System TERAZ
co PFSz uznaje za wadliwe — obecny system i projekt reformy MZWarstwa nadzoru — regulator (MZ) i płatnik (NFZ)
regulatorMinisterstwo Zdrowia
stanowisko 2024 · profileKwalifikowanie szpitali wg posiadanych specjalizacji, a nie wg poziomu zaawansowania szpitala (tzw. stopni referencyjności) — prof. Fedorowski: „grozi dalszym rozdrobnieniem”
stanowisko 2024 · art. 95lZniesienie kategorii szpitali w sieci nie rozwiązuje braku zasad i zachęt do współpracy między szpitalami
stanowisko 2024 · paradoksWśród wymaganych specjalizacji pominięto intensywną terapię (oddziały OAIT — tam ratuje się najciężej chorych)
stanowisko 2024 · art. 59Programy naprawcze oparte na wyniku finansowym, a nie na wynikach leczenia — zła kolejność analiz
stanowisko 2024 · zakresReforma znów fragmentaryczna — dotyczy tylko szpitali, brak zapisów dla POZ, AOS, ZOL, rehabilitacji
płatnikNFZ
stanowisko 2024 · finansowanieUstawa nie zmienia finansowania — nadal ryczałt; brak realizacji obietnicy zniesienia limitów w leczeniu szpitalnym
stanowisko 2024 · modelSystem nagradza konkurencję o cenę świadczenia, a nie o wartość zdrowotną dla pacjenta
Ścieżka pacjenta — fragmentaryzacja i silosy (POZ → AOS → szpital)
wchodziPacjent
stanowisko 2024 · silosyFragmentaryzacja opieki — silosowy podział na szpitale / AOS / POZ / ZOL bez wspólnej ścieżki pacjenta
→
rejestruje się
podstawowa opiekaPOZ
komentarz 2025 · koordynacjaBrak zorganizowanej współpracy AOS ↔ POZ — pacjent „przechodzi” między silosami
→
kolejka · po skierowanie
specjalistaAOS
↗
eskalacja
koniec ciężki i drogiSzpital
stanowisko/komentarz · hospitalizacjeNadmiar hospitalizacji — ponad 60–67% przypadków chirurgii ogólnej możliwych do rozliczenia jako chirurgia jednego dnia
stanowisko 2024 · SOR~30% pacjentów SOR/izby przyjęć mogłoby być obsłużonych na poziomie POZ
stanowisko 2024 · silosyFragmentaryzacja także wewnątrz szpitala — podział na liczne wąskie oddziały
Efekty systemowe — dane, na które powołuje się PFSz
skutekEfekty dotychczasowej „sieci szpitali”
komentarz 2025 · reforma 2017Reforma z 2017 r. zawiodła — szpitale podzielono na kategorie sieci, ale nie wg realnego poziomu zaawansowania leczenia (stopni referencyjności)
komentarz 2025 · dostępnośćZdolność systemu do „rozładowania” kolejek prawie się nie zmieniła (wskaźnik 1,46 → 1,41 przez 7 lat) — reforma nie skróciła oczekiwania
diagnoza / krytyka PFSz
„stanowisko 2024” = PFSz z 30.08.2024 · „komentarz 2025” = PFSz z 16.08.2025
Konkluzje
pomost: diagnoza PFSz → mechanizm PFSzjak każdy zarzut łączy się z konkretnym postulatem FederacjiPropozycja PFSz to reforma strukturalna: zamiast profili — stopnie referencyjności, zamiast silosów — opieka koordynowana (KOZ), zamiast płacenia za liczbę świadczeń — finansowanie za wartość i wynik zdrowotny. Poniżej: diagnoza → wniosek → mechanizm PFSz.
Diagnoza PFSz
Wniosek
Mechanizm PFSz
terazReforma 2017 nie zadziałała — poziomy oparto na zasobach, nie na roli szpitala
wniosekPotrzebna hierarchia oparta na kompetencjach, nie na specjalizacjach
PFSzStopnie referencyjności szpitali (4 stopnie wg stanowiska 2024) zamiast profili kwalifikujących
terazFragmentaryzacja i silosowość opieki (szpital/AOS/POZ/ZOL)
wniosekTrzeba połączyć poziomy opieki w jeden łańcuch
PFSzOrganizacje koordynowanej opieki (KOZ) w formie konsorcjów + premie i preferencyjne taryfy za współpracę
terazSystem płaci za liczbę świadczeń, nie za efekt zdrowotny
wniosekFinansowanie powinno nagradzać utrzymanie zdrowia populacji
PFSzFinansowanie KOZ za wyniki zdrowotne (VBHC) + wskaźniki: zgony i hospitalizacje możliwe do uniknięcia
terazPonad 60–67% hospitalizacji chirurgicznych zbędnych (możliwych jako chirurgia 1 dnia)
wniosekPrzenieść świadczenia na tryb ambulatoryjny/jednodniowy
PFSzTaryfy premiujące ambulatoryzację, oddziały wieloprofilowe, „szpital bez ścian”, PCZ
terazProjekt MZ nie dotyka długu wymagalnego szpitali
wniosekSamo znoszenie poziomów nie rozwiąże zadłużenia
PFSzZapisy o oddłużaniu + zachęty do przekształceń SPZOZ w spółki / PPP + konsolidacja przez związki JST
terazSOR i NiŚOZ przeciążone przypadkami niewymagającymi szpitala
wniosekOdciążyć szpitalną pomoc doraźną
PFSzIzby przyjęć → ośrodki pomocy doraźnej I stopnia + finansowo stymulowane zabezpieczenie „poza godzinami” przez POZ
System PRZYSZŁOŚCI
Propozycja PFSz · stanowiska 2024 i 2025Warstwa nadzoru — regulator (MZ) i płatnik (NFZ)
regulatorMinisterstwo Zdrowia
stanowisko 20244 poziomy zaawansowania szpitali ogólnych w sieci szpitali (PSZ) — zamiast dzielenia wg samych specjalizacji
komentarz 2025Nagradzanie placówek za współpracę (np. wspólne porozumienia szpitali i przychodni — konsorcja)
komentarz 2025 · art. 159aNowe, uporządkowane zasady tego, co szpital musi zapewnić, by wejść do sieci szpitali (PSZ)
płatnikNFZ
stanowisko 2024 · art. 31bLepsze stawki dla placówek prowadzących pacjenta wspólnie „od A do Z” (koordynowana opieka, KOZ)
stanowisko 2024 · VBHCPłatność za efekt zdrowotny grupy pacjentów — placówki rywalizują o skuteczność leczenia, nie o cenę (model VBHC)
stanowisko 2024 · oddłużenieSpłata zaległych, przeterminowanych długów szpitali (oddłużanie) — czego zabrakło w projekcie MZ
Opieka koordynowana (KOZ) i wartość dla pacjenta
integracja opiekiOrganizacje KOZ
stanowisko 2024Wspólny zespół placówek: szpital + poradnie specjalistyczne (AOS) + przychodnia (POZ) + opieka długoterminowa (ZOL) + rehabilitacja — jeden łańcuch opieki nad pacjentem
2024/2025 · jakośćWskaźniki jakości: zgony i hospitalizacje możliwe do uniknięcia
Odciążenie szpitala — ambulatoryzacja i pomoc doraźna
wchodziPacjent
stanowisko 2024 · NiŚOZNocna i świąteczna pomoc lekarska (NiŚOZ) opłacana tak, by prowadziła ją przychodnia (POZ), a nie szpital
komentarz 2025 · PCZPowiatowe Centra Zdrowia dla powiatów bez szpitali — proste zabiegi, konsultacje, łóżka obserwacyjne, transport sanitarny
→
niżej w drabinie
pomoc doraźnaOśrodki pomocy doraźnej
stanowisko 2024 · SORPrzekształcenie izb przyjęć w ośrodki pomocy doraźnej I stopnia (finansowo stymulowane)
↗
tylko realnie ciężcy
elastyczny szpitalSzpital
komentarz 2025Oddziały wieloprofilowe terapii ostrej (internistyczno-chirurgiczne) + chirurgia jednego dnia
komentarz 2025„Szpital bez ścian” — skracanie hospitalizacji, procedury w domu z telemedycyną i zespołami mobilnymi
stanowisko 2024 · art. 57Opieka psychologiczna i psychiatryczna bez limitów
Finanse i struktura właścicielska
pieniądze i własnośćNaprawa finansów szpitali
stanowisko 2024 · przekształceniaZachęty do przekształcania publicznych szpitali (SPZOZ) w spółki (także z prywatnym kapitałem) i współpracy publiczno-prywatnej (PPP)
komentarz 2025 · art. 66–67bŁączenie szpitali przez samorządy (JST), które je prowadzą; sensowne łączenie najmniejszych szpitali poza dużymi miastami
stanowisko 2024 · art. 59Programy naprawcze oparte na wynikach leczenia (najpierw raport medyczny, potem finansowy)
stanowisko 2024 · taryfyUwzględnienie kosztów zrównoważonego rozwoju szpitali w wycenie świadczeń
Źródła: PFSz — „Reforma »sieci szpitali« 2024” (30.08.2024) · PFSz — „O reformie szpitali 2025” (16.08.2025). Numery artykułów za stanowiskami PFSz; część odniesień do projektu ustawy może ulec zmianie na etapie rozporządzeń.
Checklista zadań do realizacji
postulaty PFSzproponowane mechanizmy Federacji jako lista działań1Architektura sieci
stopnie referencyjności · współpraca
2Opieka koordynowana i wartość
KOZ · taryfy · VBHC
3Odciążenie szpitala
ambulatoryzacja · pomoc doraźna
4Finanse i przekształcenia
oddłużenie · SPZOZ → spółki · konsolidacja
Backtesting — weryfikacja szczelności systemu
test odpornościczy mechanizmy PFSz złapałyby dane nadużycie| Afera / zachowanie | Wykryłby? | Mechanizm — jak system by to złapał (lub dlaczego nie) |
|---|---|---|
| Nakładające się dyżury jednego lekarza w kilku placówkach naraz (bilokacja) | ❌ NIE | Poza zakresem. PFSz to architektura sieci i finansowanie za wynik; nie proponuje ewidencji grafików ani sumowania pracy per PWZ, więc nakładających się dyżurów sam nie wykryje. |
| Zgłoszony dyżur bez realnej pracy / obecności („dyżury widmo”) | ❌ NIE | Poza zakresem. Kontrola realnej obecności/aktywności lekarza to nadzór kadrowy, nie architektura sieci; „dyżurów widmo” PFSz nie adresuje. |
| „Kominy płacowe” — stawki oderwane od poziomu / rodzaju szpitala | ❌ NIE | Poza zakresem — struktura sieci. PFSz nie proponuje maksymalnej stawki ani nadzoru płac; adresuje finanse szpitala jako całości (oddłużanie, przekształcenia). |
| „Proceder walizkowy” — spółka walizka / obejście konkurencji (art. 26) | ❌ NIE | Poza zakresem. Stanowiska PFSz nie zawierają zakazu „spółek walizek” ani nadzoru nad formą zatrudnienia (art. 26) — to narzędzie pakietu MZ. |
| Nieprzejrzysty kontrakt B2B — zawyżona stawka „w próżni informacyjnej” | ❌ NIE | Poza zakresem — organizacja sieci. PFSz nie postuluje jawności wynagrodzeń/kontraktów B2B; nie ma mechanizmu na zawyżoną stawkę „w próżni informacyjnej”. |
| Szpital dopłaca do nierentownych procedur (taryfa NFZ < realny koszt) | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Zmienia bodziec, nie mierzy per procedura. Preferencyjne taryfy KOZ, finansowanie za wynik i oddłużanie poprawiają bodźce, ale PFSz nie wprowadza rachunku kosztu jednostkowego per procedura. |
| Wyceny NFZ oderwane od kosztów i nieindeksowane do inflacji | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Sygnalizuje, nie rewiduje metodyki. PFSz żąda uwzględnienia kosztów zrównoważonego rozwoju w wycenie i taryf premiujących współpracę, lecz nie zawiera pełnej rewizji metodyki AOTMiT ani indeksacji. |
| Nieprzejrzysty konkurs / kontraktowanie NFZ (bez jawnych zasad i kwot) | ❌ NIE | Poza zakresem. Jawność konkursów i kwot kontraktowania NFZ to element pakietu MZ; PFSz takiego postulatu nie zgłasza. |
| Nieprawdziwe dane o kolejkach (NIK: ~60% szpitali) | ❌ NIE | Poza zakresem. Weryfikacja danych o kolejkach wymaga centralnej e-rejestracji/e-kolejki, której PFSz nie proponuje. |
| Protekcja / „salonik VIP” / pierwszeństwo po wizycie prywatnej | ❌ NIE | Poza zakresem — brak mechanizmu kolejkowego. PFSz nie proponuje jawnej e-kolejki; protekcji/„saloniku VIP” nie adresuje. |
| Wypychanie na zbędne wizyty AOS i trzymanie stabilnych w AOS zamiast POZ | ⚠️ CZĘŚCIOWO | VBHC usuwa bodziec do „nabijania” wizyt. Finansowanie KOZ za wynik populacji odbiera sens wypychania na zbędne wizyty AOS i premiuje prowadzenie stabilnych w POZ; brak jednak standardów per wizyta. |
| Profilaktyka cięta w budżecie / podatek cukrowy niewykorzystany na zdrowie | ❌ NIE | Poza zakresem. Profilaktyka populacyjna i podatek cukrowy leżą poza reformą sieci; VBHC nagradza wynik, ale PFSz nie alokuje budżetu na profilaktykę. |
| Hospitalizacja socjalna — „gotowy do wypisu” blokuje łóżko (brak opieki długoterminowej) | ✅ TAK | Deszpitalizacja + KOZ + opieka długoterminowa. Konsorcja KOZ obejmują ZOL i rehabilitację, „szpital bez ścian” i zespoły mobilne, a VBHC (unikalne hospitalizacje) premiuje uwolnienie łóżka „gotowego do wypisu”. |
| „Martwe dusze” — świadczenie rozliczone, a nigdy nieudzielone / pacjent nie zna kosztu | ❌ NIE | Poza zakresem. Wykrycie „martwych dusz” wymaga rozliczeniowej weryfikacji per świadczenie/IKP; PFSz nie wprowadza kontroli udzielenia świadczenia ani jawnego kosztu. |
| Ukrywane zakażenia szpitalne i niezgłaszane błędy medyczne | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Wskaźniki jakości VBHC. PFSz mierzy zgony i hospitalizacje możliwe do uniknięcia (programy naprawcze na wynikach), co pośrednio oświetla jakość, ale bez obowiązkowego, jawnego rejestru zakażeń i zgłaszania błędów. |
| Dublowanie badań przez brak wymiany dokumentacji (EDM) | ⚠️ CZĘŚCIOWO | Integracja opieki w KOZ. Jeden łańcuch szpital+AOS+POZ+ZOL sprzyja wspólnej ścieżce pacjenta, ale PFSz nie nakłada obowiązku elektronicznej wymiany EDM — dublowanie badań pozostaje możliwe. |
| Dane systemu ukryte / publikowane „na życzenie” (brak open data) | ❌ NIE | Poza zakresem. PFSz nie postuluje open data ani obowiązku publikacji danych; wskaźniki VBHC służą finansowaniu, nie jawności publicznej. |