Pożyczki szpitali w rejestrze umów: kto pożycza, od kogo i w jakim jest stanie

Od 1 lipca 2026 r. szpitale działające jako SPZOZ wpisują swoje umowy do Centralnego Rejestru Umów, także pożyczki i kredyty. Przez pierwsze trzy miesiące rejestr pokazał 14 umów pożyczki i kredytu na 126,1 mln zł w 12 szpitalach. Razem z umowami o odsetki i ugodami o spłacie długu na liście jest 17 szpitali. Sprawdziliśmy, w jakim są stanie. Dane z rocznego raportu o finansach mamy dla 14 z nich. Osiem ma 22 punkty na 70 albo mniej, dwa ponad 50.

Co widać w rejestrze

Przeczytaliśmy wszystkie umowy, w których opisie pada słowo „pożyczka” albo „kredyt”. Większość trafień to coś innego: „wypożyczenie” sprzętu i „akredytacja”. Prawdziwych umów finansowania zostało 20. Do tego dołożyliśmy kontrolę od drugiej strony: zapytaliśmy rejestr o wszystkie umowy dziesięciu banków i firm finansowych z całym sektorem publicznym. Tak znaleźliśmy umowy szpitali w Łukowie i Sieradzu, wpisane już po naszym pobraniu danych. Stan na 9 października 2026 r.

Z tych umów 14 to pożyczki i kredyty, w których wartość umowy jest kwotą pożyczki. Kolejne cztery podają jako wartość odsetki i prowizję albo kwotę, której znaczenia nie da się ustalić. Razem to 6,16 mln zł, ale tej kwoty nie dodajemy do 126,1 mln zł. Dwie umowy to ugody o spłacie zaległych faktur. Szpitale wpisały umowy od 1 do 34 dni po ich podpisaniu. Ustawa daje na to 30 dni. Jedna umowa, z Parczewa, trafiła do rejestru po 34 dniach. Nie sprawdzaliśmy, czy system miał wtedy awarię, która ten termin przedłuża.

Dla Lubartowa liczby pochodzą z uchwały rady powiatu, która ocenia raport szpitala. Samego raportu nie znaleźliśmy. Raportów szpitali w Miechowie i Lubaczowie nie ma w BIP szpitala ani powiatu.

Od kogo szpitale pożyczają

• banki (BGK, PKO BP, bank spółdzielczy): 5 umów, 49,9 mln zł (40 proc.)
• firmy leasingowe i finansowe (Siemens Finance, De Lage Landen, BNP Paribas Lease Group): 6 umów, 57,2 mln zł (45 proc.)
• BFF Polska i BFF Medfinance: 2 umowy, 17,1 mln zł (14 proc.)
• powiat, który prowadzi szpital: 1 umowa, 2,0 mln zł (2 proc.)

Udziały są zaokrąglone. W opisach umów szpitali nie znaleźliśmy ani jednej pożyczki z Agencji Rozwoju Przemysłu, obligacji ani faktoringu. Pożyczki od firm leasingowych mogą finansować sprzęt, ale z umowy w rejestrze tego nie wiadomo. W 12 z 14 umów opis nie mówi, na co są pieniądze, i zwykle brzmi po prostu „Pożyczka” albo „Umowa kredytu”. Cel podają tylko dwie: Białostockie Centrum Onkologii pożycza z BGK na „transformację cyfrową”, a szpital w Suchej Beskidzkiej bierze „kredyt inwestycyjny”.

W jakim stanie są te szpitale

Rejestr mówi, kto pożyczył, od kogo i na jak długo. Nie mówi, czy to ratunek, czy inwestycja. To widać dopiero w raporcie o sytuacji ekonomiczno-finansowej. Każdy SPZOZ musi go co roku sporządzić i opublikować w BIP, a powiat lub województwo, które go prowadzi, ten raport ocenia (art. 53a ustawy o działalności leczniczej). Dane z raportów za 2025 r. mamy dla 14 z 16 szpitali, których szukaliśmy. Umowę Sieradza wpisano do rejestru 8 października, już po tym sprawdzeniu.

Osiem z nich ma od 3 do 22 punktów na 70 i płynność od 0,17 do 0,58. Kolejne cztery mają od 30 do 36 punktów, a dwa mają 56–60 punktów i zysk. Rozporządzenie ministra zdrowia nie dzieli szpitali na dobre i złe, podaje tylko punkty. Grupy rozdzielamy tam, gdzie w tej próbie jest przerwa: żaden szpital nie ma od 23 do 29 punktów.

Bytom. Szpital ma 3 punkty na 70 i 82,7 mln zł zobowiązań wymagalnych, czyli po terminie płatności. Raport z 3 lipca 2026 r. pisze, że „konieczne jest pozyskanie zewnętrznego źródła finansowego w celu przeprowadzenia konwersji zobowiązań wymagalnych na zobowiązania długoterminowe” (raport, s. 18). Dziesięć dni później szpital bierze od Siemens Finance 35 mln zł na około dziesięć lat. Daty i potrzeby się zgadzają, ale umowa nie mówi, na co są te pieniądze. Może to być ta konwersja, ale nie musi.

Lubartów ma najniższą płynność w tej grupie: 0,17 przy 7 punktach, według uchwały rady powiatu, która ocenia jego raport. W lipcu zawarł dwie umowy: pożyczkę 2 mln zł od powiatu na 71 dni i ugodę o spłacie w ratach zaległych faktur za energię.

Pożyczka nie zawsze oznacza kłopoty. Białostockie Centrum Onkologii ma 60 punktów, zero kredytów i zysk, a pożycza na inwestycję. Szpital Wojewódzki w Poznaniu ma 56 punktów i zysk. Tu rejestr pokazał coś, czego raport nie zapowiadał. W raporcie opublikowanym w maju szpital pisał, że poradzi sobie „bez konieczności korzystania z dodatkowego finansowania zewnętrznego w postaci kredytów lub pożyczek” (raport, s. 14), a 3 września wziął 15 mln zł kredytu na rok. Na co, umowa nie mówi. Podobnie Ostrowiec Świętokrzyski (10 punktów): w prognozie z maja jego kredyty miały maleć, a w sierpniu doszła nowa pożyczka na 8 lat. Na co, nie wiemy.

Czego rejestr nie powie

• Ile szpital jest winien. To nowe umowy z trzech miesięcy, a nie stan długu. Szpital, którego nie ma na tej liście, może mieć duże zobowiązania z poprzednich lat.
• Nic o szpitalach-spółkach. 272 szpitale działające jako spółki nie wpisują do rejestru żadnych umów, bo ustawa o finansach publicznych nie zalicza ich do sektora finansów publicznych. Lista dotyczy 17 z około 360 podmiotów, które publikują.
• Że rejestr wyprzedza kłopoty. Raporty za 2025 r. powstały w kwietniu–lipcu 2026 r., przed tymi umowami. O kłopotach finansowych szpitali we Włoszczowie (moja-gazeta.com.pl, 4 sierpnia 2025 r.) i w Lubartowie (lubartow24.pl, 9 grudnia 2025 r.) lokalna prasa pisała 7–11 miesięcy przed podpisaniem tych umów. Rejestr pokazuje, co szpital z kłopotem zrobił, a nie sam kłopot.
• Zmiany wierzyciela. Gdy bank albo dostawca sprzedaje dług szpitala innej firmie (cesja), umowę zawiera wierzyciel, nie szpital, więc w rejestrze jej nie zobaczymy.
• Pełnej listy. Pożyczka opisana np. jako „Umowa nr 12/2026” od banku spoza naszych dziesięciu mogła nam umknąć.

Czego brakuje

• Celu pożyczki w rejestrze. Jedno pole „na co” odróżniłoby ratunek od inwestycji bez szukania raportów po kilkunastu BIP-ach.
• Jednego miejsca na raporty z art. 53a. Każdy szpital publikuje go gdzie indziej, część jako skan. Raportów Miechowa i Lubaczowa nie znaleźliśmy ani w BIP szpitala, ani w BIP powiatu, choć ustawa każe je tam publikować. Ministerstwo Zdrowia zbiera finanse szpitali w sprawozdaniu MZ-03, ale publikuje je tylko w podziale na województwa (finanse szpitali).
• Umów szpitali-spółek. Pieniądze w nich też są publiczne, z NFZ, a ich umów nie ma w rejestrze.

Umowy z tabeli są na stronach umów poszczególnych szpitali. Umowy Łukowa i Sieradza pojawią się tam przy najbliższym odświeżeniu danych. Pełny opis metody, kontroli i wszystkie odczytane strony raportów są w repozytorium projektu, w katalogu docs/research/rejestr-umow-dlug/. O tym, jak działa sam rejestr, piszemy w artykule o jawności umów szpitali.