System TERAZ
diagnoza Lewiatana — obszar zdrowiarozdział „Poprawa systemu ochrony zdrowia” na wspólnym kręgosłupie: regulator → płatnik → ścieżka pacjentaWarstwa nadzoru — regulator (MZ), płatnik (NFZ) i źródło środków (składka)
regulatorMinisterstwo Zdrowia
diagnoza · regulacjeNadmierny poziom regulacji i brak stabilności prawnej — „nieoczekiwane reformy, które w ostatnich latach dotknęły m.in. rynek farmaceutyczny”
diagnoza · procesZmiany wprowadzane bez konsultacji i oceny skutków (przykład: reforma prawa farmaceutycznego regulująca rynek apteczny) — „powodują niepewność wśród przedsiębiorców”
płatnikNFZ
Indeks Lewiatana · sondaż firm„Ponad połowa badanych firm twierdzi, że zarządzanie środkami przez NFZ jest nieefektywne, a ilość środków jakimi dysponuje Fundusz jest wystarczająca”
diagnoza · struktura kosztówStruktura kosztów świadczeń z przewagą wydatków na leczenie szpitalne „świadczy o nieefektywnym wykorzystaniu zasobów, gdyż hospitalizacja stanowi najdroższą formę leczenia”
źródło środkówSkładka i nakłady
diagnoza · nakładyNiewystarczające finansowanie — „na tle innych krajów europejskich, skala finansowania ochrony zdrowia w relacji do PKB jest niska, co przekłada się na ograniczoną dostępność usług zdrowotnych”
diagnoza · wykres EurostatWydatki na zdrowie per capita (2022, PPS €) — Polska w dolnej części zestawienia UE (raport pokazuje wykres, nie podaje wartości liczbowej dla Polski)
Indeks Lewiatana · składka„Jedynie 8% firm uważa, że droga do zwiększenia finansowania ochrony zdrowia (…) wiedzie przez zwiększenie składki zdrowotnej”
Ścieżka pacjenta — zbyt słabe ambulatorium, zbyt drogi szpital
wchodziPacjent
diagnoza · dostępnośćOgraniczona dostępność usług zdrowotnych jako bezpośredni skutek niskiego finansowania w relacji do PKB
→
powinien tu zostać
ambulatoriumPOZ / AOS
diagnoza · słaba bramaNiewystarczająca rola opieki podstawowej i ambulatoryjnej — to z niej wynika, że „pacjenci zbyt często trafiają do szpitali”
↗
trafia za często
koniec ciężki i drogiSzpital
diagnoza · hospitalizacja„Pacjenci zbyt często trafiają do szpitali” — a hospitalizacja to najdroższa forma leczenia; przewaga wydatków szpitalnych = nieefektywne wykorzystanie zasobów
Kadry, apteki i przemysł farmaceutyczny — zasoby wykorzystane źle albo wcale
personel medycznyKadry i pieniądze na nie
diagnoza · kadryNiedobory kadrowe jako jeden z trzech kluczowych problemów systemu (obok finansowania i nadmiernej regulacji)
diagnoza · gdzie idą środki„Mimo wzrostu wydatków, większość funduszy jest przeznaczana na wynagrodzenia pracowników ochrony zdrowia, a nie na rozwiązywanie systemowych problemów”
niewykorzystany zasóbApteki i farmaceuci
postulat · status realizacjiWzmocnienie roli aptek — „ministerstwo zdrowia dostrzega potrzebę zwiększenia roli aptek, jednak nie podejmuje działań w tym zakresie”
bezpieczeństwo lekowePrzemysł farmaceutyczny
diagnoza · substancje czynne„Uzależnienie od substancji czynnych produkowanych w Azji” — zagrożenie dla bezpieczeństwa lekowego Polski i UE, uwidocznione przez kryzys dostaw w pandemii COVID-19
Bariera systemowa — przepisy blokujące współpracę publiczno-prywatną
sektor publiczny i prywatnyZablokowana współpraca
rekomendacje · bariery„Obecnie, przepisy ograniczają taką współpracę, co prowadzi do nieefektywnego wykorzystania zasobów i marnotrawstwa środków publicznych”
diagnoza z rozdziału „Poprawa systemu ochrony zdrowia” (Lewiatan, 2024)
wspólny kręgosłup: regulator → płatnik → ścieżka pacjenta — jak w PSOZ, MZ, PFSz, SGH i PiS
Konkluzje
pomost: diagnoza → rekomendacja Lewiatanajak każdy zarzut łączy się z konkretną rekomendacją z raportuSedno stanowiska Lewiatana: problemem nie jest wyłącznie ile pieniędzy wchodzi do systemu, lecz na co i za co są wydawane. Stąd trzy osie: odwrócenie struktury świadczeń (POZ i ambulatorium zamiast kosztownej hospitalizacji), płacenie za efekt zdrowotny zamiast za wykonane świadczenia oraz otwarcie na sektor prywatny i lepsze wykorzystanie aptek. Poniżej: diagnoza → wniosek → rekomendacja.
Diagnoza Lewiatana
Wniosek
Rekomendacja Lewiatana
terazPrzewaga wydatków na leczenie szpitalne; pacjenci zbyt często trafiają do szpitali
wniosekHospitalizacja to najdroższa forma leczenia — zasoby są używane nieefektywnie
LewiatanOdwrócenie struktury świadczeń zdrowotnych — „większy nacisk kłaść na opiekę podstawową i ambulatoryjną, a nie na kosztowną hospitalizację”
terazPłatnik kupuje wykonane świadczenia, a nie zdrowie pacjenta
wniosekBodziec nagradza liczbę procedur, nie ich skuteczność
Lewiatan„System powinien skupić się na płaceniu za efekt zdrowotny, a nie tylko za wykonane świadczenia” — model ochrony zdrowia oparty na wartości
terazPrzepisy ograniczają współpracę sektora publicznego z prywatnym
wniosekSkutkiem jest marnotrawstwo środków publicznych i niewykorzystane zasoby prywatne
Lewiatan„Wprowadzenie większej współpracy między sektorem publicznym a prywatnym” — usunięcie przepisów, które ją ograniczają
terazNowe środki idą głównie na wynagrodzenia, nie na problemy systemowe
wniosekSam wzrost nakładów nie zaspokoi potrzeb rosnących wraz z demografią
LewiatanWzrost nakładów + „opracowanie polityki bardziej efektywnego finansowania systemu”; przegląd regulacji i usunięcie nieużywanych przepisów
terazUzależnienie od substancji czynnych z Azji (kryzys dostaw w pandemii)
wniosekBezpieczeństwo lekowe zależy od jednego regionu świata
LewiatanRozwój krajowego przemysłu farmaceutycznego + lista leków krytycznych, nowelizacja ustawy refundacyjnej, dostęp do terapii biologicznych
terazApteki i farmaceuci niewykorzystani; MZ „nie podejmuje działań w tym zakresie”
wniosekPrzeciążony POZ można odciążyć istniejącym zasobem
Lewiatan„Lepsze wykorzystanie zasobów, takich jak apteki i wykwalifikowani farmaceuci” — poprawa dostępu i odciążenie POZ
System PRZYSZŁOŚCI
Postulaty i rekomendacje Lewiatana · 2024wyłącznie z rozdziału zdrowotnego raportu — bez mieszania z PSOZ, MZ i pozostałymiWarstwa nadzoru — regulator (MZ) i płatnik (NFZ)
regulatorMinisterstwo Zdrowia
rekomendacje · deregulacjaPrzegląd obecnych regulacji prawnych i usunięcie nieużywanych przepisów — warunek „kompleksowego podejścia” do problemów systemu
postulat · profilaktykaKrajowa strategia profilaktyki — postulat niezrealizowany („ministerstwo zdrowia nie podejmuje tematu krajowej strategii”)
diagnoza → postulatStabilne prawo: reformy z konsultacjami i oceną skutków — odpowiedź na zmiany wprowadzane „bez konsultacji i oceny skutków”
płatnikNFZ
rekomendacje · value-basedPłacenie za efekt zdrowotny, a nie tylko za wykonane świadczenia — „model ochrony zdrowia oparty na wartości”
value-based · płatnośćZapłata zależna od wyniku, nie od samego wykonania — bezpośrednio wiąże pieniądz z efektem zdrowotnym (model oparty na wartości)
rekomendacje · finansowaniePolityka bardziej efektywnego finansowania systemu — nowe środki mają iść na potrzeby zdrowotne, nie głównie na wynagrodzenia
postulat · status realizacjiWzrost nakładów na zdrowie — postulat oceniony jako niezrealizowany („brak realizacji postulatu lub istotnych działań rządu”)
Ścieżka pacjenta — odwrócona struktura świadczeń
wchodziPacjent
rekomendacje · aptekiApteka jako pierwszy punkt kontaktu — „lepsze wykorzystanie zasobów, takich jak apteki i wykwalifikowani farmaceuci (…) odciążenie systemu podstawowej opieki zdrowotnej”
→
tu ma się leczyć
wzmocnione ambulatoriumPOZ / AOS
rekomendacje · odwrócenie piramidy„Odwrócenie struktury świadczeń zdrowotnych” — większy nacisk na opiekę podstawową i ambulatoryjną
rekomendacje · kierunekCiężar opieki przenoszony z hospitalizacji do ambulatorium (raport nie precyzuje mechanizmu płatności dla POZ)
↗
tylko gdy konieczne
ostatnia instancjaSzpital
rekomendacje · szpitalnictwoOgraniczenie kosztownej hospitalizacji; Lewiatan odnotowuje, że „Ministerstwo Zdrowia podjęło pewne działania w tym kierunku, pracując nad reformą szpitalnictwa”
Sektor prywatny — usunięcie barier współpracy
publiczne + prywatneWspółpraca sektorów
rekomendacje · współpraca„Kluczowe będzie wprowadzenie większej współpracy między sektorem publicznym a prywatnym” — dziś ograniczają ją przepisy, czego skutkiem jest marnotrawstwo środków publicznych
zakres · uwaga redakcyjnaRaport mówi o usuwaniu barier współpracy; nie używa terminu „partnerstwo publiczno-prywatne (PPP)” ani nie opisuje mechanizmu ustawowego PPP
Leki — bezpieczeństwo lekowe i dostęp do terapii
przemysł i refundacjaBezpieczeństwo lekowe
rekomendacje · przemysł„Zapewnienie bezpieczeństwa lekowego poprzez rozwój krajowego przemysłu farmaceutycznego” — odpowiedź na uzależnienie od substancji czynnych z Azji
postulat · status realizacjiLista leków krytycznych — „ministerstwo zdrowia zapowiedziało publikację listy leków krytycznych”
postulat · status realizacjiNowelizacja ustawy refundacyjnej — MZ „pracuje nad nowelizacją ustawy, która ma rozwiązać wiele problemów stosowania ustawy refundacyjnej”
postulat · status realizacjiZwiększenie dostępu do leków biologicznych — „zapowiedź realizacji postulatu w nowelizacji ustawy refundacyjnej”; rekomendacja: „optymalizacja dostępu do innowacyjnych terapii, w tym terapii biologicznych”
Zakres dokumentu. To opracowanie kierunkowe — diagnoza i postulaty, nie domknięta architektura systemu. Raport nie rozstrzyga o modelu płatnika, koszyku świadczeń, współpłaceniu, ubezpieczeniach komplementarnych, e-zdrowiu ani wskaźnikach jakości; te tezy zostawiamy jako b.d. zamiast domyślać się stanowiska. Źródło: „Postulaty przedsiębiorców. Rok nowej władzy”, Konfederacja Lewiatan (X 2024, PDF), rozdział „Poprawa systemu ochrony zdrowia” · informacja prasowa Lewiatana.
Checklista zadań do realizacji
postulaty i rekomendacje Lewiatana6 postulatów przedsiębiorców + rekomendacje z rozdziału zdrowotnegoOperacyjna lista z raportu „Postulaty przedsiębiorców. Rok nowej władzy” (Konfederacja Lewiatan, X 2024). Raport sam rozlicza rząd z realizacji postulatów rok po wyborach — w nawiasach podajemy jego ocenę. Odhaczaj to, co uznasz za warte wdrożenia — postęp zapisuje się lokalnie w Twojej przeglądarce.
1Finansowanie i regulacje
nakłady · efektywność · deregulacja
2Struktura świadczeń i płatność
odwrócenie piramidy · value-based
3Współpraca publiczno-prywatna
usunięcie barier regulacyjnych
4Leki i bezpieczeństwo lekowe
przemysł · refundacja · terapie biologiczne
5Apteki i profilaktyka
odciążenie POZ · strategia profilaktyki
Backtesting — weryfikacja szczelności systemu
test odpornościczy mechanizmy Lewiatana złapałyby dane nadużycie| Afera / zachowanie | Wykryłby? | Mechanizm — jak system by to złapał |
|---|---|---|
| Nakładające się dyżury jednego lekarza w kilku placówkach naraz (bilokacja) | ❌ NIE | Poza zakresem. Lewiatan diagnozuje niedobory kadrowe, ale nie proponuje ewidencji czasu pracy ani sumowania godzin per PWZ — bilokacji nie wykryje. |
| Zgłoszony dyżur bez realnej pracy / obecności („dyżury widmo”) | ❌ NIE | Poza zakresem. Weryfikacja realnej obecności lekarza to nadzór kadrowy; rozdział zdrowotny raportu go nie dotyka. |
| „Kominy płacowe” — stawki oderwane od poziomu / rodzaju szpitala | ❌ NIE | Poza zakresem. Raport zauważa, że „większość funduszy jest przeznaczana na wynagrodzenia”, ale nie proponuje stawek maksymalnych ani nadzoru nad płacami. |
| „Proceder walizkowy” — spółka walizka / obejście konkurencji (art. 26) | ❌ NIE | Poza zakresem. Postulaty nie obejmują art. 26 ani formy zatrudnienia lekarzy — „spółek walizek” raport nie adresuje. |
| Nieprzejrzysty kontrakt B2B — zawyżona stawka „w próżni informacyjnej” | ❌ NIE | Poza zakresem. Lewiatan nie postuluje jawności wynagrodzeń ani kontraktów B2B; zawyżona stawka pozostaje niewidoczna. |
| Szpital dopłaca do nierentownych procedur (taryfa NFZ < realny koszt) | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Zmienia bodziec, nie mierzy kosztu. Płacenie za efekt zdrowotny i „polityka bardziej efektywnego finansowania” poprawiają logikę wydatku, lecz raport nie wprowadza rachunku kosztu jednostkowego per procedura — dopłacania do procedury nie widać. |
| Wyceny NFZ oderwane od kosztów i nieindeksowane do inflacji | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Postuluje wzrost nakładów i efektywność, nie metodykę wyceny. Lewiatan żąda „opracowania polityki bardziej efektywnego finansowania systemu”, ale nie rewiduje metodyki AOTMiT ani nie wprowadza indeksacji taryf do inflacji. |
| Nieprzejrzysty konkurs / kontraktowanie NFZ (bez jawnych zasad i kwot) | ❌ NIE | Poza zakresem. Jawność konkursów i kwot kontraktowania NFZ nie występuje wśród postulatów; raport krytykuje efektywność NFZ, nie procedurę kontraktowania. |
| Nieprawdziwe dane o kolejkach (NIK: ~60% szpitali) | ❌ NIE | Poza zakresem. Weryfikacja danych o kolejkach wymaga centralnej e-rejestracji, której rozdział zdrowotny nie proponuje (cyfryzacja jest osobnym rozdziałem raportu). |
| Protekcja / „salonik VIP” / pierwszeństwo po wizycie prywatnej | ❌ NIE | Poza zakresem — brak mechanizmu kolejkowego. Protekcja i pierwszeństwo po wizycie prywatnej to nadzór nad równym dostępem; Lewiatan tego nie porusza. |
| Wypychanie na zbędne wizyty AOS i trzymanie stabilnych w AOS zamiast POZ | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Value-based odbiera bodziec do nabijania świadczeń. „Płacenie za efekt zdrowotny, a nie tylko za wykonane świadczenia” usuwa sens wypychania na zbędne wizyty, a odwrócenie struktury świadczeń przesuwa ciężar ku POZ; raport nie opisuje jednak mechanizmu płatności AOS→POZ ani standardów per wizyta. |
| Profilaktyka cięta w budżecie / podatek cukrowy niewykorzystany na zdrowie | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Krajowa strategia profilaktyki — postulat bez strumienia. Lewiatan żąda krajowej strategii profilaktyki (i odnotowuje jej brak), ale nie proponuje wydzielonego finansowania ani przypisania wpływów z podatku cukrowego na zdrowie. |
| Hospitalizacja socjalna — „gotowy do wypisu” blokuje łóżko (brak opieki długoterminowej) | ❌ NIE | Poza zakresem. Odwrócenie struktury świadczeń dotyczy POZ i ambulatorium; opieki długoterminowej (ZOL/DPS) rozdział zdrowotny nie obejmuje, więc łóżka „gotowego do wypisu” nie odblokuje. |
| „Martwe dusze” — świadczenie rozliczone, a nigdy nieudzielone / pacjent nie zna kosztu | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Płacenie za efekt zamiast za świadczenie. Model oparty na wartości odbiera ekonomiczny sens rozliczania świadczeń nieudzielonych, ale raport nie wprowadza weryfikacji udzielenia świadczenia ani wglądu pacjenta w koszt. |
| Ukrywane zakażenia szpitalne i niezgłaszane błędy medyczne | ❌ NIE | Poza zakresem. Zakażenia szpitalne i zdarzenia niepożądane to jakość kliniczna — rozdział zdrowotny jej nie dotyka. |
| Dublowanie badań przez brak wymiany dokumentacji (EDM) | ❌ NIE | Poza zakresem. Obowiązek elektronicznej wymiany dokumentacji (EDM) nie występuje wśród postulatów; e-zdrowie jest osobnym rozdziałem raportu, nie zdrowotnym. |
| Dane systemu ukryte / publikowane „na życzenie” (brak open data) | ❌ NIE | Poza zakresem. Lewiatan nie postuluje otwartych danych systemu; krytykuje efektywność NFZ, ale nie żąda publikacji danych w formacie maszynowym. |