Cytologia i mammografia w Zabrzu: ile kobiet zgłosiło się na badanie
Dane: NFZ przez dane.gov.pl, zbiór „Realizac…, Plik XLSX: „Realizacja mammografii prz…, Plik XLSX: „Realizacja cytologii przes…, okres NFZ: stan na 2026-09-03; GUS: ludność 2024 · aktualizacja 2026-09-30
W Zabrzu do mammografii przesiewowej kwalifikuje się 37 252 kobiety i 33,2 proc. z nich ma w danych NFZ badanie albo leczenie (12 373 osoby). Do cytologii kwalifikuje się 48 720 kobiet, a odsetek wynosi 15,0 proc. (7 286 osób). We wszystkich gminach razem jest to 34,7 i 16,6 proc. Te liczby mówią, ile kobiet ma badanie odnotowane w systemie NFZ, a nie ile dostało zaproszenie.
Dwa programy, dwa odsetki
Objęcie programem profilaktyki raka piersi: 33,2 % — 1346. z 2479 gminW Zabrzu program profilaktyki raka piersi objął 33,2 proc. kobiet kwalifikujących się (12 373 z 37 252), o 1,5 pkt proc. mniej niż w sumie wszystkich gmin (34,7 proc.); 1346. miejsce z 2 479. Dla porównania mediana 167 gmin w województwie śląskim: 34,2 proc., mediana wszystkich gmin: 34,0 proc.
Objęcie programem profilaktyki raka szyjki macicy: 15,0 % — 1319. z 2479 gminW Zabrzu program profilaktyki raka szyjki macicy objął 15,0 proc. kobiet kwalifikujących się (7 286 z 48 720), o 1,7 pkt proc. mniej niż w sumie wszystkich gmin (16,6 proc.); 1319. miejsce z 2 479. Dla porównania mediana 167 gmin w województwie śląskim: 19,5 proc., mediana wszystkich gmin: 15,5 proc.
Kobiety z badaniem (mammografia): 30,5 % — 1347. z 2479 gminW Zabrzu mammografię przesiewową w SIMP ma 30,5 proc. kobiet kwalifikujących się (11 344 z 37 252), o 1,2 pkt proc. mniej niż w sumie wszystkich gmin (31,7 proc.); 1347. miejsce z 2 479. Dla porównania mediana 167 gmin w województwie śląskim: 31,2 proc., mediana wszystkich gmin: 31,3 proc.
Kobiety z badaniem (cytologia): 12,3 % — 1346. z 2479 gminW Zabrzu cytologię przesiewową w SIMP ma 12,3 proc. kobiet kwalifikujących się (5 971 z 48 720), o 2,1 pkt proc. mniej niż w sumie wszystkich gmin (14,3 proc.); 1346. miejsce z 2 479. Dla porównania mediana 167 gmin w województwie śląskim: 17,0 proc., mediana wszystkich gmin: 13,0 proc.
Gmina, powiat, województwo, kraj
Wskaźnik
Ta gmina
Mediana powiatu
Mediana województwa
Mediana wszystkich gmin
Suma wszystkich gmin
Okres
Objęcie programem profilaktyki raka piersi
33,2
33,2
34,2
34,0
34,7
stan na 2026-09-03 (badania 2024–2026)
Objęcie programem profilaktyki raka szyjki macicy
15,0
15,0
19,5
15,5
16,6
stan na 2026-09-03 (badania 2021–2026)
Kobiety z badaniem (mammografia)
30,5
30,5
31,2
31,3
31,7
stan na 2026-09-03 (badania 2024–2026)
Kobiety z badaniem (cytologia)
12,3
12,3
17,0
13,0
14,3
stan na 2026-09-03 (badania 2021–2026)
Kolumna „suma wszystkich gmin” pomija kategorię „BRAK DANYCH” z pliku NFZ, więc jest porównywalna z gminą. Wiersz „RAZEM” w pliku NFZ podaje 32,9 proc. przy mammografii i 15,7 proc. przy cytologii, bo dolicza kobiety bez przypisanej gminy.
Ile kobiet kwalifikuje się do programu
Kobiety kwalifikujące się (mammografia): 37 252 kobiet — 22. z 2479 gminDo programu profilaktyki raka piersi kwalifikuje się w Zabrzu 37 252 kobiety (kobiety w wieku 45–74 lat; badanie co 2 lata); 22. gmina z 2 479 pod względem wielkości tej populacji. Medianowa gmina ma 1 465 kobiet, wszystkie gminy razem 8 228 784 kobiety.
Kobiety kwalifikujące się (cytologia): 48 720 kobiet — 22. z 2479 gminDo programu profilaktyki raka szyjki macicy kwalifikuje się w Zabrzu 48 720 kobiet (kobiety w wieku 25–64 lat; badanie co 3 lata cytologia albo co 5 lat test HPV-HR); 22. gmina z 2 479 pod względem wielkości tej populacji. Medianowa gmina ma 1 989 kobiet, wszystkie gminy razem 11 274 539 kobiet.
Ludność gminy na 31 XII 2024 r. (GUS): 152 461 osób. Liczba kobiet w programie nie wynika z niej wprost: NFZ liczy kobiety w wieku objętym programem przypisane do gminy w swoich danych.
Z czego składa się ten odsetek
Program
Kwalifikujące się
Wyłączone ogółem
Badanie w SIMP
Leczenie w SIMP
Leczenie poza SIMP
Mammografia (rak piersi)
37 252
12 373
11 344
138
891
Cytologia i test HPV (rak szyjki macicy)
48 720
7 286
5 971
0
1 315
Mammografia (rak piersi) — badania po roczniku: 2024: 1 230, 2025: 5 372, 2026: 4 742.
Cytologia i test HPV (rak szyjki macicy) — badania po roczniku: 2021: 8, 2022: 13, 2023: 306, 2024: 1 120, 2025: 1 640, 2026: 2 884.
Czego te liczby nie mierzą
Objęcie programem profilaktyki raka piersi. Liczba mierzy objęcie programem tak, jak je liczy NFZ: kobiety wyłączone z zaproszeń wobec kobiet kwalifikujących się. Wyłączenie znaczy badanie przesiewowe w SIMP z okna programu albo leczenie onkologiczne — w skali kraju badanie to 91 proc. wyłączeń. Nie mierzy, ile kobiet dostało zaproszenie ani ile zrobiło mammografię prywatnie.
Objęcie programem profilaktyki raka szyjki macicy. To samo liczenie co przy mammografii: wyłączone z zaproszeń wobec kwalifikujących się, a badanie to 86 proc. wyłączeń w kraju. Plik liczy badania z lat 2021–2026, choć metadane zbioru mówią o interwale trzyletnim; 93 proc. badań przypada na lata 2024–2026. Cytologia pobrana prywatnie do tych liczb nie wchodzi.
Kobiety z mammografią przesiewową w SIMP. Ten odsetek liczy wyłącznie kobiety z badaniem przesiewowym w SIMP i pomija wyłączone z powodu leczenia onkologicznego. Jest bliżej zgłaszalności niż wskaźnik objęcia, ale nadal nie mierzy badań wykonanych prywatnie ani poza programem.
Kobiety z cytologią przesiewową w SIMP. To samo liczenie co przy mammografii, bez wyłączeń z powodu leczenia. Plik liczy razem cytologię i test HPV-HR, więc odsetek obejmuje oba badania.
Kobiety kwalifikujące się do mammografii. Mianownik obu odsetków: kobiety w wieku 45–74 lat przypisane w danych NFZ do tej gminy. To nie liczba mieszkanek ani liczba wysłanych zaproszeń.
Kobiety kwalifikujące się do cytologii. Mianownik obu odsetków: kobiety w wieku 25–64 lat przypisane w danych NFZ do tej gminy. To nie liczba mieszkanek ani liczba wysłanych zaproszeń.
Jak czytać te dane
„Objęcie programem” liczy NFZ jako kobiety wyłączone z zaproszeń wobec kobiet kwalifikujących się. Wyłączenie znaczy badanie przesiewowe w SIMP z okna programu albo leczenie onkologiczne. Badanie to 91,3 proc. wyłączeń przy mammografii i 86,3 proc. przy cytologii, więc wskaźnik zbliża się do zgłaszalności — ale nią nie jest. Drugi odsetek na każdej stronie („kobiety z badaniem”) pomija już leczenie.
Odniesieniem krajowym jest suma wszystkich gmin (34,7 proc. przy mammografii, 16,6 proc. przy cytologii), nie wiersz „RAZEM” z pliku NFZ (32,9 i 15,7 proc.). Wiersz „RAZEM” dolicza kategorię „BRAK DANYCH”: 476 285 kobiet przy mammografii i 683 437 przy cytologii, których NFZ nie przypisał do żadnej gminy i w których wykazuje objęcie 1,5 i 0,9 proc. Plik nie wyjaśnia tej kategorii, więc nie wliczamy jej do gmin i nie twierdzimy, że te kobiety badań nie miały.
Zero znaczy „sprawozdano zero”, a brak danych piszemy wprost jako brak. W tym wydaniu pliku każda z 2 479 gmin ma obie liczby, więc żadna strona nie mówi „brak”.
Gmina to jednostka ustrojowa, nie wiersz pliku. Plik ma 3 235 wierszy gmin: gmina miejsko-wiejska występuje w dwóch (miasto i obszar wiejski), Warszawa w osiemnastu dzielnicach, a Wrocław, Łódź, Kraków i Poznań w pięciu delegaturach każde. Sklejamy je w gminę i mówimy, z ilu części.
Gmin jest 2 479, a nie 2 477, bo plik NFZ jest świeższy od rocznika GUS: NFZ zna już gminy Szczawa i Grabówka, utworzone po 2024 r., a 13 gmin zmieniło rodzaj z wiejskiej na miejsko-wiejską. Ludność gminy bierzemy z GUS za 2024 r.; dwie najnowsze gminy jej jeszcze nie mają i strona pisze wtedy „brak”, nie zero.
Rok 2026 jest niepełny — plik opisuje stan na 2026-09-03, więc rozbicie rocznikowe na stronie kończy się miesiącami, nie pełnym rokiem.