Czy PSA jest na NFZ?

Dane: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 24 w…, Rozporządzenie MZ z 30 kwietnia 2025 r…, Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 6 li…, okres POZ: stan prawny na 2025-05-05; AOS: stan prawny na 2026-01-01; cennik: tekst ujednolicony z 2026-09-23 · aktualizacja 2026-10-07

Odpowiedź: Tak, zleca lekarz rodzinny

Tak. To badanie jest w wykazie badań lekarza POZ, więc lekarz rodzinny może je zlecić, a przychodnia zapewnia je bez opłaty. Za badania z części IV wykazu NFZ nie płaci osobno: mieszczą się w stawce, którą przychodnia dostaje za każdego zapisanego pacjenta (stawka kapitacyjna). W bilansie zdrowia „Moje zdrowie” NFZ płaci przychodni 33,60 zł za pozycję „PSA - Bilans zdrowia” (zarządzenie 22/2025/DSOZ, tekst ujednolicony z 2026-09-23). W wykazie POZ pozycja brzmi: „PSA - Antygen swoisty dla stercza całkowity” — załącznik nr 1, część IV, ust. 2 pkt 37.

Inne nazwy: antygen swoisty dla stercza.

Kto zleca to badanie na NFZ i kiedy

Kto zleca	Kiedy	Przepis	Akt
Lekarz POZ (lekarz rodzinny)	gdy badanie jest potrzebne przy poradzie; przychodnia zapewnia je bez opłaty (§ 4 ust. 1 pkt 1)	załącznik nr 1, część IV, ust. 2 pkt 37	Dz.U. 2023 poz. 1427
Przychodnia POZ w bilansie „Moje zdrowie”	zakres rozszerzony — warunkowo, w zależności od wieku, płci i wyniku kwestionariusza; bilans przysługuje nie częściej niż co 5 lat u osób od 20 do 49 roku życia i co 3 lata u osób powyżej 49 roku życia (liczy się rok urodzenia)	załącznik nr 1, część VI, lp. 2	Dz.U. 2025 poz. 584
Lekarz specjalista w poradni (AOS)	w zakresie koniecznym do udzielenia porady specjalistycznej; poradnia zapewnia je bez opłaty (§ 5 ust. 1 pkt 1)	załącznik nr 2, część I („Badania laboratoryjne”), lp. 141	Dz.U. 2016 poz. 357
Lekarz specjalista w poradni (AOS)	w zakresie koniecznym do udzielenia porady specjalistycznej; poradnia zapewnia je bez opłaty (§ 5 ust. 1 pkt 1)	załącznik nr 2, część I („Badania laboratoryjne”), lp. 142	Dz.U. 2016 poz. 357

Jak to badanie brzmi w wykazie

Badania lekarza POZ (część IV): „PSA - Antygen swoisty dla stercza całkowity” — załącznik nr 1, część IV, ust. 2 pkt 37
„Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”: „stężenie całkowite antygenu specyficznego dla prostaty (PSA) we krwi u mężczyzn powyżej 50 roku życia” — załącznik nr 1, część VI, lp. 2
Badania w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS): „Antygen swoisty dla stercza (PSA) całkowity” (kod I61) — załącznik nr 2, część I („Badania laboratoryjne”), lp. 141
Badania w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS): „Antygen swoisty dla stercza (PSA) wolny” (kod I63) — załącznik nr 2, część I („Badania laboratoryjne”), lp. 142

Ile płaci NFZ i ile to badań

Co mierzy	Wartość	Okres
NFZ płaci w bilansie zdrowia „Moje zdrowie”: „PSA - Bilans zdrowia”	33,60 zł	zarządzenie 22/2025/DSOZ, tekst ujednolicony z 2026-09-23

Katalog zarządzenia 22/2025/DSOZ wycenia „PSA - Bilans zdrowia” na 33,60 zł (zakres: Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej).

Czego ta strona nie mówi

Wykaz mówi, co lekarz może zlecić na NFZ, a nie że zleci. Świadczenia udziela się „zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej” (§ 3 ust. 2 rozporządzenia POZ, § 4 rozporządzenia AOS), więc o badaniu decyduje lekarz.
Bezpłatność dotyczy osób uprawnionych do świadczeń NFZ (świadczeniobiorców) i badań zleconych w ramach świadczenia udzielanego na NFZ, czyli u świadczeniodawcy z umową z NFZ.
Rozporządzenie nie mówi, która poradnia wykonuje badanie na miejscu. Dopuszcza „dostęp”, czyli wykonanie badania w innym miejscu niż poradnia (§ 2 pkt 1 rozporządzenia AOS).
Kwota z części IV wykazu nie istnieje osobno: NFZ płaci przychodni stawkę kapitacyjną za zapisanego pacjenta, a badania z części IV mieszczą się w tej stawce.
Kwoty w bilansie zdrowia „Moje zdrowie” dotyczą tego trybu i tej pozycji cennika — nie mówią, ile NFZ płaci za badanie zlecone w innej drodze.

Źródła

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej — tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1427 (API ELI Sejmu) okres: tekst jednolity z 16.06.2023 + zmiany do 2025-05-05; sprawdzono 2026-10-07
Rozporządzenie MZ z 30 kwietnia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu POZ (Dz.U. 2025 poz. 584) okres: w życie od 2025-05-05
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej — tekst jednolity Dz.U. 2016 poz. 357, załącznik nr 2 (API ELI Sejmu) okres: tekst jednolity z 25.01.2016 + zmiany załącznika nr 2 do 2026-01-01; sprawdzono 2026-10-07
Zarządzenie Prezesa NFZ nr 22/2025/DSOZ w sprawie warunków zawarcia i realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna — tekst ujednolicony z 2026-09-23 (Baza Aktów Własnych NFZ, status: Obowiązujący) okres: 2026-09-23

Powiązane

Inne badania w grupie: Markery nowotworowe

CA 125 · CA 15-3 · CA 19-9 · CEA · AFP (alfa-fetoproteina) · HE4 · CYFRA 21-1 · SCC · NSE (enolaza neuronowa swoista) · Beta-2-mikroglobulina · Łańcuchy lekkie kappa i lambda · wszystkie badania