Na szpitalnym oddziale ratunkowym średnia sięga od 89 minut do ponad dziewięciu godzin. Ta sama placówka wypada tak samo rok po roku

Na pytanie „ile się czeka na SOR" da się dziś odpowiedzieć liczbą, i to dla każdego oddziału z osobna. NFZ publikuje wskaźnik Z.III.2 — średni czas pobytu w szpitalnym oddziale ratunkowym, policzony dla 246 świadczeniodawców. Za 2025 r. wyszło średnio 245,19 minuty, czyli ponad cztery godziny. Między najszybszym a najwolniejszym oddziałem różnica jest ponad sześciokrotna: od 88,79 min do 546,21 min, czyli ponad dziewięciu godzin. W 95 SOR-ach średnia przekracza cztery godziny, a przez te oddziały przechodzi rocznie 2 340 349 świadczeń. Zestawiliśmy to z rokiem 2024 i z poziomem referencyjnym szpitala, żeby sprawdzić najczęstsze wytłumaczenie: „u nas są ciężsi pacjenci".

Najpierw: co ten wskaźnik naprawdę mierzy

Bez tego cała reszta byłaby o czymś innym. Kartę wskaźnika opisuje rozporządzenie Ministra Zdrowia (Dz.U. 2025 poz. 562): to „różnica między datą i godziną wypisania a datą i godziną przyjęcia" na oddziale, gdzie licznik to minuty pobytu, a mianownik — liczba świadczeń w SOR. Nie liczba pacjentów. Kto trafił na SOR trzy razy w roku, liczy się trzy razy.

Ważniejsze jest to, czego w karcie nie ma. Sąsiedni wskaźnik Z.III.1, średni czas hospitalizacji, ma cztery reguły wyłączenia — odpada m.in. pacjent, który zmarł, i pobyt wykazany wyłącznie na SOR. Karta Z.III.2 nie ma żadnej. Do średniej wchodzi więc także pacjent, który przeleżał na SOR-ze osiem godzin, bo czekał na wolne łóżko na oddziale — a to już nie mówi o pracy ratownictwa, tylko o zatorze w całym szpitalu. Zegar rusza od godziny przyjęcia zapisanej w rozliczeniu z NFZ, nie od chwili, w której pacjent pobrał bilet w triażu. Czekanie przed rejestracją zostaje poza pomiarem.

Rozkład, czyli dlaczego średnia krajowa niewiele mówi

Osiem oddziałów na dziesięć mieści się między 145 a 352 minutami (dziesiąty i dziewięćdziesiąty percentyl), mediana wynosi 217,83 min. Ale ogony są długie w obie strony i to w nich mieszka cała różnica między jednym a drugim miastem.

Kubełki po godzinie, wartość placówkowa Z.III.2 za 2025 r. Razem 246 SOR-ów i 5 344 076 świadczeń.

Progi czyta się prościej niż histogram. Liczba oddziałów mówi mało — liczy się to, ilu ludzi przez nie przechodzi:

Uwaga na interpretację: „co najmniej 4 godz." dotyczy średniej w placówce, a nie pojedynczego pacjenta. W oddziale ze średnią trzygodzinną też są pacjenci, którzy zostali dziesięć godzin.

Test wytłumaczenia: „u nas są ciężsi pacjenci"

To odpowiedź, którą słyszy się najczęściej, i sama w sobie brzmi sensownie. Szpital kliniczny przyjmuje trudniejsze przypadki, prowadzi szerszą diagnostykę i dłużej podejmuje decyzję. Zbiór z dane.gov.pl ma kolumnę „Poziom sieci", więc da się to sprawdzić wprost — porównać SOR szpitala powiatowego z SOR-em szpitala ogólnopolskiego.

Wartości w minutach. Średnia grupy = suma minut ÷ suma świadczeń w grupie. Kolumna „Poziom sieci" ze zbioru dane.gov.pl nr 4832.

Zależność jest i idzie w oczekiwaną stronę: od 229,17 min w szpitalach I stopnia do 266,78 min w ogólnopolskich. Tylko że to różnica 38 minut, a wewnątrz samego I stopnia rozpiętość sięga od 88,79 do 527,77 min. Innymi słowy: dwa szpitale powiatowe różnią się między sobą dziesięć razy mocniej niż przeciętny powiatowy od przeciętnego klinicznego. Powyżej czterech godzin siedzi 30% szpitali I stopnia i 50% ogólnopolskich — to nie jest przepaść.

Ciężsi pacjenci tłumaczą część różnicy, ale nie tę największą. Największa dzieli placówki stojące na tym samym szczeblu, z tym samym zadaniem.

A może po prostu tam, gdzie tłoczno?

Drugie naturalne wytłumaczenie: im więcej pacjentów, tym dłużej. Policzyliśmy korelację między liczbą świadczeń a czasem pobytu i wyszła dodatnia, ale słaba: współczynnik Pearsona 0,20 (Spearmana tyle samo, p = 0,0015). Wielkość oddziału wyjaśnia około 4% zróżnicowania, czyli prawie nic.

Między najmniejszymi a największymi oddziałami różnica wynosi 45 minut. Przy rozpiętości od 88,79 do 546,21 min to margines. Najbardziej obłożony SOR w kraju — 127 586 świadczeń rocznie — mieści się w 340,45 min. Dłużej trzyma pacjenta 26 innych oddziałów, a 25 z nich przyjmuje mniej niż połowę tego, co on. Tłok nie jest wyjaśnieniem, którego można by użyć zamiast wszystkich pozostałych.

Skrajności

Piętnaście najdłuższych średnich w 2025 r., w minutach.

Dziesięć najkrótszych. Dwa z nich to szpitale pediatryczne — dzieci wychodzą z SOR-u wyraźnie szybciej i widać to w całej grupie (120,02 min wobec 245,19 min dla kraju). Najmniejszy SOR w zestawieniu wykazał 3465 świadczeń rocznie, więc żadnej wartości nie oparto na garstce przypadków.

Województwa: różnica prawie dwukrotna

Minuty. Wartość wojewódzka = suma minut ÷ suma świadczeń w województwie, nie średnia ze średnich placówkowych.

Pacjent w Pomorskiem spędza na SOR-ze przeciętnie 326,42 minuty, w Lubuskiem — 176,24. To różnica 1,85 razy przy tej samej składce zdrowotnej i tym samym koszyku świadczeń. Trzy województwa z najdłuższym czasem — pomorskie, dolnośląskie i mazowieckie — trzymają czołówkę także w 2024 r., więc to nie jest jednoroczny wyskok.

Rok do roku: wynik jest stabilny i rośnie

Ten sam wskaźnik policzono za 2024 r. dla 245 placówek, a jedna doszła w 2025 r. — nie zniknęła żadna, więc porównujemy 245 oddziałów. Wynik placówki w 2024 r. przewiduje jej wynik w 2025 r. bardzo dokładnie: współczynnik korelacji wynosi 0,964. To nie jest szum. Oddział, który był wolny, w kolejnym roku jest wolny znowu — spośród dwudziestu najdłuższych średnich siedemnaście powtórzyło się w obu latach.

Kierunek zmiany jest jednoznaczny. Pobyt wydłużył się w 164 z 245 oddziałów (67%), skrócił w 81; mediana zmiany to +7 minut. Krajowo urosło z 236,43 do 245,19 min, czyli o 8,76 minuty w jeden rok. Wydłużyło się na każdym poziomie sieci, od powiatowego po ogólnopolski. Liczba świadczeń w SOR wzrosła w tym czasie z 5 167 724 do 5 344 076.

Ten sam wskaźnik NFZ podaje też co kwartał — z zastrzeżeniem, które łatwo przeoczyć. Zasoby opisane jako „2025_Q1" czy „2025_Q3" nie są kwartałami, tylko oknami dwunastomiesięcznymi kończącymi się w danym kwartale. Sprawdziliśmy to na mianowniku: w pliku „2025_Q1" wynosi 5 191 480, czyli prawie tyle co rocznie, a nie czwartą część. Kolejne odczyty zachodzą więc na siebie dziewięcioma miesiącami i nie są niezależne. Przy takiej ostrożności widać jedno: pięć kolejnych okien rośnie bez wyjątku.

Wiersz „Łącznie" (Polska) z plików wojewódzkich zbioru 4832. Okna nachodzą na siebie, więc kolejnych wierszy nie wolno sumować ani traktować jak niezależnych pomiarów.

Państwo mierzy ten czas dwa razy

Tu zaczyna się rzecz najważniejsza dla tego serwisu. Liczby powyżej pochodzą z rozliczeń — z komunikatu sprawozdawczego, który szpital wysyła do NFZ po fakcie. Równolegle działa drugi pomiar, w czasie rzeczywistym. Art. 33a ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym nakazuje prowadzić w SOR segregację medyczną w systemie TOPSOR, w którym przetwarza się „dane o liczbie osób i czasie oczekiwania na udzielenie świadczenia zdrowotnego". Administratorem jest NFZ. Rozporządzenie o SOR każe odnotowywać w tym systemie „czas wykonania wszystkich czynności […] począwszy od pobrania biletu do zakończenia udzielania świadczeń".

Czyli państwo wie, ile trwa pobyt, z dokładnością do minuty i do pojedynczego pacjenta. Publikuje z tego dwie rzeczy. Pierwsza to bieżący stan kolejki na mapie SOR-ów na pacjent.gov.pl — ilu ludzi teraz czeka (uruchomionej w grudniu 2024 r.). Druga to jedna liczba roczna na oddział, ta z tego artykułu. Historii nie ma: nie sprawdzisz, jak wyglądał wtorkowy wieczór, jak wygląda rozkład godzinowy ani jak jeden oddział wypada wobec sąsiedniego w ostatnim miesiącu.

Ustawa zresztą tego nie wymaga. Art. 33a ust. 6 każe udostępniać dane o liczbie osób i czasie oczekiwania „w szczególności w siedzibie podmiotu leczniczego, na stronie BIP lub na stronie internetowej podmiotu". Mapa krajowa jest praktyką NFZ, nie obowiązkiem.

Co znalazła NIK

W lipcu 2026 r. NIK ogłosiła wyniki kontroli P/25/042 „System ratownictwa medycznego" (nr ewid. 102/2025/P/25/042/KZD), obejmującej okres od stycznia 2023 r. do września 2025 r. Ustalenie o pomiarze jest przykre: dane z TOPSOR o czasie obsługi lekarskiej nie nadają się do analizy. Spośród 127 330 rekordów z zapisanym czasem obsługi i czasem wypisu w 77,7% różnica nie przekraczała minuty, a w 76,1% — dziesięciu sekund. Izba komentuje to wprost: oznaczałoby to, że lekarz poświęcił pacjentowi mniej niż dziesięć sekund, „co należy uznać za nieprawdopodobne".

Warto to czytać ostrożnie i w obie strony. Ustalenie NIK dotyczy TOPSOR, a wskaźnik Z.III.2 powstaje z rozliczeń — to dwa różne strumienie danych i zarzut do jednego nie przenosi się automatycznie na drugi. Ale razem układają się w jeden obraz: dwa systemy mierzą to samo, żaden nie daje opinii publicznej szeregu czasowego, a jakości przynajmniej jednego z nich nikt nie pilnował. Przy okazji NIK policzyła, kto właściwie trafia na SOR: spośród 316 901 pacjentów z przypisaną kategorią pilności 44,6% dostało kolor zielony albo niebieski, czyli takich, których wolno pokierować do podstawowej opieki zdrowotnej. Specjalistów medycyny ratunkowej było wśród lekarzy tych oddziałów 3,4%.

Diagnoza nie jest nowa. Już w raporcie z marca 2021 r. NIK napisała, że wdrożenie TOPSOR, które miało „skrócić czas obsługi pacjentów na SOR-ach", jest „opóźnione o kilka lat".

Czego brakuje

Pacjent, który o dwudziestej drugiej decyduje, do którego szpitala pojechać, nie ma z czego wybierać świadomie. Dostaje bieżącą kolejkę na mapie i średnią roczną sprzed roku. Dyrektor oddziału, który chciałby się porównać z podobnymi, dostaje to samo. A różnica między 1 godz. 29 min a 9 godz. 6 min nie jest kwestią gustu — to różnica między wieczorem a całą dobą wyjętą z życia, powtórzona 5 344 076 razy w roku.

Źródła: NFZ BIP — wskaźniki jakości opieki zdrowotnej (arkusz za 2025 r.) · dane.gov.pl, zbiór 4832 — wskaźniki jakości, świadczeniodawcy 2024_Q4 i 2025_Q4 · Dz.U. 2025 poz. 562 — karty wskaźników · ustawa o PRM, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 141 · rozporządzenie o SOR, Dz.U. 2025 poz. 1646 · NIK P/25/042, informacja o wynikach kontroli (komunikat z 17.07.2026) · mapa SOR na pacjent.gov.pl. Wszystkie przeliczenia zrobiliśmy z surowych plików NFZ; nazwy placówek przepisane z zestawienia NFZ, skrócone tylko o powtarzalne formy prawne.