształconych w spółki, szpitali klinicznych, instytutów badawczych ani zakładów Skarbu Państwa.
Każdą kwotę województwa czytaj razem z liczbą podmiotów, które ją złożyły: od 15 w lubuskim do 140 w mazowieckim. Liczby te podaje PDF Biuletynu (w plikach CSV ich nie ma) i same nie domykają się: suma województw daje 1 054 przy 1 014 w nagłówku tablicy krajowej. Rozjazd 40 jednostek. Wszystkie 70 wierszy kwotowych sumuje się co do złotówki, więc pieniądze są spójne, a liczba jednostek nie — i nie wiadomo, która z dwóch jest błędna.
Udział szpitali działających jako SPZOZ jest w każdym województwie inny, więc kwot nie porównuje się w poziomie. Pomorskie ma w tym sprawozdaniu 1,28 mld zł przychodów, a Mazowieckie 8,25 mld zł — nie dlatego, że leczy sześć razy mniej, a dlatego, że większość pomorskich szpitali to spółki, których ten plik nie liczy.
„Zobowiązania ogółem” (18,18 mld zł) to zobowiązania długoterminowe plus krótkoterminowe — tak definiuje je przypis formularza MZ-03 („suma pozycji bilansowych: pasywa B.II i B.III”) i tak wychodzi z arytmetyki dla Polski i każdego województwa. To NIE są zobowiązania wymagalne, czyli te po terminie płatności. Wymagalnych formularz MZ-03 wprawdzie żąda — ma kolumnę „w tym wymagalne” — ale Biuletyn jej nie publikuje. Liczbę wymagalnych podaje osobne sprawozdanie Rb-Z i to z niego bierzemy 2,88 mld zł (12,6 proc. długu) na 2024-06-30.
Dwie liczby długu na tych stronach mają dwa różne mianowniki i dwie różne daty: 18,18 mld zł to samorządowe SPZOZ na 31.12.2024 (MZ-03), a 22,80 mld zł to WSZYSTKIE SPZOZ — z klinicznymi, MON i MSWiA — na 2024-06-30 (Rb-Z). Żadnej z nich nie zestawiaj z liczbami prasowymi rzędu 30–37 mld zł: tych nie da się odtworzyć z żadnego z dwóch oficjalnych kanałów, więc nie wiemy, co obejmują.
Sprawozdanie MZ-03 nie dzieli kosztów na medyczne i administracyjne. Ma układ kosztów rodzajowych: amortyzacja, materiały i energia, usługi obce, wynagrodzenia, składki. Słowo „administracyjny” nie pada w formularzu ani razu. Każdy podział „ile idzie na leczenie, ile na administrację” zrobiony z tego pliku byłby doszacowaniem, nie danymi — dlatego go tu nie ma.
Pozycja „przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi” (71,95 mld zł) jest mniejsza niż jej własny składnik „przychody netto ze sprzedaży produktów” (72,25 mld zł) o 298,6 mln zł. To nie błąd: pozycja obejmuje też zmianę stanu produktów, która bywa ujemna, a tego wiersza opublikowana tablica nie zawiera. W Kujawsko-pomorskim różnica jest dodatnia, w pozostałych piętnastu województwach ujemna.
Strata netto to nie zadłużenie, a zadłużenie to nie strata. Zakład może mieć zysk i wysokie zobowiązania (kredyt na inwestycję) albo stratę bez zobowiązań (odpis amortyzacyjny). Obie liczby stoją tu osobno i obie za jeden rok — jeden rok nie jest trendem.
Dane są roczne i spóźnione: sprawozdanie za 2024 r. Biuletyn opublikował 31 października 2025 r. Szereg Rb-Z stoi jeszcze dłużej — ostatnia publikacja jest z lutego 2025 r. i kończy się na 2024-06-30, mimo deklarowanego cyklu „co pół roku”. Kolejek, kontraktów i wskaźników jakości z psoz.pl nie zestawiaj z tymi liczbami w jednym zdaniu bez podania okresu.
Czego nikt nie publikuje
Finansów POJEDYNCZEGO zakładu publicznie nie ma. MZ-03 publikuje się w rozbiciu na województwa i formę własności, nie na podmioty — a ludzie szukają „zadłużenia szpitala w Grudziądzu”, nie sumy województwa.
Ministerstwo Zdrowia ma dane o zadłużeniu szpitali-spółek i ich nie publikuje. Badanie MZ-03 obejmuje spółki kapitałowe z udziałem publicznym, ale opublikowana tablica pokazuje tylko samorządowe SPZOZ. To różnica między „nie ma” a „ma i nie udostępnia”.
Zobowiązań wymagalnych w rozbiciu na wierzycieli nie ma. Formularz MZ-03 ma kolumnę „w tym wymagalne” przy ZUS, PFRON, mediach i pracownikach — Biuletyn publikuje wyłącznie kolumnę „ogółem”. To samo dotyczy należności wymagalnych, w tym od NFZ.
Najmocniejszy brak: dział 7 formularza zbiera KWOTY PRZEKAZANE PRZEZ WŁAŚCICIELA na pokrycie ujemnego wyniku, w podziale na Skarb Państwa, uczelnię, samorząd i inne. To jedyne dane pokazujące, ile samorządy naprawdę dopłaciły do swoich zakładów — i nie są publikowane wcale.
Dotacji inwestycyjnych (budżet państwa, samorząd, środki europejskie) i wydatków inwestycyjnych formularz też żąda w dziale 8. W tablicy ich nie ma — a bez nich nie wiadomo, czy majątek szpitali jest odtwarzany, czy tylko amortyzowany.
Szereg zobowiązań z Rb-Z stoi od 2024-06-30, a wymagalne per województwo od 2022-06-30 — publikacja z 2024 r. ma dwa pliki zamiast czterech. Zbiór deklaruje cykl „co pół roku”; brakuje czterech okresów.
Wartości kontraktu z NFZ per placówka nie da się dziś pobrać: API umów NFZ (app-umw-api) od ponad roku zwraca „Maintenance”, kod 4200003.
Jawność finansów szpitala zależy dziś od jego formy prawnej, nie od tego, czyje są pieniądze. Szpital-spółka składa sprawozdanie finansowe do Krajowego Rejestru Sądowego i każdy może je przeczytać: z 394 placówek szpitalnych w rejestrze przedsiębiorców 381 ma wzmiankę o sprawozdaniu za 2024 r. Szpital w formie SPZOZ tą drogą nie idzie — wzmiankę ma 7 z 381, a 295 nie ma ani jednej w całej historii wpisu.
Raport o sytuacji ekonomiczno-finansowej, którego ustawa o działalności leczniczej wymaga od każdego SPZOZ (art. 53a), jest wystandaryzowany, ale leży osobno w Biuletynach Informacji Publicznej szpitali i samorządów, często jako skan. Nie ma jednego katalogu ani wersji maszynowej, więc porównanie 368 zakładów wymaga obejścia 368 stron.