Składki na ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
Dane: Biuletyn Statystyczny Ministra Zdrowia…, Dane o stanie zobowiązań SPZOZ (sprawo…, okres 2024 (sprawozdanie MZ-03, Biuletyn Statystyczny Ministra Zdrowia) · aktualizacja 2026-10-01
Pozycja „Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia” ze sprawozdania MZ-03 za 2024 r.: 6,08 mld zł w samorządowych samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej, czyli 8,2 proc. kosztów działalności operacyjnej. Najwyższy udział ma województwo opolskie (9,31 proc.), najniższy kujawsko-pomorskie (5,68 proc.). Tabela niżej pokazuje wszystkie 16 województw; strona mówi też, czego z tej pozycji wyczytać nie można.
Liczby
Wartość w kraju: 6 080 mln zł — 4. z 11; kosztów działalności operacyjnej: 74 519W 2024 r. pozycja „Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia” wyniosła w samorządowych SPZOZ 6,08 mld zł — 8,2 proc. kosztów działalności operacyjnej (74,52 mld zł) i 4. wartość wśród 11 pozycji kosztowych na tych stronach.
Udział w kosztach — najwyższy: 9,31 % — 1. z 16; mediana województw: 8,25Najwyższy udział ma województwo opolskie: 9,31 proc. kosztów działalności operacyjnej (138,7 mln zł). Mediana województw to 8,25 proc., a dla całego kraju wypada 8,16 proc.
Udział w kosztach — najniższy: 5,68 % — 16. z 16; mediana województw: 8,25Najniższy udział ma województwo kujawsko-pomorskie: 5,68 proc. kosztów działalności operacyjnej (267,1 mln zł). Różnica wobec najwyższego wynosi 3,63 punktu procentowego.
Zakłady samorządowe – podmiot, który utworzył zakład: wojewódzka, powiatowa lub gminna jednostka samorządu terytorialnego, gmina miejska na prawach powiatu
Bez MSWiA, MON i MS
Ta pozycja w województwach
Udział liczymy w każdym województwie na jego własnej podstawie (kosztów działalności operacyjnej), więc nie zależy od tego, jaka część szpitali działa tam jako samorządowy SPZOZ.
To nie są finanse wszystkich polskich szpitali ani nawet samych szpitali. Opublikowana tablica MZ-03 obejmuje samorządowe samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej — te, które utworzyła wojewódzka, powiatowa albo gminna jednostka samorządu terytorialnego (w tym gmina miejska na prawach powiatu). Plik dopowiada: „Bez MSWiA, MON i MS”. W tej populacji są nie tylko szpitale, ale też przychodnie, zakłady opieki długoterminowej i stacje pogotowia — wyciąć z niej samych szpitali się nie da. Nie ma w niej szpitali przekształconych w spółki, szpitali klinicznych, instytutów badawczych ani zakładów Skarbu Państwa.
Każdą kwotę województwa czytaj razem z liczbą podmiotów, które ją złożyły: od 15 w lubuskim do 140 w mazowieckim. Liczby te podaje PDF Biuletynu (w plikach CSV ich nie ma) i same nie domykają się: suma województw daje 1 054 przy 1 014 w nagłówku tablicy krajowej. Rozjazd 40 jednostek. Wszystkie 70 wierszy kwotowych sumuje się co do złotówki, więc pieniądze są spójne, a liczba jednostek nie — i nie wiadomo, która z dwóch jest błędna.
Udział szpitali działających jako SPZOZ jest w każdym województwie inny, więc kwot nie porównuje się w poziomie. Pomorskie ma w tym sprawozdaniu 1,28 mld zł przychodów, a Mazowieckie 8,25 mld zł — nie dlatego, że leczy sześć razy mniej, a dlatego, że większość pomorskich szpitali to spółki, których ten plik nie liczy.
„Zobowiązania ogółem” (18,18 mld zł) to zobowiązania długoterminowe plus krótkoterminowe — tak definiuje je przypis formularza MZ-03 („suma pozycji bilansowych: pasywa B.II i B.III”) i tak wychodzi z arytmetyki dla Polski i każdego województwa. To NIE są zobowiązania wymagalne, czyli te po terminie płatności. Wymagalnych formularz MZ-03 wprawdzie żąda — ma kolumnę „w tym wymagalne” — ale Biuletyn jej nie publikuje. Liczbę wymagalnych podaje osobne sprawozdanie Rb-Z i to z niego bierzemy 2,88 mld zł (12,6 proc. długu) na 2024-06-30.
Dwie liczby długu na tych stronach mają dwa różne mianowniki i dwie różne daty: 18,18 mld zł to samorządowe SPZOZ na 31.12.2024 (MZ-03), a 22,80 mld zł to WSZYSTKIE SPZOZ — z klinicznymi, MON i MSWiA — na 2024-06-30 (Rb-Z). Żadnej z nich nie zestawiaj z liczbami prasowymi rzędu 30–37 mld zł: tych nie da się odtworzyć z żadnego z dwóch oficjalnych kanałów, więc nie wiemy, co obejmują.
Sprawozdanie MZ-03 nie dzieli kosztów na medyczne i administracyjne. Ma układ kosztów rodzajowych: amortyzacja, materiały i energia, usługi obce, wynagrodzenia, składki. Słowo „administracyjny” nie pada w formularzu ani razu. Każdy podział „ile idzie na leczenie, ile na administrację” zrobiony z tego pliku byłby doszacowaniem, nie danymi — dlatego go tu nie ma.
Pozycja „przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi” (71,95 mld zł) jest mniejsza niż jej własny składnik „przychody netto ze sprzedaży produktów” (72,25 mld zł) o 298,6 mln zł. To nie błąd: pozycja obejmuje też zmianę stanu produktów, która bywa ujemna, a tego wiersza opublikowana tablica nie zawiera. W Kujawsko-pomorskim różnica jest dodatnia, w pozostałych piętnastu województwach ujemna.
Strata netto to nie zadłużenie, a zadłużenie to nie strata. Zakład może mieć zysk i wysokie zobowiązania (kredyt na inwestycję) albo stratę bez zobowiązań (odpis amortyzacyjny). Obie liczby stoją tu osobno i obie za jeden rok — jeden rok nie jest trendem.
Dane są roczne i spóźnione: sprawozdanie za 2024 r. Biuletyn opublikował 31 października 2025 r. Szereg Rb-Z stoi jeszcze dłużej — ostatnia publikacja jest z lutego 2025 r. i kończy się na 2024-06-30, mimo deklarowanego cyklu „co pół roku”. Kolejek, kontraktów i wskaźników jakości z psoz.pl nie zestawiaj z tymi liczbami w jednym zdaniu bez podania okresu.
Czego nikt nie publikuje
Finansów POJEDYNCZEGO zakładu publicznie nie ma. MZ-03 publikuje się w rozbiciu na województwa i formę własności, nie na podmioty — a ludzie szukają „zadłużenia szpitala w Grudziądzu”, nie sumy województwa.
Ministerstwo Zdrowia ma dane o zadłużeniu szpitali-spółek i ich nie publikuje. Badanie MZ-03 obejmuje spółki kapitałowe z udziałem publicznym, ale opublikowana tablica pokazuje tylko samorządowe SPZOZ. To różnica między „nie ma” a „ma i nie udostępnia”.
Zobowiązań wymagalnych w rozbiciu na wierzycieli nie ma. Formularz MZ-03 ma kolumnę „w tym wymagalne” przy ZUS, PFRON, mediach i pracownikach — Biuletyn publikuje wyłącznie kolumnę „ogółem”. To samo dotyczy należności wymagalnych, w tym od NFZ.
Najmocniejszy brak: dział 7 formularza zbiera KWOTY PRZEKAZANE PRZEZ WŁAŚCICIELA na pokrycie ujemnego wyniku, w podziale na Skarb Państwa, uczelnię, samorząd i inne. To jedyne dane pokazujące, ile samorządy naprawdę dopłaciły do swoich zakładów — i nie są publikowane wcale.
Dotacji inwestycyjnych (budżet państwa, samorząd, środki europejskie) i wydatków inwestycyjnych formularz też żąda w dziale 8. W tablicy ich nie ma — a bez nich nie wiadomo, czy majątek szpitali jest odtwarzany, czy tylko amortyzowany.
Szereg zobowiązań z Rb-Z stoi od 2024-06-30, a wymagalne per województwo od 2022-06-30 — publikacja z 2024 r. ma dwa pliki zamiast czterech. Zbiór deklaruje cykl „co pół roku”; brakuje czterech okresów.
Wartości kontraktu z NFZ per placówka nie da się dziś pobrać: API umów NFZ (app-umw-api) od ponad roku zwraca „Maintenance”, kod 4200003.
Jawność finansów szpitala zależy dziś od jego formy prawnej, nie od tego, czyje są pieniądze. Szpital-spółka składa sprawozdanie finansowe do Krajowego Rejestru Sądowego i każdy może je przeczytać: z 394 placówek szpitalnych w rejestrze przedsiębiorców 381 ma wzmiankę o sprawozdaniu za 2024 r. Szpital w formie SPZOZ tą drogą nie idzie — wzmiankę ma 7 z 381, a 295 nie ma ani jednej w całej historii wpisu.
Raport o sytuacji ekonomiczno-finansowej, którego ustawa o działalności leczniczej wymaga od każdego SPZOZ (art. 53a), jest wystandaryzowany, ale leży osobno w Biuletynach Informacji Publicznej szpitali i samorządów, często jako skan. Nie ma jednego katalogu ani wersji maszynowej, więc porównanie 368 zakładów wymaga obejścia 368 stron.